Στην Αστυνομία υφίσταται η Αστυνομική Διάταξη αρ.1/26, με τελευταία τροποποίηση την 10 Δεκεμβρίου, 2021 και φέρει τίτλο «ΕΠΑΜΕΙΒΟΜΕΝΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ». “αστυνομική διαταγή” σημαίνει οποιαδήποτε διάταξη ή διαταγή που εκδίδεται από τον Αρχηγό Αστυνομίας για την ευταξία και τη χρηστή διοίκηση της Αστυνομίας και την καθοδήγηση των μελών της Αστυνομίας κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
Τι είναι το επαμειβόμενο κύπελο;
Η Αστυνομία μέσα στα πλαίσια ανταμοιβής των μελών της και παροχής κινήτρων σ’ αυτά, ώστε να υποκινούνται για να είναι άρτια εκπαιδευμένα και σε άριστη φυσική κατάσταση, έχει θεσμοθετήσει το Επαμειβόμενο Κύπελλο. Το Επαμειβόμενο Κύπελλο απονέμεται στον Αστυνομικό που καταλαμβάνει την πρώτη θέση, μετά από διαγωνισμό που γίνεται μια φορά το χρόνο. Στόχος του διαγωνισμού είναι η προώθηση, η ανάπτυξη και η βελτίωση του επαγγελματισμού των μελών της Αστυνομίας καθώς επίσης και η αύξηση του αισθήματος της ευγενούς άμιλλας, μέσω ενός υγιούς συναγωνισμού.
Στο μέλος που καταλαμβάνει την 1η θέση, απονέμεται:
(α) τιμητικό κύπελλο,
(β) τιμητικό δίπλωμα που υπογράφεται από την Α.Ε. Πρόεδρο της Δημοκρατίας,
(γ) χρηματική αμοιβή ύψους €1.700, και
(δ) Μετάλλιο Πρωτεύσαντα Επαμειβόμενου Κυπέλλου, σύμφωνα με την Α.Δ. 1/18.
Στο μέλος που καταλαμβάνει τη 2η θέση, απονέμεται:
(α) τιμητικό δίπλωμα που υπογράφεται από την Α.Ε. Πρόεδρο της Δημοκρατίας, και
(β) χρηματική αμοιβή ύψους €800.
Τα κριτήρια συμμετοχής
Στο διαγωνισμό δικαιούνται να λάβουν μέρος, αν επιθυμούν, όλοι οι Αστυφύλακες, που μέχρι την πρώτη Μαρτίου, κάθε χρόνου, θα συγκεντρώνουν τα πιο κάτω προσόντα:-
(α) Ευδόκιμη υπηρεσία πάνω από επτά (7), αλλά όχι πάνω από δεκατέσσερα (14) χρόνια.
(β) Επιτυχία στις Εξετάσεις Προαγωγής στο βαθμό του Λοχία.
(γ) Επιτυχία στις εξετάσεις Πρώτων Βοηθειών ή/και ναυαγοσωστικής, νοουμένου ότι το σχετικό Πιστοποιητικό, βρίσκεται σε ισχύ.
(δ) Επιτυχία στις εξετάσεις για εξασφάλιση Πιστοποιητικού Ικανότητας Κατοχής Υπηρεσιακού Οπλισμού, νοουμένου ότι το εν λόγω Πιστοποιητικό, βρίσκεται σε ισχύ.
(ε) Να μην εκκρεμούν εις βάρος του υπό διερεύνηση ή υπό εκδίκαση πειθαρχικές ή ποινικές υποθέσεις.
(στ) Σε περίπτωση που του έχει επιβληθεί ποινή για πειθαρχικό αδίκημα, αυτή να έχει διαγραφεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Καν. 15(2)(η) των περί Αστυνομίας (Γενικών) Κανονισμών.
(ζ) Ενεργητικότητα και επίδειξη εξαιρετικής επαγγελματικής αρετής κατά την εκτέλεση του καθήκοντος καθώς και άλλες ιδιότητες που τον καθιστούν πρότυπο αστυνομικού, δηλαδή στις ετήσιες αξιολογήσεις του των δύο τελευταίων χρόνων, να έχει συγκεντρώσει βαθμολογία 33 μονάδων και άνω στα εννέα σημεία αξιολόγησης του, με βάση τον Καν. 7(2)(α) των περί Αστυνομίας (Προαγωγές) Κανονισμών.
Τι είναι το τεκμήριο αθωότητας;
Το τεκμήριο αθωότητας σημαίνει ότι ένα μέλος της Αστυνομίας που του καταλογίζεται τέτοια υπαίτια συμπεριφορά κατά παράβαση των καθηκόντων του και αντιμετωπίζει είτε πειθαρχική έρευνα είτε πειθαρχική δίκη θεωρείται αθώο μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή του σύμφωνα με τον οικείο νόμο.
Αν εναντίον μέλους της Αστυνομίας εκκρεμεί πειθαρχική δίωξη, το γεγονός ότι κατηγορείται δεν σημαίνει ότι έχει διαπράξει το πειθαρχικό παράπτωμα.
Επομένως, μέχρι την τελική απόφαση, το μέλος της Αστυνομίας :
-
δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικά καταδικασμένος,
-
η εκκρεμής κατηγορία δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένο γεγονός,
-
η Διοίκηση δεν μπορεί απλώς να θεωρήσει ότι το μέλος είναι ένοχο επειδή εκκρεμεί η πειθαρχική δίκη,
-
το βάρος απόδειξης της πειθαρχικής κατηγορίας βρίσκεται στην πλευρά που την προβάλλει,
-
το μέλος πρέπει να έχει πραγματική δυνατότητα να αντικρούσει την κατηγορία
Επανέρχομαι στα κριτήρια συμμετοχής στον διαγωνισμό για το επαμειβόμενο κύπελλο και ειδικότερα στο σημείο (ε) «Να μην εκκρεμούν εις βάρος του υπό διερεύνηση ή υπό εκδίκαση πειθαρχικές ή ποινικές υποθέσεις».
Δηλαδή η Αστυνομία επέβαλε ως κριτήριο συμμετοχής δύο κριτήρια. Το 1ο κριτήριο είναι το προκαταρκτικό. Δηλαδή να μην έχει υποβληθεί αναφορά ή προβληθεί ισχυρισμός από την οποία ή από τον οποίο φαίνεται ότι μέλος της Αστυνομίας ενδεχόμενα διέπραξε πειθαρχικό αδίκημα. Το 2ο κριτήριο είναι το μεταγενέστερο. Δηλαδή να μην δικάζεται το μέλος της Αστυνομίας από Προεδρεύων Αξιωματικό ή από τριμελή Επιτροπή για συγκεκριμένο πειθαρχικό παράπτωμα.
Κυπριακή νομολογία
Σύμφωνα με τη νομολογία (βλ. Κυριακίδης κ.ά. ν. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ. 485) το τεκμήριο αθωότητας παραβιάζεται στην περίπτωση που αποδίδεται σε κάποιον, χωρίς να έχει κριθεί ένοχος από αρμόδιο δικαστήριο, η διάπραξη αξιόποινης πράξης.
Το Άρθρο 12 του Συντάγματος και Άρθρο 6.2 της ΕΣΔΑ καθιερώνει το τεκμήριο της αθωότητας σε ποινικές υποθέσεις για κάθε άτομο κατηγορούμενο για ποινικό αδίκημα μέχρι απόδειξης της ενοχής του σύμφωνα με το Νόμο. Η αρχή εφαρμόζεται σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, προ και κατά τη δίκη, συνεχίζει δε μέχρι το τέλος της έφεσης εναντίον καταδίκης. Δεν είναι επιτρεπτό όμως να λαμβάνεται υπόψη σε διοικητική διαδικασία ως στοιχείο εναντίον ενός αιτητή το γεγονός ότι εκκρεμεί εναντίον του ποινική υπόθεση, ως αντίθετο προς το τεκμήριο της αθωότητας (Goulelis v. Republic (1970) 3 C.L.R. 81).
Στην απόφαση της πλήρους ολομέλειας Πρόεδρος Δημοκρατίας ν. Βούλης Αντ. (Αρ.1) (1994) 3 ΑΑΔ 1 λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά:
«Ο υπό κρίση Νόμος παραβιάζει το τεκμήριο της αθωότητας το οποίο κατοχυρώνεται από την παράγραφο 4 του Άρθρου 12 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι "ο κατηγορούμενος δι' αδίκημά τι θεωρείται αθώος, μέχρις ου αποδειχθεί ένοχος συμφώνως προς τον νόμον". Το τεκμήριο της αθωότητας εμπεριέχει και το δικαίωμα της μη αυτοενοχοποίησης της κατά Νόμο υποχρεωτικής αυτοενοχοποίησης, το οποίο αποκτάται και στο Αγγλικό Κοινοδίκαιο και είναι ενσωματωμένο στο νομικό μας σύστημα.»
Δική μου άποψη
Στην προκειμένη περίπτωση. Σύμφωνα με την υφιστάμενη Α.Δ., δεν επιτρέπεται σε μέλος της Αστυνομίας που διεξάγεται εναντίον του πειθαρχική έρευνα να λάβει μέρος στον διαγωνισμό για το επαμειβόμενο κύπελλο. Δηλαδή, αποκλείεται η συμμετοχή του εκ προοιμίου. Δεν απασχολεί την Αστυνομία αν ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ή αναφορά εναντίον του μέλους της Αστυνομίας είναι αναληθές, είναι κακόβουλος, είναι με αλλότρια κίνητρα. Δεν θέλει η Αστυνομία να προβεί σε έρευνα της βασιμότητας αυτού και μετά να αποφασίσει. Φτάνει να υπάρχει ισχυρισμός.
Ο κανόνας δεν βασίζεται στην ύπαρξη πειθαρχικής καταδίκης. Βασίζεται στην ίδια την εκκρεμοδικία. Δηλαδή δεν θέλει η Αστυνομία να λαμβάνουν μέλη της στον συγκεκριμένο διαγωνισμό μόνο με την κατοχή λευκού πειθαρχικού μητρώου. Θέλει προ της συμμετοχής τους να μην εκκρεμεί οτιδήποτε εναντίον τους, να μην έχουν καταγγελθεί.
Επικροτώ να τίθενται αντικειμενικά υπηρεσιακά κριτήρια συμμετοχής σε διαγωνισμό. Όμως η υφιστάμενη Α.Δ. θεσπίζει ρητά κώλυμα συμμετοχής. Η Αστυνομική διάταξη δεν λέει από την μια πλευρά ότι ο αστυνομικός είναι ένοχος, αλλά από την άλλη, θέτει ένα συγκεκριμένο προσόν συμμετοχής στον διαγωνισμό.
Άλλο είναι να αποκλείεται ο αστυνομικός ως ποινή ή ως συνέπεια της υποτιθέμενης ενοχής του, και άλλο να υπάρχει ένας ουδέτερος προληπτικός/διοικητικός κανόνας που προβλέπει ότι, όσο εκκρεμεί συγκεκριμένη διαδικασία, δεν μπορεί προσωρινά να συμμετέχει σε ορισμένες δραστηριότητες.
Στην συγκεκριμένη περίπτωση το κριτήριο του συγκεκριμένου διαγωνισμού προβλέπει αντικειμενικά:
«Δεν επιτρέπεται συμμετοχή μέλους εναντίον του οποίου εκκρεμεί πειθαρχική διαδικασία»
τότε η διοίκηση μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν τον θεωρεί ένοχο, αλλά εφαρμόζει προσωρινό κανόνα υπηρεσιακής τάξης/καταλληλότητας.
Αυτό όμως δεν τελειώνει την υπόθεση. Θα πρέπει να εξεταστεί εάν ο περιορισμός:
-
προβλέπεται πράγματι από νόμο ή κανονισμό,
-
έχει νόμιμο και συγκεκριμένο σκοπό,
-
είναι αντικειμενικός,
-
είναι αναλογικός,
-
εφαρμόζεται σε όλους με τον ίδιο τρόπο,
-
και κυρίως αν στην πράξη λειτουργεί ως συγκαλυμμένη πειθαρχική κύρωση πριν από την απόφαση επί της πειθαρχικής υπόθεσης
Τα δυο προαναφερόμενα κριτήρια συμμετοχής στον διαγωνισμό για το επαμειβόμενο κύπελλο, κατά την άποψη μου παραβιάζουν το τεκμήριο αθωότητας. Η λύση είναι απλή. Να τροποποιήσει ο Αρχηγός Αστυνομία την εν λόγω Αστυνομική Διάταξη.
Δημήτρης Απαισιώτης
Δικηγόρος
