Ντεμαράζ διπλωματικών διαβουλεύσεων βρίσκονται σε εξέλιξη μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, την περασμένη Τετάρτη.
Mέσα από συντονισμό κινήσεων, Ελλάδα και Κύπρος, με την Αθήνα να έχει την πρωτοβουλία των κινήσεων, οι δύο χώρες προσπαθούν να βάλουν φρένο στα τετελεσμένα που επιχειρεί να βάλει η Άγκυρα, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι όποιες κινήσεις της δεν μπορούν να επανακαθορίσουν το διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που καταπατά το διεθνές δίκαιο, με τις καταδίκες μετά την νέα πράξη καταπάτησης του να διαδέχονται η μία την άλλη.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επισήμανε ότι σε απόλυτο συντονισμό με την Ελλάδα, γίνονται όλες οι ενέργεις, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ώστε να διασφαλιστούν τα κυριαρχικά δικαιώματα, πάντα στη βάση του διεθνούς δικαίου, της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας του 1982.
Υπενθυμίζεται ότι έντονη καταδίκη των προκλητικών ενεργειών της Άγκυρας υπήρξαν τα τελευταία 24ωρα από τους θεσμούς της Ε.Ε., τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και χώρες της περιοχής όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ, με τις οποίες Ελλάδα και Κύπρος διατηρούν άριστες σχέσεις.
Σύμφωνα πάντως με διπλωματικούς παράγοντες, η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης αν και ενισχύει πολιτικά και συμβολικά τη θέση της Άγκυρας στη χώρα, δεν αίρει τις σοβαρές νομικές αμφισβητήσεις που συνοδεύουν την συμφωνία του 2019.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, θεωρείται παράνομο, γιατί αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών, όπως της Κρήτης, της Ρόδου, της Καρπάθου και το Καστελόριζου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Γεραπετρίτης: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί... Η Ελλάδα δεν αντιδρά σπασμωδικά
Την ίδια ώρα, παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών, αφού μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να ακυρώνει ή να περιορίζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών χωρίς τη συναίνεσή τους.
Να σημειωθεί πάντως ότι η περιοχή που διεκδικεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο τέμνει την προγραμματισμένη όδευση του υποθαλάσσιου καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, και μόνο τυχαία δεν πρέπει να θεωρείται η περίοδος που η Τουρκία προχώρησε σε αυτή την ενέργεια.
Ουσιαστικά, η ενέργεια αυτή έρχεται σε μια περίοδο που αναμένεται η έκδοση navtex, για θαλάσσιες έρευνες για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου για διασύνδεση της Ελλάδας και της Κύπρου, με την ελληνική κυβέρνηση να στέλνει το μήνυμα ότι δεν θα ζητηθεί η άδεια από καμία άλλη χώρα για την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών.
Δεν αποκλείονται το επόμενο διάστημα κινήσεις έντασης της Άγκυρας στη θάλασσα σε μια προσπάθεια της να βάλει φρένο στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Η καταδίκη από Ούρσουλα και Κόστα
Υπενθυμίζεται ότι οι διπλωματικές κινήσεις Ελλάδας και Κύπρου βρήκαν άμεσο αντίκτυπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο με την κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε την ίδια μέρα από πλευράς Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα.
Οι πρόεδροι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έστειλαν το μήνυμα στην Άγκυρα ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα.
Την ίδια ώρα ωστόσο, υπάρχουν και φωνές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να μείνει στην λεκτική καταδίκη των ενεργειών της Άγκυρας, ζητώντας από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να χρησιμοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα διπλωματικά και πολιτικά μέσα για την υπεράσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών.
Παράλληλα, άμεση αντίδραση υπήρξε και σε επίπεδο των 27 κρατών μελών της Ε.Ε., τα οποία μέσω κοινής ανακοίνωσης τους, έστειλα σαφή μηνύματα στη Τουρκία. Όπως τονίζουν οι 27 η θέση της Ε.Ε. αναφορικά με το εν λόγω Μνημόνιο είναι σταθερή και σαφής όπως διατυπώθηκε στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2019 και επιβεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, κάνοντας σαφής αναφορά ότι το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η άμεση αντίδραση από Αίγυπτο και Ισραήλ
Ο πυρετός διπλωματικών επαφών έφερε την έντονη αντίδραση και χωρών της περιοχής με τις οποίες Ελλάδα και Κύπρος διατηρούν άριστες σχέσεις.
Συγκεκριμένα, στο πλευρό Ελλάδας και Κύπρου, καταδικάζοντας τις ενέργειες της Τουρκίας βρέθηκε το Ισραήλ. Μάλιστα, όπως τονίζει, η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα στενών συμμάχων του στην περιοχή, αναφερόμενο ουσιαστικά στις δύο χώρες, εξαπολύοντας την ίδια ώρα ευθείες βολές κατά της Άγκυρας, κατηγορώντας την ότι υπονομεύει την περιφερειακή σταθερότητα και ότι εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της περιοχής της ανατολικής Μεσογείου.
Δριμύ κατηγορώ την ίδια ώρα υπήρξε και από την Αίγυπτο, η οποία έστειλε το μήνυμα ότι το μνημόνιο συνιστά σαφή προσβολή των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αιγύπτου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της. Μάλιστα, Ελλάδα και Αίγυπτος ξεκινούν συζητήσεις για την επέκταση της οριοθέτησης ΑΟΖ ως απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις.
Τέλος σημειώνεται ότι η Ελλάδα έθεσε και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ την απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης να επικυρώσει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εξέλιξη αυτή στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της ανατολικής Μεσογείου.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που το συγκεκριμένο ζήτημα τίθεται προς συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, καθώς μέχρι σήμερα η σχετική διπλωματική αντιπαράθεση είχε περιοριστεί κυρίως στην ανταλλαγή επιστολών και χαρτών μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
