Αφορμή της παρούσας αρθρογράφησης έδωσε η διαδικτυακή είδηση ότι σε υπόθεση φόνου εξελίχθηκε η επίθεση και ληστεία ηλικιωμένου στη Λευκωσία προ τετράμηνου. Ο μη νομικός θα διερωτηθεί.
Ο δράστης κτύπησε και λήστεψε το θύμα πριν τέσσερεις μήνες. Ήδη ο δράστης αντιμετώπιζε στο Δικαστήριο τις ποινικές κατηγορίες της επίθεσης και της κλοπής. Δηλαδή τα αδικήματα που διέπραξε κατά τον επίδικο χρόνο.
Πως κατέληξε σήμερα, μετά πάροδο τετραμήνου, συνεπεία του θανάτου του θύματος, ο δράστης να κατηγορείται για φόνο; ή σκεπτόμενος ο μη νομικός, από την άλλη σκοπιά, μπορεί να διερωτηθεί, γιατί να υπάρχει οποιοσδήποτε περιορισμός της ποινικής ευθύνης του δράστη, ανάλογα με τον χρόνο διάπραξης του αδικήματος, ειδικότερα όταν συνεπεία της παράνομης πράξης του δράστη έχουμε ως συνέπεια απώλεια ζωής ;
Ο περί Ποινικού Κώδικα Νόμος (ΚΕΦ.154) στο άρθρο 213 με πλαγιότιτλο «Περιορισμός ως προς το χρόνο του θανάτου», στο σημείο που μας ενδιαφέρει, καθορίζει ότι:
«Κανένας δεν θεωρείται ότι φόνευσε άλλο πρόσωπο, αν ο θάνατος τέτοιου προσώπου δεν επακολούθησε σε ένα χρόνο και μια ημέρα από την αιτία του θανάτου».
Πρόκειται περί μιας πολύ παλιάς Αρχής Αγγλικού δικαίου η οποία είναι γνωστή ως «Year and a Day Rule». Το Ηνωμένο Βασίλειο με νομοθεσία, και συγκεκριμένα την Law Reform (Year and a Day Rule) Act 1996, 1996 CHAPTER 19, ημερομηνίας 17/06/1996 κατάργησε την εν λόγω αρχή με την ακόλουθη νομοθέτηση:
The rule known as the “year and a day rule” (that is, the rule that, for the purposes of offences involving death and of suicide, an act or omission is conclusively presumed not to have caused a person’s death if more than a year and a day elapsed before he died) is abolished for all purposes.
Η Αγγλία διαθέτει τις ούτω καλούμενες «Νομικές Επιτροπές», ενώ η Κύπρος όχι. Η χρησιμότητα των εν λόγω Επιτροπών, αποδείχθηκε στην πράξη. Στην Law Commission Report, Legislating the Criminal Code: the Year and a Day Rule in Homicide (1995 Law Com No. 230), έγιναν εισηγήσεις ως προς το Αγγλικό Κοινοβούλιο για κατάργηση, της εν λόγω Αρχής και αυτό έγινε αποδεκτό από την Αγγλική νομοθετούσα αρχή.
Ο Ποινικός μας Κώδικας, ως αυτός δόθηκε από τους Άγγλους το 1960, στο σημείο που μας ενδιαφέρει, έχει ως ακολούθως:
Article 213 - Limitation as to time of death
«A person is not deemed to have killed another if the death of that other person does not take place within a year and a day of the cause of death. »
Διαπιστώνεται ότι το συγκεκριμένο άρθρο είναι ενεργό από το 1960 μέχρι και σήμερα, απλά μεταφράστηκε στην Ελληνική γλώσσα. Δεν έτυχε οποιασδήποτε τροποποίησης.
Δηλαδή με το εν λόγω άρθρο για να θεωρηθεί κάποιος υπεύθυνος για ανθρωποκτονία, ο θάνατος του θύματος έπρεπε να συμβεί μέσα σε ένα έτος και μία ημέρα από την πράξη που την προκάλεσε. Αν το θύμα πέθαινε αργότερα, δεν μπορούσε να στοιχειοθετηθεί ανθρωποκτονία.
Εφόσον αποδειχθεί ότι οι ενέργειες του δράστη προκάλεσαν θάνατο, το χρονικό διάστημα μεταξύ των παράνομων ενεργειών του δράστη και της ημερομηνίας θανάτου είναι ουσιώδες για την ενοχή.
Εν έτος 2026 έχουμε μια αναβάθμιση στην ικανότητα της ιατρικής επιστήμης να παρατείνει τη ζωή για πολύ περισσότερο χρόνο από ό,τι μπορούσε κάποτε, και της αυξανόμενης εμπειρογνωμοσύνης που επιτρέπει την προσκόμιση πειστικών αποδεικτικών στοιχείων που να αποδεικνύουν ότι ο τελικός θάνατος, ακόμη και χρόνια μετά την αρχική επίθεση, προκλήθηκε από ή κατά τη διάρκεια τραυματισμών που προκλήθηκαν σε πολύ προγενέστερη ημερομηνία.
Όταν, παρά τους σοβαρούς τραυματισμούς, το θύμα είναι ακόμα ζωντανό, η ελπίδα είναι ότι θα επιβιώσει. Από την άλλη πλευρά, οι δικαστικές διαδικασίες κατά του δράστη που είναι υπεύθυνος για την πρόκληση σοβαρών τραυματισμών δεν μπορούν και δεν πρέπει να αναβάλλονται επ' αόριστον. Ο δράστης θα πρέπει να οδηγηθεί στη δικαιοσύνη και να δικαστεί.
Το Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία) που μας έδωσε την συγκεκριμένη Αρχή την έχει καταργήσει πριν τριάντα χρόνια. Η Ιρλανδική Δημοκρατία την έχει καταργήσει με την Criminal Justice Act 1999 (section 38). Το Χονγκ Κονγκ την έχει καταργήσει με το Statute Law (Miscellaneous Provisions) Ordinance 2000. Η νέα Ζηλανδία την έχει καταργήσει με την Crimes Amendment Act 2019. Η Κύπρος την διατηρεί μέχρι και σήμερα με νομοθετική ισχύ.
Δημήτρης Απαισιώτης
Δικηγόρος
