Η διαδικασία αξιολόγησης των μελών της Αστυνομίας για σκοπούς προαγωγής στον βαθμό του Ανώτερου Υπαστυνόμου διέπεται από τις πρόνοιες του περί Αστυνομίας Νόμου του 2004 (Ν.73(Ι)/2004) και των περί Αστυνομίας (Προαγωγές) Κανονισμών του 2004, Κ.Δ.Π.214/2004, όπως αυτοί έχουν τροποποιηθεί.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας προαγωγών που πραγματοποιήθηκε το 2025, η Επιτροπή Αξιολόγησης συγκλήθηκε και αποφάσισε ότι η αξιολόγηση των υποψηφίων θα διενεργηθεί σύμφωνα με τις πρόνοιες του Κανονισμού 7(2), 7(3), 7(4) και 7(5) των πιο πάνω Κανονισμών.
Παράλληλα, η Επιτροπή καθόρισε συγκεκριμένες παραμέτρους για την εφαρμογή επιμέρους κριτηρίων αξιολόγησης. Οι αποφάσεις αυτές αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την έννοια της «μακράς ευδόκιμης υπηρεσίας», την αποδοχή πιστοποιητικών εκπαίδευσης, τις ιδιαίτερες επιδεξιότητες και ικανότητες, την αξιολόγηση των ξένων γλωσσών, τη συνάφεια των ακαδημαϊκών προσόντων με τα αστυνομικά καθήκοντα και τον χρόνο μέχρι τον οποίο θα γίνονταν δεκτά τα προσόντα των υποψηφίων.
Η ανάγκη καθορισμού ενιαίων κριτηρίων για όλους τους υποψηφίους είναι αναμφίβολα θεμιτή και επιβεβλημένη. Η ομοιόμορφη εφαρμογή των Κανονισμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ισότητας και της αντικειμενικότητας στη διαδικασία των προαγωγών.
Ωστόσο, ορισμένες από τις αποφάσεις της Επιτροπής αφήνουν σημαντικό περιθώριο αξιολογικής κρίσης. Το ζήτημα δεν είναι απλώς εάν η Επιτροπή διαθέτει τέτοια διακριτική ευχέρεια, αλλά κατά πόσο την ασκεί με τρόπο που διασφαλίζει ότι όλοι οι υποψήφιοι αξιολογούνται βάσει των ίδιων αντικειμενικών μέτρων και σταθμών.
Η εξέταση των αποφάσεων της Επιτροπής αναδεικνύει ορισμένα ουσιώδη νομικά ζητήματα, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής.
1. Η μακρά ευδόκιμη υπηρεσία και η καθιέρωση της πενταετίας
Σχετικά με τον Κανονισμό 7(2)(β)(i), η Επιτροπή αποφάσισε ότι ως «μακρά ευδόκιμη υπηρεσία» σε ένα τουλάχιστον είδος καθήκοντος θα θεωρείται η πενταετής υπηρεσία. Ως αιτιολογία αναφέρθηκε ότι, όταν ένα μέλος υπηρετήσει τουλάχιστον πέντε χρόνια σε ένα είδος καθήκοντος, ο χρόνος αυτός θεωρείται ικανοποιητικός για να χαρακτηριστεί ως ευδόκιμη υπηρεσία.
Η απόφαση αυτή εισάγει ένα συγκεκριμένο χρονικό όριο, το οποίο διευκολύνει την ομοιόμορφη εφαρμογή του κριτηρίου. Ωστόσο, δημιουργεί ένα ουσιώδες ερμηνευτικό ζήτημα: η έννοια της «μακράς ευδόκιμης υπηρεσίας» περιλαμβάνει μόνο τη χρονική διάρκεια ή προϋποθέτει και αξιολόγηση της ποιότητας της υπηρεσίας;
Η λέξη «μακρά» παραπέμπει στη διάρκεια της υπηρεσίας. Αντίθετα, ο όρος «ευδόκιμη» δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με την απλή συμπλήρωση ορισμένου χρόνου. Παραπέμπει σε υπηρεσία που χαρακτηρίζεται από ικανοποιητική ή αξιόλογη εκτέλεση καθηκόντων. Επομένως, η πενταετής υπηρεσία μπορεί να αποτελεί αντικειμενικό μέτρο για τη διάρκεια, αλλά δεν είναι αυτονόητο ότι αποδεικνύει από μόνη της και τον ευδόκιμο χαρακτήρα της.
Περαιτέρω, η εφαρμογή του συγκεκριμένου κριτηρίου πρέπει να εξεταστεί σε συνάρτηση με τον τρόπο οργάνωσης και κατανομής του αστυνομικού προσωπικού, όπως αυτός ρυθμίζεται από την Αστυνομική Διάταξη 1/13, η οποία αφορά τις μεταθέσεις των μελών της Αστυνομίας.
Η εν λόγω Διάταξη καθορίζει ότι τα μέλη της Αστυνομίας υποχρεούνται να υπηρετούν σε οποιοδήποτε μέρος της Κύπρου και υπόκεινται σε μετάθεση ανάλογα με τις ανάγκες της Υπηρεσίας. Η υπηρεσιακή τοποθέτηση και η μετακίνηση των μελών αποτελούν αρμοδιότητα της αστυνομικής ηγεσίας και των αρμόδιων διοικητικών οργάνων, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Η παράγραφος 1 της Α.Δ.1/13 αναδεικνύει ότι η υπηρεσιακή τοποθέτηση δεν αποτελεί αποκλειστικά προσωπική επιλογή του μέλους. Αντίθετα, η υπηρεσιακή πορεία κάθε αστυνομικού διαμορφώνεται σε σημαντικό βαθμό από τις ανάγκες της Υπηρεσίας και τις αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων. Η δυνατότητα υποβολής αιτήματος μετάθεσης από το ίδιο το μέλος δεν συνεπάγεται ότι αυτό αποκτά δικαίωμα επιλογής της υπηρεσίας στην οποία θα τοποθετηθεί ή ότι η διοίκηση υποχρεούται να ικανοποιήσει την επιθυμία του.
Η σημασία της Α.Δ.1/13 γίνεται ακόμη πιο εμφανής από τις πρόνοιες της παραγράφου 6, οι οποίες ρυθμίζουν την εναλλαξιμότητα και καθορίζουν ανώτατους χρόνους υπηρεσίας σε συγκεκριμένα καθήκοντα. Για ορισμένες υπηρεσίες και καθήκοντα προβλέπεται ανώτατος χρόνος υπηρεσίας πέντε ετών, ενώ για άλλα καθήκοντα προβλέπεται διαφορετικό χρονικό όριο.
Ειδικότερα, η πρόνοια για την εναλλαξιμότητα καταδεικνύει ότι η παραμονή ενός μέλους σε ορισμένα καθήκοντα μπορεί να υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς, οι οποίοι δεν εξαρτώνται από την προσωπική του επιθυμία. Η μετακίνησή του μπορεί να επιβάλλεται από την ίδια την υπηρεσιακή πολιτική, με σκοπό την εναλλαγή του προσωπικού και την εξυπηρέτηση των αναγκών της Αστυνομίας.
Επομένως, ένα μέλος δεν αποφασίζει ελεύθερα σε ποιο είδος καθήκοντος θα υπηρετήσει, ούτε μπορεί να επιλέξει ότι θα παραμείνει σε συγκεκριμένο κλάδο, μονάδα ή υπηρεσία για πέντε έτη, αναμένοντας ότι η επιθυμία του αυτή θα γίνει αποδεκτή από τη διοίκηση.
Εδώ ακριβώς ανακύπτει το ουσιαστικό ζήτημα σε σχέση με την απόφαση της Επιτροπής Αξιολόγησης. Εάν η συμπλήρωση πέντε ετών σε ένα είδος καθήκοντος θεωρείται αυτοτελώς στοιχείο που θεμελιώνει μακρά ευδόκιμη υπηρεσία, τότε πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο είναι δίκαιο και αντικειμενικό να αποδίδεται σχετικό πλεονέκτημα σε μέλος το οποίο παρέμεινε για πέντε έτη σε συγκεκριμένα καθήκοντα, ενώ άλλο μέλος, με αντίστοιχη ή και μεγαλύτερη υπηρεσιακή προσφορά, μετακινήθηκε σε διαφορετικές υπηρεσίες κατόπιν απόφασης της διοίκησης.
Ενδεικτικά, μέλος που υπηρέτησε επί πέντε έτη σε μια υπηρεσία ενδέχεται να ικανοποιεί το κριτήριο που καθόρισε η Επιτροπή. Αντίθετα, άλλο μέλος, το οποίο υπηρέτησε επί δύο έτη σε μία υπηρεσία, δύο έτη σε δεύτερη και ένα έτος σε τρίτη, κατόπιν διαδοχικών υπηρεσιακών μετακινήσεων, ενδέχεται να μην ικανοποιεί το ίδιο κριτήριο, μολονότι η διαφορετική υπηρεσιακή του διαδρομή δεν ήταν αποτέλεσμα δικής του επιλογής.
Θα ήταν, επομένως, προβληματικό να αποδίδεται στο πρώτο μέλος πλεονέκτημα αποκλειστικά λόγω της χρονικής παραμονής του σε μία υπηρεσία, χωρίς να εξετάζεται εάν η διαφορετική υπηρεσιακή διαδρομή του δεύτερου μέλους οφείλεται σε αποφάσεις της ίδιας της διοίκησης.
Πρέπει, βεβαίως, να γίνει μια σημαντική διάκριση. Η Α.Δ.1/13 δεν καθορίζει γενικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο κάθε μέλος πρέπει να μετατίθεται υποχρεωτικά μετά από πέντε έτη. Ο μέγιστος χρόνος των πέντε ετών αφορά συγκεκριμένα καθήκοντα που περιλαμβάνονται στις σχετικές πρόνοιες περί εναλλαξιμότητας, ενώ για άλλα καθήκοντα προβλέπεται διαφορετικός χρόνος. Συνεπώς, η πρόνοια αυτή δεν μπορεί να επεκταθεί αδιακρίτως σε κάθε είδος αστυνομικής υπηρεσίας.
Καταδεικνύει, όμως, ότι η πενταετής παραμονή σε ορισμένα καθήκοντα μπορεί να αποτελεί το ανώτατο χρονικό όριο υπηρεσίας και όχι κατ’ ανάγκην ένδειξη ιδιαίτερης ή ευδόκιμης υπηρεσιακής προσφοράς.
Η Επιτροπή Αξιολόγησης όφειλε, κατά συνέπεια, να εξετάσει όχι μόνο τη διάρκεια της υπηρεσίας σε ένα συγκεκριμένο είδος καθηκόντων, αλλά και τις συνθήκες υπό τις οποίες διαμορφώθηκε η υπηρεσιακή πορεία κάθε υποψηφίου. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να διαπιστώνεται εάν η παραμονή ή η μετακίνηση ενός μέλους σε συγκεκριμένο είδος καθηκόντων αποτέλεσε αποτέλεσμα δικής του επιλογής ή υπηρεσιακής απόφασης, εάν η μετακίνηση επιβλήθηκε λόγω εναλλαξιμότητας και εάν η συνολική υπηρεσιακή του προσφορά αποτυπώνεται σε άλλα καθήκοντα που ενδεχομένως απαιτούσαν αντίστοιχες ή και αυξημένες ικανότητες.
Η πενταετής υπηρεσία μπορεί ενδεχομένως να αποτελέσει αντικειμενικό μέτρο για τη διάρκεια της υπηρεσίας. Δεν πρέπει, όμως, να μετατρέπεται σε κριτήριο που επιβραβεύει ή μειονεκτεί έναν υποψήφιο εξαιτίας υπηρεσιακών αποφάσεων της διοίκησης, τις οποίες ο ίδιος δεν είχε τη δυνατότητα να καθορίσει.
Το ουσιαστικό ζήτημα, επομένως, δεν είναι απλώς εάν ένας υποψήφιος συμπλήρωσε πέντε έτη σε ένα είδος καθήκοντος, αλλά εάν η υπηρεσιακή του διαδρομή και η πραγματική του προσφορά αξιολογήθηκαν δίκαια, λαμβανομένων υπόψη των μεταθέσεων και της εναλλαξιμότητας που η ίδια η Αστυνομία εφαρμόζει.
2. Η συνάφεια των πιστοποιητικών εκπαίδευσης και των ακαδημαϊκών προσόντων με τα αστυνομικά καθήκοντα
Σχετικά με τους Κανονισμούς 7(2)(β)(ii) και 7(3)(α), η Επιτροπή αποφάσισε, αφενός, ότι θα λαμβάνονται υπόψη πιστοποιητικά οποιασδήποτε διάρκειας, εφόσον είναι συναφή με τα αστυνομικά καθήκοντα, και, αφετέρου, ότι η συνάφεια των ακαδημαϊκών προσόντων με τα αστυνομικά καθήκοντα θα εξετάζεται κατά περίπτωση από την ίδια, ως το αρμόδιο όργανο αξιολόγησης. Η προσέγγιση αυτή είναι θεμιτή, καθότι αποφεύγει την εισαγωγή περιορισμών που δεν προβλέπονται ρητά στους Κανονισμούς και επιτρέπει την εξατομικευμένη αξιολόγηση διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων.
Ωστόσο, η κρίση περί συνάφειας δεν πρέπει να περιορίζεται στην ονομασία ή στον τίτλο ενός πιστοποιητικού ή ακαδημαϊκού προσόντος, αλλά να στηρίζεται στο πραγματικό και ουσιαστικό περιεχόμενο της εκπαίδευσης ή των σπουδών.
Ειδικότερα, στην περίπτωση ακαδημαϊκών τίτλων, η Επιτροπή οφείλει να εξετάζει την αναλυτική βαθμολογία, τα μαθήματα που παρακολούθησε και στα οποία αξιολογήθηκε ο υποψήφιος, το γνωστικό αντικείμενο και τις εξειδικεύσεις του προγράμματος, καθώς και το θέμα της πτυχιακής ή μεταπτυχιακής εργασίας, όπου υπάρχει.
Αντίστοιχα, στην περίπτωση πιστοποιητικών εκπαίδευσης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το αντικείμενο, το περιεχόμενο και η εκπαιδευτική τους αξία, καθώς και το κατά πόσο αποδεικνύουν πραγματική συμμετοχή ή επιτυχή ολοκλήρωση συγκεκριμένης εκπαίδευσης. Η προσέγγιση αυτή είναι αναγκαία, διότι η ονομασία ενός προγράμματος σπουδών δεν αποκαλύπτει πάντοτε το πλήρες εύρος των γνώσεων που αποκτήθηκαν. Ένας τίτλος που δεν παραπέμπει άμεσα σε αστυνομικό ή εγκληματολογικό αντικείμενο ενδέχεται να περιλαμβάνει μαθήματα ποινικού δικαίου, εγκληματολογίας, δικανικής ψυχολογίας, κυβερνοασφάλειας, προστασίας δεδομένων ή διαχείρισης κρίσεων, τα οποία συνδέονται ουσιαστικά με την αστυνομική λειτουργία. Αντίστοιχα, το θέμα μιας μεταπτυχιακής εργασίας μπορεί να καταδεικνύει εξειδικευμένη γνώση σε αντικείμενο άμεσα σχετικό με την αστυνομική αποστολή, ακόμη και όταν ο γενικός τίτλος του προγράμματος δεν εμφανίζεται εκ πρώτης όψεως ως συναφής.
Περαιτέρω, η έννοια των αστυνομικών καθηκόντων δεν πρέπει να ερμηνεύεται στενά, σαν να περιορίζεται αποκλειστικά στην επιχειρησιακή δράση, στην πρόληψη και στη διερεύνηση του εγκλήματος. Η σύγχρονη αστυνομική λειτουργία περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων, όπως την εφαρμογή του ποινικού και διοικητικού δικαίου, την προστασία των δικαιωμάτων, τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, την ανάλυση πληροφοριών και δεδομένων, την τεχνολογία, τη δημόσια επικοινωνία, τη διεθνή συνεργασία και τη διοίκηση υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, η συνάφεια πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με το ευρύτερο φάσμα της αστυνομικής αποστολής και όχι αποκλειστικά με βάση τα καθήκοντα που εκτελεί ένα μέλος σε συγκεκριμένη υπηρεσία.
Η απουσία προκαθορισμένου εξαντλητικού καταλόγου προσόντων ή συγκεκριμένων παραμέτρων αξιολόγησης δεν καθιστά αυτομάτως προβληματική την εξέταση κατά περίπτωση, αυξάνει όμως την υποχρέωση της Επιτροπής να εφαρμόζει ενιαία και αντικειμενική μεθοδολογία και να αιτιολογεί ειδικά την κρίση της. Εάν ένα πιστοποιητικό ή ένας ακαδημαϊκός τίτλος αναγνωρίζεται ως συναφής, πρέπει να προκύπτει ποια στοιχεία του περιεχομένου του θεμελιώνουν τη συνάφεια· αντίστοιχα, εάν απορρίπτεται, δεν αρκεί η γενική αναφορά ότι δεν σχετίζεται με τα αστυνομικά καθήκοντα, αλλά πρέπει να προσδιορίζονται οι λόγοι της απόρριψης. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος υποψήφιοι με ουσιαστικά ισοδύναμες γνώσεις και προσόντα να αντιμετωπίζονται διαφορετικά λόγω της ονομασίας των τίτλων τους ή της υποκειμενικής αντίληψης των μελών της Επιτροπής. Η διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής είναι, επομένως, θεμιτή ως προς την αξιολόγηση της ουσιαστικής συνάφειας, όχι όμως ως προς την αυθαίρετη επιλογή διαφορετικών μέτρων και σταθμών από υποψήφιο σε υποψήφιο.
3. Οι εκπαιδεύσεις στις οποίες η συμμετοχή πραγματοποιείται κατόπιν γενικής δημοσίευσης
Σχετικά με τον Κανονισμό 7(2)(β)(ii)(εε), η Επιτροπή αποφάσισε ότι θα λαμβάνονται υπόψη οι εκπαιδεύσεις στις οποίες η συμμετοχή των μελών πραγματοποιείται κατόπιν γενικής δημοσίευσης και οι οποίες καθορίζονται στην Αστυνομική Διάταξη 4/22, Μέρος Δ, παράγραφος 15.
Η απόφαση αυτή επιχειρεί να προσδιορίσει με σαφήνεια ποιες εκπαιδεύσεις εμπίπτουν στο συγκεκριμένο κριτήριο. Ωστόσο, ανακύπτει το ερώτημα κατά πόσο η παραπομπή σε συγκεκριμένη κατηγορία εκπαιδεύσεων λειτουργεί ως ενδεικτικός οδηγός ή ως αποκλειστικός κατάλογος.
Εάν ο σκοπός της Επιτροπής ήταν να διασφαλίσει ότι λαμβάνονται υπόψη εκπαιδεύσεις στις οποίες όλα τα μέλη έχουν τη δυνατότητα να εκδηλώσουν ενδιαφέρον συμμετοχής, η επιλογή αυτή μπορεί να εξυπηρετεί την ίση μεταχείριση. Εντούτοις, δεν θα ήταν ορθό να αποκλείονται άλλες εκπαιδεύσεις με ουσιαστικό περιεχόμενο και συνάφεια προς τα αστυνομικά καθήκοντα, αποκλειστικά και μόνο επειδή η συμμετοχή σε αυτές δεν προέκυψε από γενική δημοσίευση.
Πρέπει, επομένως, να εξετάζεται το περιεχόμενο και η αξία κάθε εκπαίδευσης, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο το μέλος επιλέχθηκε ή κλήθηκε να συμμετάσχει. Η συμμετοχή σε εξειδικευμένη εκπαίδευση κατόπιν επιλογής από την Υπηρεσία μπορεί να αντανακλά ιδιαίτερη εμπιστοσύνη, εξειδίκευση ή ανάγκη αξιοποίησης συγκεκριμένων γνώσεων του μέλους.
Η Επιτροπή πρέπει να αποφεύγει την τυπική προσέγγιση κατά την οποία η διαδικασία πρόσκλησης ή επιλογής υπερισχύει της ουσιαστικής εκπαιδευτικής αξίας. Η αξιολόγηση πρέπει να στηρίζεται στο πραγματικό περιεχόμενο της εκπαίδευσης και στη σχέση της με την αστυνομική αποστολή.
4. Οι ιδιαίτερες επιδεξιότητες και ικανότητες
Σχετικά με τον Κανονισμό 7(2)(β)(ii), η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι ιδιαίτερες επιδεξιότητες και ικανότητες πρέπει να στηρίζονται από στοιχεία που περιλαμβάνονται στον προσωπικό φάκελο του υποψηφίου.
Ως ενδεικτικά παραδείγματα αναφέρθηκαν ο ιδιαίτερος ζήλος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων, η εργασία πέραν του καθορισμένου ωραρίου, η συμμετοχή σε αντιοχλαγωγικές ομάδες, η εμπλοκή στη διοργάνωση εκδηλώσεων, η εθελοντική εργασία, η μακρά πείρα στα ανακριτικά καθήκοντα, η εμπειρογνωμοσύνη και η συμμετοχή σε ομάδες εργασίας.
Η απαίτηση να στηρίζονται οι ιδιαίτερες επιδεξιότητες και ικανότητες σε στοιχεία του προσωπικού φακέλου είναι θεμιτή, αφού η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά και επαληθεύσιμα δεδομένα και όχι σε γενικές εντυπώσεις.
Ωστόσο, τα παραδείγματα που παραθέτει η Επιτροπή δεν είναι όλα της ίδιας φύσης. Ορισμένα αφορούν πραγματικές επαγγελματικές δεξιότητες ή εξειδικευμένη εμπειρία, ενώ άλλα αφορούν συμπεριφορές, πρόσθετη απασχόληση ή συμμετοχή σε δραστηριότητες.
Για παράδειγμα, η μακρά πείρα στα ανακριτικά καθήκοντα ή η αποδεδειγμένη εμπειρογνωμοσύνη σε συγκεκριμένο αντικείμενο μπορεί να καταδεικνύει εξειδικευμένη ικανότητα. Αντίθετα, η απλή συμμετοχή σε μια ομάδα εργασίας ή η εργασία πέραν του καθορισμένου ωραρίου δεν αποδεικνύει κατ’ ανάγκην ότι το μέλος διαθέτει ιδιαίτερη δεξιότητα.
Η Επιτροπή οφείλει, συνεπώς, να διακρίνει μεταξύ της συμμετοχής σε μια δραστηριότητα και της πραγματικής απόκτησης ή επίδειξης ιδιαίτερης ικανότητας. Η συμμετοχή σε αντιοχλαγωγική ομάδα, για παράδειγμα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ειδικής εκπαίδευσης και εμπειρίας, αλλά η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη διάρκεια, το επίπεδο εκπαίδευσης, την πρακτική εμπειρία και τα πραγματικά καθήκοντα που εκτελούσε το μέλος.
Ανάλογα, η εργασία πέραν του καθορισμένου ωραρίου μπορεί να αποτελεί ένδειξη ζήλου και αφοσίωσης, αλλά δεν πρέπει να εξομοιώνεται αυτομάτως με ιδιαίτερη επιδεξιότητα. Η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει εάν η πρόσθετη απασχόληση συνδέεται με συγκεκριμένη αποτελεσματικότητα, ανάληψη ευθύνης ή εξειδικευμένη προσφορά.
Επιπλέον, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι δεν έχουν όλα τα μέλη τις ίδιες ευκαιρίες συμμετοχής σε συγκεκριμένες ομάδες, εκπαιδεύσεις ή υπηρεσιακές δραστηριότητες. Οι ευκαιρίες αυτές εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την υπηρεσιακή τοποθέτηση, τις ανάγκες της Υπηρεσίας και τις αποφάσεις της διοίκησης.
Κατά συνέπεια, η αξιολόγηση των ιδιαίτερων επιδεξιοτήτων και ικανοτήτων δεν πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή δραστηριοτήτων που εμφανίζονται στον προσωπικό φάκελο. Πρέπει να εξετάζεται η ουσιαστική επαγγελματική αξία τους, η σχέση τους με τα αστυνομικά καθήκοντα και η πραγματική συμβολή τους στην αποτελεσματική εκτέλεση της αστυνομικής αποστολής.
5. Η αξιολόγηση των ξένων γλωσσών
Σχετικά με τον Κανονισμό 7(2)(γ)(i), η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι ξένες γλώσσες θα αξιολογούνται σύμφωνα με τον κατάλογο των αποδεκτών τεκμηρίων που είναι αναρτημένος στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας.
Περαιτέρω, αποφασίστηκε ότι πιστοποιητικό ολοήμερης συνεχούς φοίτησης σε πρόγραμμα ξένης γλώσσας στην Αστυνομική Ακαδημία, διάρκειας τουλάχιστον ενός ακαδημαϊκού έτους, θα βαθμολογείται με δύο μονάδες, ενώ θα αποδίδεται μία μονάδα όταν αφορά πρόσθετη ξένη γλώσσα.
Η επιλογή συγκεκριμένων αποδεκτών τεκμηρίων εξυπηρετεί την ανάγκη αντικειμενικής απόδειξης της γλωσσικής γνώσης. Εντούτοις, η εφαρμογή του κριτηρίου πρέπει να διασφαλίζει ότι δεν δημιουργούνται αδικαιολόγητες διαφοροποιήσεις μεταξύ υποψηφίων που διαθέτουν ισοδύναμο επίπεδο γνώσης.
Η Επιτροπή πρέπει να εξετάζει εάν τα αποδεκτά πιστοποιητικά ανταποκρίνονται σε συγκρίσιμα επίπεδα γλωσσομάθειας και εάν η ίδια αντιμετώπιση εφαρμόζεται σε όλους τους υποψηφίους. Επίσης, πρέπει να διευκρινίζεται εάν η απαρίθμηση των αποδεκτών τεκμηρίων είναι εξαντλητική ή εάν υπάρχει δυνατότητα αποδοχής άλλων ισοδύναμων πιστοποιητικών.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται ως προς την εκπαίδευση στην Αστυνομική Ακαδημία. Η απόφαση προβλέπει συγκεκριμένη βαθμολογική αναγνώριση για ολοήμερη συνεχή φοίτηση διάρκειας τουλάχιστον ενός ακαδημαϊκού έτους. Θα πρέπει, όμως, να εξετάζεται εάν το επίπεδο γνώσης που αποδεικνύεται από την εκπαίδευση αυτή είναι συγκρίσιμο με το επίπεδο που αποδεικνύεται από άλλα αποδεκτά πιστοποιητικά.
Η εφαρμογή του κριτηρίου πρέπει να στηρίζεται στην πραγματική γλωσσική επάρκεια και στην ισότιμη αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων, χωρίς αδικαιολόγητους αποκλεισμούς.
6. Ο καθορισμός της 12ης Νοεμβρίου 2025 ως καταληκτικής ημερομηνίας
Η Επιτροπή αποφάσισε ότι πιστοποιητικά, εκπαιδεύσεις, πτυχία και άλλα προσόντα θα γίνονταν δεκτά εφόσον είχαν αποκτηθεί μέχρι τις 12 Νοεμβρίου 2025, ημερομηνία την οποία προσδιόρισε ως ημερομηνία έναρξης των εργασιών της.
Η ανάγκη καθορισμού μιας κοινής καταληκτικής ημερομηνίας είναι κατανοητή. Σε κάθε διαδικασία αξιολόγησης πρέπει να είναι σαφές ποια χρονικά δεδομένα λαμβάνονται υπόψη, ώστε όλοι οι υποψήφιοι να αξιολογούνται με βάση την ίδια χρονική αφετηρία.
Ωστόσο, η επιλογή της συγκεκριμένης ημερομηνίας απαιτεί ιδιαίτερη εξέταση.
Πρέπει, επίσης, να εξεταστεί κατά πόσο η καταληκτική ημερομηνία προκύπτει από τους Κανονισμούς ή αποτελεί αυτοτελή επιλογή της Επιτροπής. Η απουσία ρητής πρόβλεψης για τον χρόνο απόκτησης των προσόντων δεν συνεπάγεται ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να καθορίσει χρονικό σημείο αναφοράς. Σημαίνει, όμως, ότι ο καθορισμός του πρέπει να εξυπηρετεί τον σκοπό της διαδικασίας, να είναι αντικειμενικός, να εφαρμόζεται ενιαία και να μην οδηγεί σε αυθαίρετο αποκλεισμό προσόντων.
Η επίκληση γνωμάτευσης της Νομικής Υπηρεσίας ημερομηνίας 1ης Ιουλίου 2021 δεν αρκεί, για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη ημερομηνία ήταν η μόνη νομικά επιτρεπτή επιλογή. Η γνωμάτευση μπορεί να παρέχει νομική καθοδήγηση, αλλά η Επιτροπή εξακολουθεί να φέρει την ευθύνη για τη δική της απόφαση και την αιτιολόγησή της.
7. Η υποχρέωση αιτιολόγησης και ο δικαστικός έλεγχος της διακριτικής ευχέρειας
Η διακριτική ευχέρεια δεν ισοδυναμεί με ελευθερία αυθαίρετης κρίσης. Η διοίκηση οφείλει να ασκεί τις αρμοδιότητές της σύμφωνα με τον νόμο, τον σκοπό της εξουσιοδοτικής διάταξης και τις γενικές αρχές του διοικητικού δικαίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 26 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν.158(Ι)/1999), σύμφωνα με το οποίο οι διοικητικές πράξεις που εκδίδονται κατόπιν άσκησης διακριτικής εξουσίας πρέπει να είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένες.
Το άρθρο 28 του ίδιου Νόμου απαιτεί η αιτιολογία να είναι σαφής, ώστε να μην αφήνει αμφιβολίες ως προς τον πραγματικό λόγο που οδήγησε το διοικητικό όργανο στη λήψη της απόφασης. Δεν αποτελεί επαρκή αιτιολογία η απλή αναφορά γενικών χαρακτηρισμών ή γενικών όρων του νόμου, χωρίς σύνδεσή τους με τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά.
Στην περίπτωση της Επιτροπής Αξιολόγησης, η υποχρέωση αιτιολόγησης έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι η αξιολόγηση περιλαμβάνει κρίσεις που δεν μπορούν να εξαχθούν αποκλειστικά από αριθμητικά ή τυπικά δεδομένα.
Δεν αρκεί, για παράδειγμα, η Επιτροπή να αναφέρει ότι εξέτασε έναν τίτλο σπουδών και τον έκρινε μη συναφή, ότι ένα πιστοποιητικό δεν εμπίπτει στα αποδεκτά κριτήρια ή ότι ένας υποψήφιος δεν διαθέτει ιδιαίτερες ικανότητες. Πρέπει να προκύπτει από την αξιολόγηση ποια πραγματικά στοιχεία λήφθηκαν υπόψη και με ποια συλλογιστική διαδρομή κατέληξε η Επιτροπή στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Επιπλέον, ο Κανονισμός 7(6) προβλέπει ότι η Επιτροπή, πριν από την κατάρτιση του τελικού καταλόγου, καλεί και ενημερώνει τους υποψηφίους που δεν συστήνονται για προαγωγή και καταγράφει στο έντυπο αξιολόγησης τόσο τη δική τους άποψη για τη βαθμολογία όσο και την αιτιολογημένη απόφαση της Επιτροπής.
Η πρόνοια αυτή ενισχύει την απαίτηση διαφάνειας και επιτρέπει να ελεγχθεί εάν οι παρατηρήσεις ή οι ενστάσεις των υποψηφίων εξετάστηκαν ουσιαστικά και εάν η Επιτροπή αιτιολόγησε επαρκώς τη θέση της.
Η δικαστική εξουσία δεν υποκαθιστά την Επιτροπή στην αξιολογική της κρίση. Ελέγχει, όμως, εάν η κρίση ασκήθηκε εντός των νόμιμων ορίων, εάν υπήρξε δέουσα έρευνα, εάν λήφθηκαν υπόψη τα ουσιώδη στοιχεία, εάν παραγνωρίστηκαν σχετικά δεδομένα και εάν η απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη.
Η διοίκηση δεν μπορεί να επικαλείται τη διακριτική ευχέρεια ως ασπίδα απέναντι στον έλεγχο της νομιμότητας.
8. Συμπεράσματα – Τα σημεία στα οποία απαιτείται αυξημένος έλεγχος
Η απόφαση της Επιτροπής Αξιολόγησης του 2025 αποτελεί προσπάθεια εξειδίκευσης των κριτηρίων που προβλέπονται στους Κανονισμούς, με σκοπό την ενιαία αξιολόγηση των υποψηφίων για προαγωγή στον βαθμό του Ανώτερου Υπαστυνόμου.
Η προσπάθεια αυτή είναι θεμιτή στον βαθμό που αποσκοπεί στην αντικειμενικότητα, στη διαφάνεια και στην ομοιόμορφη εφαρμογή των κανονιστικών διατάξεων. Η εξειδίκευση, όμως, των κριτηρίων δεν πρέπει να οδηγεί σε ανεπίτρεπτη διεύρυνση ή περιορισμό της αρμοδιότητας της Επιτροπής. Η Επιτροπή δεν είναι εξουσιοδοτημένη να υποκαθιστά τον κανονιστικό νομοθέτη, αλλά να εφαρμόζει τις πρόνοιες των Κανονισμών με τρόπο που εξυπηρετεί τον σκοπό τους.
Από την εξέταση των αποφάσεων της Επιτροπής προκύπτουν τα ακόλουθα πεδία στα οποία απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή:
Πρώτον, η πενταετής υπηρεσία. Η χρονική διάρκεια μπορεί να αποτελεί αντικειμενικό μέτρο για τη μακρά υπηρεσία, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της τον ευδόκιμο χαρακτήρα της. Επιπλέον, η υπηρεσιακή τοποθέτηση και η εναλλαξιμότητα καθορίζονται από την ίδια την Αστυνομία. Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη εάν η υπηρεσιακή διαδρομή κάθε υποψηφίου διαμορφώθηκε από αποφάσεις της διοίκησης και να αποφεύγει την άνιση μεταχείριση με βάση δεδομένα που δεν εξαρτώνται από τη βούληση του μέλους.
Δεύτερον, η συνάφεια των πιστοποιητικών και των ακαδημαϊκών προσόντων. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στον τίτλο ή στην ονομασία ενός πιστοποιητικού ή πτυχίου. Πρέπει να εξετάζεται το πραγματικό περιεχόμενο της εκπαίδευσης και των σπουδών, η αναλυτική βαθμολογία, τα επιμέρους μαθήματα, οι εξειδικεύσεις και το θέμα της πτυχιακής ή μεταπτυχιακής εργασίας.
Τρίτον, οι εκπαιδεύσεις γενικής δημοσίευσης. Πρέπει να διευκρινίζεται εάν ο κατάλογος των εκπαιδεύσεων που λαμβάνονται υπόψη είναι ενδεικτικός ή αποκλειστικός και να αποφεύγεται ο αποκλεισμός άλλων ουσιαστικά συναφών εκπαιδεύσεων μόνο λόγω του τρόπου επιλογής των συμμετεχόντων.
Τέταρτον, οι ιδιαίτερες επιδεξιότητες και ικανότητες. Η συμμετοχή σε δραστηριότητες ή ομάδες δεν πρέπει να εξομοιώνεται αυτομάτως με την απόκτηση ιδιαίτερων ικανοτήτων. Απαιτείται αξιολόγηση της πραγματικής εμπειρίας, της εξειδίκευσης και της υπηρεσιακής προσφοράς.
Πέμπτον, οι ξένες γλώσσες. Τα αποδεκτά αποδεικτικά στοιχεία πρέπει να εφαρμόζονται με ενιαίο τρόπο και να διασφαλίζουν ισότιμη αναγνώριση συγκρίσιμων επιπέδων γλωσσομάθειας.
Έκτον, η καταληκτική ημερομηνία 12 Νοεμβρίου 2025. Η επιλογή της ημερομηνίας πρέπει να έχει αντικειμενικό και νόμιμο έρεισμα.
Το σημαντικότερο ζήτημα αφορά αναμφίβολα τη συνάφεια των πιστοποιητικών και των ακαδημαϊκών προσόντων με τα αστυνομικά καθήκοντα και την ανάγκη ουσιαστικής αξιολόγησης του περιεχομένου τους. Η απόφαση της Επιτροπής να εξετάζει τη συνάφεια κατά περίπτωση είναι συμβατή με την ανάγκη αξιολόγησης διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων. Χωρίς, όμως, ενιαίες παραμέτρους αξιολόγησης και επαρκή αιτιολογία, υπάρχει ο κίνδυνος η ίδια επιστημονική κατηγορία προσόντων να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, ανάλογα με την αντίληψη των εκάστοτε μελών της Επιτροπής.
Ανάλογη ανάγκη υπάρχει και για τα υπόλοιπα κριτήρια. Η πενταετής υπηρεσία δεν πρέπει να υποκαθιστά την εξέταση του ευδόκιμου χαρακτήρα της. Η συμμετοχή σε εκπαιδεύσεις ή ομάδες εργασίας δεν πρέπει να εξομοιώνεται αυτομάτως με την απόκτηση ιδιαίτερων ικανοτήτων. Η αναγνώριση πιστοποιητικών δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από τυπικά χαρακτηριστικά, όταν το κανονιστικό κριτήριο απαιτεί ουσιαστική συνάφεια.
Η διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη. Η αξιολόγηση των υποψηφίων για προαγωγή πρέπει να στηρίζεται σε κριτήρια που είναι γνωστά, αντικειμενικά, συναφή με τον σκοπό της διαδικασίας και εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Όπου η Επιτροπή διατηρεί περιθώριο κρίσης, οφείλει να εξηγεί όχι μόνο το αποτέλεσμα στο οποίο κατέληξε, αλλά και τα πραγματικά και νομικά δεδομένα που δικαιολογούν την κρίση της.
Η ουσία μιας δίκαιης διαδικασίας προαγωγών δεν βρίσκεται απλώς στην ύπαρξη αριθμητικών κριτηρίων και προκαθορισμένων μονάδων. Βρίσκεται στην εξασφάλιση ότι κάθε υποψήφιος αξιολογείται με βάση τα ίδια ουσιαστικά μέτρα και σταθμά, χωρίς αυθαίρετες διαφοροποιήσεις και χωρίς η προσωπική αντίληψη των μελών της Επιτροπής να υποκαθιστά τα κριτήρια που έχει θεσπίσει ο κανονιστικός νομοθέτης.
Η διακριτική ευχέρεια δεν αποτελεί εξουσία αυθαίρετης επιλογής. Αποτελεί αρμοδιότητα που πρέπει να ασκείται με αντικειμενικότητα, ίση μεταχείριση, δέουσα έρευνα και επαρκή αιτιολογία.
Δημήτρης Απαισιώτης
Δικηγόρος
