Τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο διαμορφώνεται μια ξεκάθαρη τάση: οι πολίτες και ιδιαιτερα οι νέοι δεν απομακρύνονται από την πολιτική ως έννοια· απομακρύνονται από τα κόμματα όπως τα γνώρισαν μέχρι σήμερα. Ενόψει των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών, η ενίσχυση ανεξάρτητων υποψηφίων ή νέων κομμάτων και η έντονη κριτική προς το κομματικό σύστημα είναι μεγαλύτερη.
Γιατί να εμπιστευτώ ξανά τα κόμματα που οδήγησαν στο κούρεμα; Γιατί να δώσω την ψήφο μου σε εκείνους που, στα μάτια πολλών, συνέβαλαν στην κατάρρευση της οικονομίας;Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο «γιατί να τους ψηφίσω;». Το ουσιαστικότερο είναι: τι έχει αλλάξει ώστε να αξίζουν ξανά την εμπιστοσύνη μου;
Οι νέοι πιστεύουν ότι η ταύτιση με ένα κόμμα πλέον περιορίζει την ελευθερία σκέψης και οι σύγχρονες μορφές συμμετοχής είναι διαφορετικές.
Η πολιτική σήμερα είναι πιο πολυδιάστατη από την παραδοσιακή “δεξιά–αριστερά” λογική
Τα ζητήματα που απασχολούν τους νέους – περιβάλλον, τεχνολογία, ανθρώπινα δικαιώματα, διαφάνεια – δεν χωρούν εύκολα σε παλιές κομματικές κατηγορίες και ενα κόμμα δεν μπορει να ανταποκριθει αποτελεσματικά.
Η πολιτική όμως παραμένει ζωντανή στην κοινωνία μας. Οι δημόσιες συζητήσεις για το Κυπριακό, την οικονομία, τη διαφθορά, το μεταναστευτικό και την καθημερινότητα των πολιτών είναι πιο έντονες από ποτέ. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πρωτοβουλίες πολιτών και οι τοπικές δράσεις αποδεικνύουν ότι το ενδιαφέρον υπάρχει. Αυτό που φαίνεται να έχει φθαρεί είναι η εμπιστοσύνη προς τους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς.
2-3 παραδοσιακά κόμματα εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο, ωστόσο αντιμετωπίζουν αυξανόμενη δυσπιστία με την διαδρομή τους να φθίνει και να χάνουν ψηφοφόρους συνεχώς. Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι οι κομματικές αντιπαραθέσεις ανακυκλώνουν τα ίδια πρόσωπα και τις ίδιες πρακτικές, χωρίς ουσιαστικές τομές και χωρίς να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες και ζητήματα της κοινωνίας.
Η στροφή προς ανεξάρτητες φωνές ή μικρότερους σχηματισμούς δεν είναι απαραίτητα ψήφος διαμαρτυρίας· είναι συχνά αναζήτηση αυθεντικότητας, διαφάνειας και λογοδοσίας. Ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές δείχνουν να απορρίπτουν τις παραδοσιακές κομματικές ταυτότητες και να αξιολογούν πρόσωπα και προτάσεις με πιο κριτικό και λιγότερο ιδεολογικά προκαθορισμένο τρόπο.
Το φαινόμενο αυτό συνιστά πρόκληση αλλά και ευκαιρία για το πολιτικό σύστημα της Κύπρου. Αν τα κόμματα επιλέξουν την εσωτερική ανανέωση, την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών και την καθαρή πολιτική πρόταση, μπορούν να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη. Αν όχι, η απόσταση ανάμεσα στους πολίτες και το κομματικό σύστημα θα διευρύνεται.
Οι πολίτες της Κύπρου δεν εγκαταλείπουν την πολιτική. Αντιθέτως, απαιτούν μια πολιτική πιο καθαρή, πιο συμμετοχική και πιο ειλικρινή. Το μήνυμα των επερχόμενων εκλογών ίσως να μην είναι η αποχή από τα κοινά, αλλά η απαίτηση για ένα νέο πολιτικό λόγο.
Η εκπληξη θα είναι μεγάλη.
*Μιχάλης Καράσαββας, Επίτιμος Πρόξενος του Αγίου Βικεντίου και των Γρεναδινών στην Κύπρο
