Με αφορμή τις κλιμακούμενες προκλήσεις των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων στη γραμμή αντιπαράταξης και τον κίνδυνο κατάληψης της νεκρής ζώνης όπως αναλύει σε κείμενο του ο Κώστας Βενιζέλος στον κυριακάτικο «Φιλελεύθερο» της 18 ης Ιανουαρίου, είναι αναγκαίο να ανατρέξουμε στο ιστορικό και το ισχύον νομικό καθεστώς της γραμμής καταπαύσεως του πυρός.
Μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης της τουρκικής εισβολής τον Αύγουστο του 1974, ο Διοικητής της Ουνφικύπ, μαζί με τον Αρχηγό της Εθνικής Φρουράς και τον Διοικητή των τουρκικών δυνάμεων εισβολής, προέβησαν σε επί τόπου χωροθέτηση και οριοθέτηση της γραμμής καταπαύσεως του πυρός, καθ’ όλο το μήκος της εκατέρωθεν αντιπαράταξης των στρατιωτικών δυνάμεων, από την περιοχή Τυλληρίας μέχρι τη Δερύνεια.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία κέκτηται την νόμιμη κυριότητα και κυριαρχία της γραμμής καταπαύσεως του πυρός, συναίνεσε σε άσκηση δικαιοδοσίας, εποπτείας – ελέγχου από την Ειρηνευτική Δύναμη, προκειμένου να επιτελεί τον ρόλο που της ανετέθη από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Δηλαδή την τήρηση της εκεχειρίας και την αποτροπή οποιωνδήποτε εχθροπραξιών. Η Ειρηνευτική Δύναμη, με βάση τους όρους εντολής του Συμβουλίου Ασφαλείας, οφείλει επίσης να μεριμνά για την διατήρηση του status – quo εντός της γραμμής καταπαύσεως του πυρός, που ατυχώς επικράτησε να ονομάζεται νεκρή ή ουδέτερη ζώνη.
Ως εκ τούτου, με βάση τους όρους εντολής του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Ουνφικύπ, εκεί και όπου υπάρχει παραβίαση του status-quo, οφείλει να παρεμβαίνει και να αποκαθιστά το status-quo-ante. Δηλαδή την κατάσταση πραγμάτων που υπήρχε πριν την οποιαδήποτε ενέργεια παραβίασης – ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος εντός της γραμμής καταπαύσεως του πυρός.
Θα πρέπει πρόσθετα να επισημανθούν τα εξής: Ασφαλώς ολόκληρο το έδαφος του νησιού αποτελεί κυρίαρχο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Του οποίου ωστόσο το 37% τελεί υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή. Σε ότι όμως αφορά το έδαφος της γραμμής καταπαύσεως του πυρός, επίσης αποτελεί κυρίαρχο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το οποίο, όμως, δεν τελεί υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή πλην όμως παρεχωρήθη από την Κυπριακή Δημοκρατία προς την Ουνφικύπ εν τη ασκήσει των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, προς επιτέλεση των υπό του Συμβουλίου Ασφαλείας ανατεθέντων καθηκόντων (όρων εντολής).
Κρίσιμο είναι να υπογραμμιστεί ότι ο ΟΗΕ επωμίζεται το καθήκον να διατηρεί αναλλοίωτη την κατάσταση πραγμάτων εντός της εδαφικής έκτασης της γραμμής καταπαύσεως του πυρός όπως αυτή καθορίστηκε και οριοθετήθηκε τον Αύγουστο του 1974.
Παρεπιμπτόντως, πρέπει να τονιστεί ότι την ευθύνη διατήρησης του status -quo έχουν οι δυνάμεις κατοχής της Τουρκίας και όχι το παράνομο μόρφωμα των κατεχομένων. Τα Ηνωμένα Έθνη ιστορικά και διαχρονικά αναγνωρίζουν την Τουρκία ως δύναμη κατοχής στην Κύπρο και όχι οποιεσδήποτε τουρκοκυπριακές δυνάμεις. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο το 1974 ο επικεφαλής της Ειρηνευτικής Δύναμης, κάλεσε τον επικεφαλής των δυνάμεων εισβολής – κατοχής της Τουρκίας και όχι οποιονδήποτε Τουρκοκύπριο. Και αυτό πρέπει η κυβέρνηση της Δημοκρατίας και να το έχει υπ’ όψιν της και να το προβάλλει σθεναρά, προς αντιμετώπιση δόλιων προσπαθειών για να εγκαθιδρύσουν επαφές Εθνικής Φρουράς και Τ/Κ δυνάμεων, στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας θα πρέπει επιτακτικά να απαιτήσει από τον ΟΗΕ, στο ανώτατο επίπεδο, να ενεργήσει για την τήρηση των όρων εντολής του Συμβουλίου Ασφαλείας, αναφορικά με τις αρμοδιότητες – υποχρεώσεις της Ουνφικύπ. Αν δε συνεχιστούν οι προκλήσεις των δυνάμεων κατοχής, δεν θα πρέπει να υπάρξει δισταγμός να υπάρξει προσφυγή στο Συμβούλιο Ασφαλείας, τόσο για την επαναβεβαίωση των όρων εντολής προηγούμενων ψηφισμάτων, όσο και για καταδίκη των συνεχών προκλήσεων κατά μήκος της γραμμής αντιπαράταξης.
Του Γιαννάκη Λ.Ομήρου
Πρώην Προέδρου Βουλής Των Αντιπροσώπων
