Σε πρόσφατο διαδικτυακό δημοσίευμα αναρτήθηκε (με την αναγκαία προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα) το πόρισμα των τριών μελών της Αστυνομίας (Βοηθό Αρχηγό, Αναπλ. Ανώτερο Υπαστυνόμο και Λοχία) που ορίστηκαν την 29/11/2019 από τον τότε Αρχηγό Αστυνομίας για διενέργεια διοικητικής έρευνας, που αφορούσε την αυτοκτονία 14χρονου.
Προηγήθηκε, η Έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στο περιεχόμενο της οποίας προέκυψε το συμπέρασμα ότι υπάρχει ενδεχόμενο διάπραξης ποινικών αδικημάτων από κάποια πρόσωπα (μέλη της Αστυνομίας, δημόσιοι υπάλληλοι, οικογένεια θύματος).
Συνεπεία της πιο πάνω έκθεσης, και του συμπεράσματος αυτής, ακολούθησε ο διορισμός δύο ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών από τον (πρώην) Γενικό Εισαγγελέα. Το πόρισμα των ποινικών ανακριτών παραδόθηκε στον νυν Γενικό Εισαγγελέα. Αποφασίστηκε η ποινική δίωξη δώδεκα προσώπων (εκ των οποίων μόνο το ένα είναι μέλος της Αστυνομίας)
Επανερχόμενος στην διοικητική έρευνα της Αστυνομίας. Σκοπός της εν λόγω έρευνας ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο προκύπτουν εύλογες υπόνοιες, για πιθανή διάπραξη πειθαρχικών αδικημάτων από τα εμπλεκόμενα μέλη των Αστυνομικών σταθμών Πέρα Χωρίου και Κοκκινοτριμιθιάς, τα οποία χειρίστηκαν τις καταγγελίες της μητέρας του θύματος για βία στην οικογένεια, εναντίον της και εναντίον του ανήλικου γιου της (θύμα), από τον σύζυγο της.
Στο πόρισμα της διοικητικής έρευνας, καταγράφονται οι είκοσι μία (21) ηλεκτρονικές καταχωρήσεις (καταγγελίες) στο μητρώο της Αστυνομίας.
Για σκοπούς του παρόντος άρθρου θα επικεντρωθώ, σε εκείνο τον όρο της διοικητικής έρευνας που αναφέρεται για τα μέλη της Αστυνομίας. Την πιθανή διάπραξη πειθαρχικών αδικημάτων από τα εμπλεκόμενα μέλη των Αστυνομικών σταθμών.
Ως δεδομένο έχουμε την έκθεση της Επιτρόπου, ημερομηνίας 14/11/2019. Γνωστοποιήθηκε η εν λόγω έκθεση στον Αρχηγό Αστυνομίας και αυτός με την σειρά του όρισε την 29/11/2019 τριμελή επιτροπή να διεξαγάγει διοικητική έρευνα.
Σκοπός της διοικητικής έρευνας. Σχετική είναι η Α.Δ.1/93, με τις εκάστοτε τροποποιήσεις αυτής. Σε περίπτωση που υποβάλλεται αναφορά ή προβάλλεται ισχυρισμός ή λαμβάνεται πληροφορία που:-
(α) δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου μέλους της Αστυνομίας, ή
(β) είναι ασαφής, ανώνυμη ή και η αξιοπιστία της αμφίβολη ή
(γ) δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως να υπάρχουν ικανοποιητικά στοιχεία για τη διενέργεια πειθαρχικής έρευνας,
τότε δεν είναι δυνατόν να αρχίσει η διαδικασία που αφορά την έναρξη πειθαρχικής έρευνας.
Σε τέτοια περίπτωση, να διεξάγεται διοικητική έρευνα για:-
(α) να διαπιστωθεί κατά πόσο προκύπτει εύλογη υπόνοια για διάπραξη οποιουδήποτε πειθαρχικού αδικήματος, ή/και
(β) να προσδιοριστεί το μέλος/η που τυχόν ενέχεται στο αδίκημα αυτό.
Νοείται ότι, ευθύς ως ο Εξεταστής της διοικητικής έρευνας εξασφαλίσει μαρτυρία που δημιουργεί εύλογη υπόνοια ότι διαπράχθηκε πειθαρχικό ή ποινικό αδίκημα από συγκεκριμένο μέλος της Αστυνομίας, να διακόπτει τη διοικητική έρευνα και να διαβιβάζει το φάκελο μαζί με αιτιολογημένο πόρισμά του, για να ακολουθήσει η διαδικασία που προνοείται στους περί Αστυνομίας (Πειθαρχικούς) Κανονισμούς (Κ.Δ.Π. 53/1989) ή για να ορισθεί ανακριτής για διερεύνηση ποινικής υπόθεσης.
Ο εξεταστής της διοικητικής έρευνας (τριμελής επιτροπή στην προκειμένη περίπτωση) μπορεί να λαμβάνει γραπτές καταθέσεις από οποιοδήποτε πρόσωπο, που δυνατό να γνωρίζει οτιδήποτε σχετικά με τα γεγονότα της υπόθεσης. Για το σκοπό αυτό, να ακολουθεί, κατά το δυνατό, τον τρόπο λήψης καταθέσεων που ακολουθείται σε ποινικές υποθέσεις και να συμπληρώνει σχετικό φάκελο.
Η διοικητική έρευνα να διεξάγεται το συντομότερο δυνατό και να συμπληρώνεται εντός τριάντα (30) ημερών, εκτός εάν δοθούν διαφορετικές οδηγίες. Κατόπιν αιτιολογημένης αίτησης του εξεταστή, μπορεί να ληφθεί παράταση για τη συμπλήρωση της έρευνας.
Μετά το πέρας της διοικητικής έρευνας, ο φάκελος της να διαβιβάζεται στον αρμόδιο Βοηθό Αρχηγό με τις απόψεις και τις εισηγήσεις του οικείου Αστυνομικού Διευθυντή/Διοικητή, για ενημέρωση και σχετικές οδηγίες. Στην προκειμένη περίπτωση επειδή της διοικητικής έρευνας προΐστατο Βοηθός Αρχηγός, αυτή διαβιβάστηκε είτε στον Αρχηγό είτε στον Υπαρχηγό.
Ο Αρχηγός Αστυνομίας μπορεί, οποτεδήποτε να απαιτήσει να του αποσταλεί για μελέτη το πόρισμα της διοικητικής έρευνας με όλα τα σχετικά έγγραφα.
Στην περίπτωση που με βάση τα πορίσματα της διοικητικής έρευνας, προκύψει ποινικό ή πειθαρχικό αδίκημα εναντίον μέλους, ο ανακριτής ή ο ερευνών αξιωματικός που θα οριστεί για τη διερεύνηση της υπόθεσης, μπορεί να χρησιμοποιήσει τις καταθέσεις και το άλλο μαρτυρικό υλικό που λήφθηκαν κατά τη διοικητική έρευνα.
Φτάνουμε στο σήμερα. Τα δεδομένα είναι ότι σήμερα, μόνο ένα μέλος της Αστυνομίας αντιμετωπίζει ποινικές κατηγορίες. Η απόφαση για ποινική δίωξη εναντίον οποιουδήποτε προσώπου εναπόκειται στον Γενικό Εισαγγελέα. (βλέπε άρθρο 113 του Συντάγματος). Δεν θα επεκταθώ στο δικαίωμα ιδιωτικής ποινικής δίωξης, καθότι εκφεύγει του σκοπού της αρθρογράφησης.
Ποια ήταν η εισήγηση της διοικητικής έρευνας που διενεργήθηκε από την τριμελή επιτροπή της Αστυνομίας;
Εκ των εξετάσεων που διενεργήθηκαν, με βάση το περιεχόμενο των 21 πιο πάνω καταγγελιών, πέραν των εύλογων υπονοιών που προκύπτουν για πιθανή διάπραξη πειθαρχικών αδικημάτων, από πλευράς των εμπλεκομένων σε αυτές ανακριτών, εύλογες υπόνοιες, για πιθανή διάπραξη πειθαρχικών αδικημάτων, προκύπτουν και σε επίπεδο βαθμοφόρων των επηρεαζόμενων Σταθμών, ήτοι, Υπ/νων Αλλαγών, Βοηθών Υπ/νων και Υπευθύνων.
Οι Υπεύθυνοι Αλλαγής, οι Βοηθοί Υπεύθυνοι και οι Υπεύθυνοι των επηρεαζομένων Σταθμών, όφειλαν να τηρούνται συνεχώς ενήμεροι για τα περιστατικά βίας στην οικογένεια τα οποία καταγγέλλονταν, να καθοδηγούν τους ανακριτές και να τους δίνουν τις ενδεδειγμένες οδηγίες.
Συγκεκριμένα, από τις 20 συνολικά καταγγελίες που υποβλήθηκαν από την μητέρα του θύματος στους Σταθμούς Π. Χωρίου και Κοκκινοτριμιθιάς, με εξαίρεση (1) καταγγελίας, Υπεύθυνοι Αλλαγών, Βοηθοί Υπεύθυνοι και Υπεύθυνοι Σταθμών, έβλεπαν ότι στις σχετικές καταχωρήσεις για τις υπόλοιπες καταγγελίες, αναγραφόταν, «Για το Σταθμό Π.Η. Κλειστή» ή «Για το Σταθμό ΟΥ.Π.Ε.» και το αποδέχονταν, χωρίς να προβαίνουν σε συγκεκριμένες οδηγίες στους ανακριτές, γραπτές ή προφορικές, ώστε να υπάρχει συμμόρφωση με τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας, των σχετικών Αστυνομικών Διατάξεων/Πρωτοκόλλων και Εγκυκλίων του Αρχηγού Αστυνομίας.
Δημιουργούνται εύλογες υπόνοιες για πιθανή διάπραξη, από πλευράς των εμπλεκομένων μελών της Αστυνομίας, των πιο κάτω πειθαρχικών αδικημάτων.
1. Ανάρμοστη Συμπεριφορά
2. Απείθεια
3. Παράβαση ή Παράλειψη
4. Αμέλεια Καθήκοντος
Όσον αφορά τις υπ' Αρ.1,2,4,5,6,7,9,11,12,13,14,15,16,18,19,20 και 21 καταγγελίες, τα εμπλεκόμενα στη διερεύνηση τους μέλη, παρέλειψαν να συμμορφωθούν με τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας, των σχετικών Αστυνομικών Διατάξεων/Πρωτοκόλλων και Εγκυκλίων του Αρχηγού Αστυνομίας. Ως εκ τούτου, εγείρονται εύλογες υπόνοιες για πιθανή εμπλοκή τους στη διάπραξη των πιο πάνω πειθαρχικών αδικημάτων.
Όσον αφορά τις υπ. Αρ. 3,8,10 και 17 καταγγελίες, διαπιστώνεται ότι τα εμπλεκόμενα στη διερεύνηση τους μέλη, είχαν συμμορφωθεί με τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας, των σχετικών Αστυνομικών Διατάξεων/Πρωτοκόλλων και Εγκυκλίων του Αρχηγού Αστυνομίας. Ως εκ τούτου, δεν εγείρονται εναντίον τους οποιεσδήποτε εύλογες υπόνοιες, για πιθανή εμπλοκή τους στη διάπραξη οποιωνδήποτε πειθαρχικών αδικημάτων.
Σύμφωνα με συγκεκριμένο πίνακα καταγραφής στοιχείων των μελών της Αστυνομίας που είχαν εμπλοκή στις 21 καταγγελίες διαπιστώνεται ότι απαριθμούν 35 συνολικά μέλη. (2 Ανώτεροι Αξιωματικοί, 5 κατώτεροι Αξιωματικοί, 5 Λοχίες και 23 Αστυφύλακες).
Περαιτέρω αναφέρεται ότι, σύμφωνα με τον προαναφερόμενο πίνακα, 3 μέλη, κατώτεροι Αξιωματικοί, έχουν ήδη αφυπηρετήσει από τις τάξεις της Αστυνομίας, οπόταν δεν υπέχουν πλέον οιωνδήποτε πειθαρχικών ευθυνών.
Οι πράξεις και παραλείψεις, η επαγγελματική συμπεριφορά που επέδειξαν και ο τρόπος με τον οποίο τα αναφερόμενα στον προηγούμενο πίνακα μέλη χειρίστηκαν τις καταγγελίες της μητέρας του θύματος, δημιουργούν το υπόβαθρο για διενέργεια Πειθαρχικής Έρευνας.
Ως εκ τούτου, γίνεται εισήγηση για διενέργεια Πειθαρχικής Έρευνας, για να διαπιστωθεί κατά πόσον εναντίον των πιο πάνω μελών στοιχειοθετείται η διάπραξη των πιο πάνω πειθαρχικών αδικημάτων.
Καταληκτικό σχόλιο. Η ηγεσία της Αστυνομίας είχε κατά τον επίδικο χρόνο, ως δεδομένο, μια αυτοκτονία ενός 14χρονου. Μια έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως, με συγκεκριμένο συμπέρασμα. Ένα πόρισμα δυο ανεξάρτητων ποινικών ανακριτών διορισμένων από τον Γενικό Εισαγγελέα. Απόφαση Γενικού Εισαγγελέα για ποινική δίωξη μόνο ενός μέλους της Αστυνομίας. Πόρισμα τριμελούς επιτροπής διοικητικής έρευνας που προέβαινε σε εισήγηση διενέργειας πειθαρχικής έρευνας εναντίον 32 μελών της Αστυνομίας.
Τελικά τι έγινε; Δεν διεξάχθηκε πειθαρχική έρευνα για τα 32 μέλη.
Όμως η πρόνοια της Α.Δ.1/93 είναι ξεκάθαρη και ρητή. Η διοικητική έρευνα γίνεται για να (α) διαπιστωθεί κατά πόσο προκύπτει εύλογη υπόνοια για διάπραξη οποιουδήποτε πειθαρχικού αδικήματος, ή/και (β) να προσδιοριστεί το μέλος/η που τυχόν ενέχεται στο αδίκημα αυτό. Αυτό όμως έγινε. Εντοπίστηκε μαρτυρία και για το (α) και για το (β). Τα συμπεράσματα της εν λόγω διοικητικής έρευνας έχουν αναφερθεί πιο πάνω. Συνηγορούσαν αλλά και γινόταν εισήγηση στην διενέργεια πειθαρχικής έρευνας.
Έχουμε σήμερα το ενδεχόμενο να εκδοθεί απόφαση από το επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, και στο περιεχόμενο της να γίνεται συγκεκριμένη αναφορά σε μέλη της Αστυνομίας (τα οποία δεν αντιμετωπίζουν ποινικές κατηγορίες) τα οποία με την συμπεριφορά τους (πράξη ή παράλειψη) συνέδραμαν στην κατάληξη αυτοκτονίας του 14χρονου.
Σημείωση. Σύμφωνα με τους υφιστάμενους περί Αστυνομίας (Πειθαρχικούς) Κανονισμούς, Κ.Δ.Π.53/1989 ως έχουν τροποποιηθεί, δεν υπάρχει πρόνοια παραγραφής διάπραξης πειθαρχικών παραπτωμάτων. Σε αντίθεση με τα νομικά δεδομένα στην Ελληνική έννομη τάξη.
Δημήτρης Απαισιώτης
Δικηγόρος
