Αμυδρή παραμένει η ελπίδα για ουσιαστική πρόοδο στις προσπάθειες επανέναρξης διαπραγματεύσεων, μετά την τριμερή συνάντηση Ολγκίν, Χριστοδουλίδη, Ερχιουρμάν, την περασμένη Δευτέρα.
Η επίτευξη συμφωνίας για διάνοιξη δύο οδοφραγμάτων ήσσονος σημασίας και άλλα ζητήματα επίσης επουσιώδη, μαρτυρούν την έλλειψη ουσιαστικής προόδου, εξ’ αιτίας της συνεχιζόμενης τουρκικής αδιαλλαξίας.
Μόνη ακτίδα ελάχιστης αισιοδοξίας η συμφωνία για προσεχή τριμερή συνάντηση υπό τον απερχόμενο Γ.Γ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Με τον Ταγίπ Ερτογάν να δηλώνει, την ημέρα της συνάντησης της Λευκωσίας, την τουρκική εμμονή σε λύση δύο κρατών. Και με αμετακίνητη τη θέση Ερχιουρμάν για αποδοχή από Ε/Κ πλευράς της εκ περιτροπής προεδρίας.
Και ξενίζει η επιμονή Ερχιουρμάν να θέτει μάλιστα ως όρο, να αποδεχθεί η Ε/Κ πλευρά την εκ περιτροπής προεδρία, για να αποδεχθεί την πραγματοποίηση νέων διαπραγματεύσεων.
Ξενίζει ακόμα περισσότερο η κ.Ολγκίν, δηλώνοντας, ότι η εκ περιτροπής προεδρία πρέπει να τεθεί ως πρώτο θέμα στις διαπραγματεύσεις. Όχι τα στρατεύματα, οι εγγυήσεις, το μονομερές δικαίωμα επέμβασης, όχι η ενότητα του κράτους, των θεσμών, της οικονομίας, όχι το είδος του ομοσπονδιακού πολιτεύματος, όχι η επιστροφή εδαφών, όχι οι περιουσίες, όχι τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι βασικές ελευθερίες, όχι το θέμα των εποίκων. Η εκ περιτροπής προεδρία.
Μια πρόταση που διαιωνίζει τις διαχωριστικές τάσεις με βάση εθνοτικά κριτήρια, παραβιάζει την αρχή της πλειοψηφίας, που αποτελεί τον πυρήνα του νοήματος της Δημοκρατίας και συγκρούεται με το Διεθνή και Ευρωπαϊκό Νομικό Πολιτισμό.
Έχει υποδειχθεί κατ’ επανάληψιν ότι ένα Σύνταγμα που παραβιάζει την αρχή της πλειοψηφίας οδηγεί αργά ή γρήγορα κατά τρόπο νομοτελειακό στη σύγκρουση έννομης τάξης και ιστορίας. Όχι της ιστορίας που διαμορφώνει η βία, η κατοχή και ο πόλεμος, αλλά αυτής που διαμορφώνεται ως διαδικασία κοινωνικής εξέλιξης κάτω από συνθήκες ειρήνης και δημοκρατίας.
Τονίστηκε ότι, όταν μια μειοψηφία λόγω της βίας και του εκβιασμού των τετελεσμένων αξιώνει ρόλο ίσου πολιτειακού βάρους με την πλειοψηφία, το Σύνταγμα που θα αποτυπώσει αυτή την υποβάθμιση της ιστορικής πραγματικότητας, θα έχει και ημερομηνία λήξης.
Στη ρύθμιση για εκ περιτροπής προεδρία στη μελλοντική συνταγματική λύση του Κυπριακού, είναι προφανές ότι αγνοείται παντελώς η σχέση πλειοψηφίας και μειοψηφίας, ενώ περαιτέρω το κριτήριο της εθνοτικής καταγωγής θα διαιωνίζει και θα αναπαράγει τις διαχωριστικές τάσεις, η δε στάθμιση της ψήφου των Ελληνοκυπρίων θα υποβαθμίσει σε δεύτερης κατηγορίας πολίτες.
Να αναφέρουμε και το εξής: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εκδίκαζε την προσφυγή δύο πολιτών της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης εναντίον της άρνησης της Κυβέρνησης της χώρας να τους επιτρέψει να είναι υποψήφιοι για την Προεδρία. Δύο πολίτες της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, ένας Εβραϊκής καταγωγής και ένας καταγωγής «Ρομά» υπέβαλαν αίτηση να είναι υποψήφιοι για την Προεδρία της Χώρας. Οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν, αφού το Σύνταγμα της χώρας προβλέπει, ότι μόνο πολίτες που είναι εγγεγραμμένοι στους τρεις «συνιστώντες λαούς» που είναι ο Σερβικός, ο Βοσνιακός και ο Κροατικός, μπορούσαν να θέσουν υποψηφιότητα. Ωστόσο το ΕΔΑΔ αποφάνθηκε ότι η άρνηση της Κυβέρνησης της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης κρίθηκε ως ευρισκόμενη σε ευθεία σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ημερομηνίας 22.12.2009 ο αποκλεισμός τους λόγω της εθνότητας τους, συνιστούσε παραβίαση της απαγόρευσης δυσμενούς διάκρισης.
Το Δικαστήριο απέρριψε τη θέση της Κυβέρνησης της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης σύμφωνα με την οποία δεν υπήρχε παραβίαση, διότι το σχετικό κώλυμα εκλογιμότητας προβλεπόταν από τη συνταγματική ρύθμιση που ήταν αποτέλεσμα της συμφωνίας Ντέϊτον για την ειρήνευση στη χώρα τους.
Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το δικαίωμα εκλογιμότητας δεν πρέπει να στηρίζεται ή να καθορίζεται με κριτήρια εθνικής προέλευσης.
Αυτή η απόφαση του Δικαστηρίου σημαίνει αυτομάτως ότι και η εκ περιτροπής προεδρία που προτάθηκε για το Κυπριακό πρόβλημα και στηρίζεται σε κριτήρια εθνικής προέλευσης εμποδίζοντας μέλη της Ε/Κ κοινότητας να υποβάλλουν υποψηφιότητα στην περίοδο που προορίζεται πρόεδρος από την Τ/Κ κοινότητα και αντίστροφα, συνιστά παραβίαση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που απαγορεύει τη δυσμενή διάκριση λόγω εθνικής προέλευσης στις χώρες που έχουν επικυρώσει τη σύμβαση, όπως η Κύπρος.
Τα γεγονότα πλέον μετά από αυτή την απόφαση ομιλούν αφ’ εαυτών. RES IPSA LOQVITUS. Θα διακινδυνεύσουμε μια ευθεία σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;
Υπάρχει όμως και ένα χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα παραβίασης της ισότητας της ψήφου.Το Αμερικανικό Σύνταγμα του 1787. το άρθρο Ι παράγραφος 2 του Συντάγματος του 1787, προέβλεπε ότι η ψήφος ενός μαύρου άρρενα –τότε οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου- σταθμιζόταν έτσι ώστε να ισούται σε δύναμη με τα 3/5 της δύναμης της ψήφου ενός λευκού άρρενα.
Με την 14η τροποποίηση του Αμερικανικού Συντάγματος το 1868 μετά τον εμφύλιο πόλεμο, το άρθρο αυτό που παραβίαζε κατάφωρα τη ισότητα της ψήφου στη βάση φυλετικής και εθνοτικής καταγωγής καταργήθηκε και η ισότητα της ψήφου αποκαταστάθηκε. Είναι δυνατό αυτός ο βαθύτατος αναχρονισμός να εισάγεται αιώνες μετά στην Κύπρο;
Επιβάλλεται να γίνει κατανοητό ότι ρυθμίσεις όπως η «εκ περιτροπής προεδρία» και η «σταθμισμένη ψήφος» που απάδουν και συγκρούονται ευθέως με το διεθνή και τον ευρωπαϊκό νομικό πολιτισμό, αν ισχύσουν, θα οδηγήσουν σ’ ένα και μόνο αποτέλεσμα. Να καταστήσουν θνησιγενές το Σύνταγμα που θα τις υιοθετήσει.
Του Γιαννάκη Λ.Ομήρου
Πρώην Προέδρου Βουλής
Των Αντιπροσώπων
