Η Λευκωσία είναι σε συντονισμό με Αθήνα και Βρυξέλλες σχετικά με το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, και στηρίζει και ακολουθεί τον προγραμματισμό και τα βήματα της ελληνικής πλευράς ως άμεσα επηρεαζόμενης, ανέφερε ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος την Παρασκευή κατά την συζήτηση του προϋπολογισμού του Υπουργείου του για το 2027.
Ανέφερε ακόμη, απαντώντας σε ερωτήσεις, ότι η Λευκωσία έχει κάνει εδώ και πολύ καιρό προεργασία, σχετικά την οριοθέτηση της ΑΟΖ Κύπρου-Ελλάδας, αλλά είναι κάτι το οποίο θα αποφασιστεί σε ανώτατο επίπεδο. Είπε ότι δεν είναι σε θέση να δώσει χρονοδιάγραμμα για αυτό.
Παρουσιάζοντας τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εξωτερικών για το 2027, ο κ. Κόμπος ανέφερε ότι ανέρχεται στα €137.75 εκατομμύρια, αυξημένος κατά €5,3 εκατομ. (4%) σε σύγκριση με αυτόν του 2026, και κατά €34,9 εκατομ. (34%) από το 2023 που ανέλαβε η διακυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη. Σημείωσε ότι αυτή η αύξηση έδωσε την δυνατότητα στο Υπουργείο να προσλάβει 57 νέους διπλωμάτες με αποτέλεσμα οι μονομελείς Πρεσβείες, από 34 το 2023 να έχουν μειωθεί σε 25, αναφέροντας ότι θα μειωθούν περισσότερο, και ότι θα προσληφθούν άλλοι 15 διπλωμάτες.
Είπε ότι ο προϋπολογισμός χωρίζεται σε τακτικές δαπάνες - €118.47 εκατομ., και σε αναπτυξιακές δαπάνες €19.27 εκατομμύρια. Στις τακτικές δαπάνες είναι και η συνεισφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας στον ΟΥΝΦΙΚΥΠ, που ανέρχεται σε €18 εκατομ.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε και στην πολιτική και στόχους του Υπουργείου του και στην κατεύθυνση άσκησης της εξωτερικής πολιτικής στο παρόν ασταθές περιβάλλον, με αλλεπάλληλες κρίσεις στην περιοχή οι οποίες συνδέονται, όπως είπε αλλά και με τον πόλεμο την Ουκρανία και του υβριδικού χαρακτήρα επιθέσεις οι οποίες προκαλούν αναταραχή στην ΕΕ, όπως είπε. Σημείωσε ότι η Κύπρος «παραμένει ενεργά παρούσα και όχι εκλιπούσα, όπως διατείνονται κάποιοι».
Σχετικά με το περιβάλλον το οποίο έχει να διαχειριστεί η Κυπριακή εξωτερική πολιτική και διπλωματία, αναφέρθηκε και στον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή και αλλού, σημειώνοντας ότι αυτή την περίοδο είναι «ιδιαίτερα ενισχυμένη», και ασκεί την διπλωματία των drones, αφού ελέγχει 65% της παγκόσμιας αγοράς drones, πουλά το «Μπαϊρακτάρ», σε πέραν των 40 χωρών. Αναφέρθηκε ακόμη στη συμφωνία της Μέκκας, που έχει ως σκοπό τη διευκόλυνση πώλησης των συστημάτων της. ο κ. Κόμπος έκανε αναφορά επίσης στην πολιτιστική διπλωματία, και θρησκευτική επιρροή της Τουρκίας στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο και στα μεγάλα ποσά που δαπανεί για αυτό τον σκοπό.
Ο κ. Κόμπος αναφέρθηκε στην προσήλωση της Λευκωσίας στον δυτικό προσανατολισμό, σημειώνοντας ότι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ είναι στο υψηλότερο επίπεδο, κάνοντας αναφορά και στις σχέσεις με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ισραήλ, αλλά και στις σχέσεις με την Ινδία, οι οποίες, όπως είπε, είναι πλέον στρατηγικού χαρακτήρα.
Είπε ακόμη ότι έγιναν πολύ σημαντικά βήματα στην Κεντρική Ασία, σε έναν χώρο επιρροής της Τουρκίας.
Το 2027 είπε, η έμφαση θα δοθεί στην αναβάθμιση διαχείρισης κρίσεων στο πλαίσιο υποδομών, ενώ σκοπός είναι η εμβάθυνση σχέσεων με την Ασία, αναφέροντας ότι υπογράφεται τον Νοέμβριο η ένταξη της Κύπρου στην Συνθήκης Φιλίας και Συνεργασίας με την Ένωση Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Σε τοποθέτησή του κατά την συζήτηση, ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Κάρουλλας είπε ότι αναγνωρίζουν θετικά τα όλα όσα έχουν ακουστεί, για τον δυτικό προσανατολισμό της χώρας, για την ενδυνάμωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ σημειώνοντας ότι αυτό που τους προβλημάτισε είναι πόσον οι πόροι είναι αρκετοί για το έργο του Υπουργείου.
Ρώτησε, μεταξύ άλλων, σχετικά με το Κυπριακό, τί ενέργειες γίνονται για πίεση προς την Τουρκία, και που βρισκόμαστε σχετικά με πλήρη ένταξη στην ζώνη Σένγκεν.
Ο επίσης Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Χαράλαμπος Πετρίδης, σημείωσε ότι οι σχέσεις Κύπρου-ΗΠΑ έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, και ρώτησε ποια είναι τα επόμενα βήματα σχετικά με την κατάργηση θεώρησης εισόδου, και για το ζήτημα του εμπάργκο όπλων, αλλά και για το θέμα του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Ο Βουλευτής και Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ, Γιώργος Λουκαΐδης, αναφέρθηκε στην «εξαιρετική δουλειά» που γίνεται από διπλωμάτες του Υπουργείου, και στην την ανάγκη ενίσχυσης της υπηρεσίας. Είπε ότι παραμένει η δική τους απαίτηση να ενισχύεται περαιτέρω το διπλωματικό σώμα χωρίς ψευδαισθήσεις ότι θα προσεγγίσει η Κυπριακή Δημοκρατία τις δυνατότητες της Τουρκίας.
Επεσήμανε ότι συνεχίζουν να διαφωνούν με τον προσανατολισμό της εξωτερικής πολιτικής. Σημείωσε ότι η εξωτερική πολιτική της χώρας πρέπει να βασίζεται στην απελευθέρωση της Κύπρου, την επανένωση της χώρας στη βάση του διεθνούς δικαίου, και μια εξωτερική πολιτική που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της χώρας.
Διερωτήθηκε πως οι σχέσεις με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν οποιαδήποτε θετική επίπτωση στην επίλυση του Κυπριακού. Είπε ακόμη ότι η Κυβέρνηση σιωπά για έναν πόλεμο, παράνομο και επικίνδυνο για την ανθρωπότητα, και μπροστά στην γενοκτονία, αλλά την ιδία ώρα υποστηρίζει λόμπι βουλευτών για να προωθήσουν τα συμφέροντα Ισραήλ, την ώρα που άλλες χώρες της ΕΕ παίρνουν μέτρα. Ρώτησε κατά πόσον η Κύπρος θα στηρίξει την πρόταση άλλων χωρών για Ισραήλ σχετικά με την συμφωνία σύνδεσης. Είπε ακόμη ότι η Κύπρος είναι ορμητήριο πολέμου.
Ο επίσης Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, είπε ότι θα υποβάλει γραπτά ερωτήματα. Είπε ότι κατά διαστήματα η Κυβέρνηση εμφανίζεται καθησυχαστική για το Σένγκεν, και ρώτησε για ελέγχους στα σημεία διέλευσης, και ποιος ο χειρισμός όσων φθάνουν στην Κύπρο από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου, και τι γίνεται με τα σημεία διέλευσης που ελέγχει το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Μάριος Πελεκάνος, εξέφρασε ικανοποίηση για την εξωτερική πολιτική που ακολουθεί η Κυβέρνηση. Είπε ότι είναι ξεκάθαρο ότι ο δυτικός προσανατολισμός δεν πρέπει να είναι εις βάρος των χωρών που δεν συμμετέχουν στο δυτικό στρατόπεδο.
Ο Ανδρέας Παπαχαραλάμπους, επίσης Βουλευτής του ΕΛΑΜ, είπε ότι χαιρετίζουν εμβάθυνση σχέσεων με τον δυτικό κόσμο, και ότι είναι θετική εξέλιξη η ανάπτυξη σχέσεων με Ινδία και Κεντρική Ασία. Βλέπουμε τη μεγάλη εικόνα που είναι η διεύρυνση του αποτυπώματος της ΚΔ και αυτό συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, πρόσθεσε.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών, Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ευχαρίστησε το Υπουργείο για τη δουλειά που γίνεται. Είπε ότι η θέση του κόμματος της είναι ότι η εξωτερική πολιτική και αυτά που επιχειρείται να αναδειχθούν είναι εξαιρετικά θετική και επιθυμούν να συνεχίσει σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο.
Ρώτησε αν η εξέλιξη με το τουρκολιβυκό μνημόνιο θα αναθερμάνει την πρόθεση για οριοθέτηση ΑΟΖ Κύπρου-Ελλάδας.
Ο Υπουργός είπε ότι σχετικά με την οριοθέτηση με Ελλάδα, η Λευκωσία έχει ήδη κάνει εδώ και πολύ καιρό τη διαδικασία, αλλά είναι κάτι το οποίο θα αποφασιστεί σε ανώτατο επίπεδο. Είπε ότι η Λευκωσία είναι έτοιμη.
Η Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Νταϊάνα Κωνσταντινίδη, ρώτησε, μεταξύ άλλων, κατά πόσον ο προϋπολογισμός είναι παράγοντας που να αποτρέπει τη διαδικασία ενημέρωσης για το Κυπριακό.
Σε άλλη ερώτηση της ιδίας σχετικά με την κυβερνοασφάλεια, ο Υπουργός είπε ότι για θέματα ενίσχυσης των δυνατοτήτων το Υπουργείο στρέφεται σε υπηρεσίες του κράτους που έχουν την τεχνογνωσία. Είπε ότι σε επίπεδο ΕΕ υπήρξε αύξηση υβριδικών απειλών και ότι ακολουθούν την καθοδήγηση των ειδικών.
Απαντώντας σε ερωτήσεις του κ. Κάρουλλα και της κ. Κωνσταντινίδη, ο Υπουργός σημείωσε ότι υπήρξε αύξηση του προϋπολογισμού από το 2023 και ότι αυτό δίνει τη δυνατότητα να ενισχύουν διπλωματικές αποστολές. Είπε ακόμη ότι με αυτά τα χρήματα και με λιγότερα τα προηγούμενα χρόνια «είχαμε αυτά τα αποτελέσματα», και ότι θα κάνουν το καλύτερο δυνατό για να εκπληρώσουν την αποστολή τους.
Σχετικά με το Κυπριακό, ο Υπουργός είπε ότι τα των διαπραγματεύσεων τυγχάνουν χειρισμού σε άλλο επίπεδο, και ότι για πίεση κατά Τουρκίας, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει μια Τουρκία «που είναι αυτή που είναι». Σημείωσε ότι ουδέποτε από το 1974, όποιος και αν ήταν στην διακυβέρνηση του τόπου, μπήκε η Τουρκία στο σκαμνί για να υποχρεωθεί να αλλάξει στάση. Αυτό εξαρτάται και από τη βούληση της Τουρκικής πλευράς, σημείωσε.
Σε ερώτηση του κ. Λουκαΐδη αν η εξωτερική πολιτική έχει θετική επίπτωση για το Κυπριακό, ο Υπουργός σημείωσε ότι υπάρχει ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που είναι η Τουρκία, και ότι δεν συμφωνεί με τη λογική ότι ‘το φταίξιμο είναι δικό μας’. Είπε ευχαρίστως να ακούσει η Κυβέρνηση τις όποιες εισηγήσεις.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή είπε, σημειώνοντας ότι μέρος της αποστολής είναι να διαφυλάξουμε την κρατική μας υπόσταση.
Αναφορικά με το ζήτημα της κατάργησης θεώρησης εισόδου για τις ΗΠΑ ο κ. Κόμπος σημείωσε ότι το τεχνικό κομμάτι έχει ολοκληρωθεί, αλλά ότι έχει παγώσει το πρόγραμμα από την τωρινή Κυβέρνηση των ΗΠΑ γιατί το θεωρεί ως κομμάτι της μεταναστευτικής πολιτικής, και ίσως οδηγήσει σε αύξηση μεταναστευτικών ροών. Είπε ότι η Λευκωσία μετέφερε τα δεδομένα που αφορούν την Κύπρο, που δεν συνηγορούν σε αύξηση μεταναστευτικών ροών ή όσον αφορά την εγκληματικότητα, σε επίπεδο Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Είναι ένα οριζόντιου χαρακτήρα ζήτημα, είπε ο Υπουργός.
Για το ζήτημα της άρσης εμπάργκο, ο Υπουργός σημείωσε ότι όντως η ετήσια ανανέωση δεν είναι υποβοηθητική για σχεδιασμό και ότι υπάρχουν δύο νομοσχέδια στο Κογκρέσο για ανανέωση κάθε 5 χρόνια, και για μόνιμη άρση του εμπάργκο.
Σχετικά με το Τουρκολιβυκό μνημόνιο ο κ. Κόμπος σημείωσε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη εκφράσει τη θέση της. Ανέφερε ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, και ότι η Λευκωσία είναι σε συντονισμό με Αθήνα και Βρυξέλλες. Ανέφερε ότι η Αθήνα κάνει διαβήματα και ότι η Κύπρος είναι «απόλυτα» υποστηρικτική με την Ελλάδα, και ακολουθεί τον προγραμματισμό και τα βήματα της ελληνικής πλευράς ως άμεσα επηρεαζόμενης.
Απαντώντας στον κ. Λουκαίδη, ο Υπουργός διερωτήθηκε αν μπορεί κάποιος να θεώρει ότι δεν ασκείται πολυδιάστατη πολιτική με την ανάπτυξη στρατηγικών σχέσεων με την Ινδία, και την ενίσχυση των σχέσεων με όλες τις χώρες του Κόλπου.
Είπε ότι διαφωνούν με τον κ. Λουκαΐδη σε κάποια πράγματα και ότι είναι «απόλυτα σεβαστό», και με την ορολογία που χρησιμοποιείται από πλευράς ΑΚΕΛ, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να αποδεκτεί τον όρο «υποταγή» και ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι υποταγής.
Θα μπορούσε κάποιος να αντιστρέψει το ερώτημα στο που θα μπορούσε κάποιος να στραφεί, είπε ο Υπουργός, σημειώνοντας ότι υπάρχει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, και «σαφέστατη θέση» της ΕΕ για το ζήτημα αυτό. Είπε ότι η Κύπρος δεν έχει ούτε την δυνατότητα ούτε την πολυτέλεια της απομόνωσης ούτε της επιβολής της δικής της θέσης στους υπόλοιπους.
Σχετικά με το Ισραήλ, είπε ότι δεν άκουσε οτιδήποτε να παραπέμπει στη στάση της Λευκωσίας σχετικά με την Παλαιστινιακή πλευρά, και αναφέρθηκε σε δηλώσεις Παλαιστίνιων αξιωματούχων που ευχαριστούν την Κυπριακή Δημοκρατία για τον ρόλο της. Είπε ακόμη ότι πρόσφατα υπήρχε πολύ σοβαρή συζήτηση για την αναβολή των εκλογών, και ότι εις απάντηση αυτής της θέσης που υπάρχει στην ΕΕ και για τερματισμό της χρηματοδότησης, η Λευκωσία φέρνει στην Κύπρο τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούτ Αμπάς.
Σχετικά με το ζήτημα επιβολής κυρώσεων ΕΕ κατά Ισραήλ, ο Υπουργός ανέφερε ότι η Επιτροπή που είναι αρμόδια να φέρει αυτή την πρόταση δεν την φέρνει γιατί υπάρχει διαφωνία εντός της Επιτροπής. Κάνουμε μια συζήτηση θεωρητική τι θα ψηφίσουμε αν η Επιτροπή φέρει κάτι, είπε.
Σημείωσε ότι κάποια κράτη μέλη έχουν επιβάλει εθνικές κυρώσεις, αλλά ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει σύστημα επιβολής εθνικών κυρώσεων και ότι οι σχετικοί κανονισμοί είναι υπό επεξεργασία, με στόχο να μπορεί η Κυπριακή Δημοκρατία να επιβάλλει εθνικές κυρώσεις από το 2027.
Σχετικά με τη θέση του κ. Λουκαΐδη για βάσεις και επηρεασμό ασφάλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο Υπουργός διαφώνησε. Είπε ότι ο στόχος είναι να λειτουργήσει η Κύπρος ως γέφυρα. Ανέφερε ότι μετά την πτώση του drone στο Ακρωτήρι τον Μάρτιο ξεκίνησε η Κυβέρνηση μια διαδικασία με τους Βρετανούς, για θέματα των βάσεων. Είπε ότι η Κυβέρνηση έχει καταγράψει 28 αιτήματα από κοινότητες της περιοχής Ακρωτηρίου και 10 από την περιοχή Δεκέλειας τα οποία είναι αντικείμενο διαλόγου με τους Βρετανούς.
Αναφορικά με το ζήτημα της ζώνης Σενγκεν, είπε ότι το νομικό πλαίσιο τίθεται από το Πρωτόκολλο 10 και τον Κανονισμό Πράσινης Γραμμής που υποχρεώνει την ΚΔ να ασκεί αποτελεσματικούς ελέγχους. Είπε ότι μέρος των ελέγχων έχουν να κάνουν με ασφάλεια, και με ταυτοποίηση για σκοπούς ασφάλειας και δεν σημαίνει ότι αφορούν ελέγχους συνοριακού τύπου. Σχετικά με τις Βρετανικές Βάσεις, είπε ότι είχαν στα παρελθόν εντοπίσει αυξημένη ροή που δεν δικαιολογείται γεωγραφικά και ότι δεν θεωρούν ότι οι έλεγχοι ήταν στον βαθμό που έπρεπε όπως αυτοί της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είπε ότι έχουν καταλήξει σε μια συμφωνία σχετικά με τις Βάσεις, η οποία έχει κοινοποιηθεί στην ΕΕ και θα συζητηθεί σε επίπεδο Συμβουλίου.
Για άφιξη επιβατών από το παράνομο αεροδρόμιο στην κατεχόμενη Τύμπου, είπε ότι είναι να πολύπλοκο ζήτημα, και ότι όποιος δικαιούται να περάσει στις ελεύθερες περιοχές θα συνεχίσει να δικαιούται και μετά την ένταξη στη ζώνη Σένγκεν.
Απαντώντας σε ερώτηση του κ. Πελεκάνου σχετικά με τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στην COP 31, η οποία συνδιοργανώνεται από την Τουρκία, ο Υπουργός ανέφερε ότι, μετά από πάρα πολλή προσπάθεια, η Τουρκία προσκάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία. Είπε ότι η προσέγγιση της Λευκωσίας είναι ότι αυτό είναι ζήτημα μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας και ότι αυτή την στιγμή η ΕΕ έχει την ευθύνη να διασφαλίσει αυτά που της έχουν υποσχεθεί. Είπε ότι δεν μπορεί να πει ότι δεν θα υπάρξουν αρνητικές εκπλήξεις και ότι η Λευκωσία ζήτησε από τις Βρυξέλλες σωστό συντονισμό.
Για το τί πράττει η ΚΔ κατά τουρκικής επιρροής, ερώτηση του κ. Παπαχαραλάμπους, ο Υπουργός ανέφερε ότι σε 170 χώρες αναπαράγονται και παίζουν τουρκικές σειρές, κατά πλειοψηφία ιστορικά δράματα όπου ξαναγράφεται η ιστορία, σημείωσε. Αναφέρθηκε στον διορισμό από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας εκπροσώπου μειονοτήτων στην Μέση Ανατολή, με προτεραιότητα στην προστασία χριστιανικών πληθυσμών. Είπε ότι δαπανήθηκαν πολλές χιλιάδες ευρώ για αποκατάσταση εκκλησιών, σχολικών μονάδων, στήριξη μοναστηριών, μεταξύ άλλων, σε Γάζα, Λίβανο, Συρία.
Απαντώντας σε άλλη ερώτηση της κ. Ερωτοκρίτου σχετικά με τις τουρκικές μεθοδεύσεις στην βόρεια Συρία, και τί γίνεται με τον Λίβανο, ο κ. Κόμπος είπε ότι ο Λίβανος είναι ιδιαίτερης σημασίας για την Κύπρο, και ότι υπάρχει τακτική επικοινωνία με την Κυβέρνηση στης χώρας.
Αυτό που απομένει είναι αν θα καταφέρει το μονοπώλιο των όπλων να το έχει η Κυβέρνηση του Λιβάνου αντί η Χεζμπολάχ, είπε. Εξέφρασε ακόμη ανησυχία για τον τερματισμό της λειτουργίας της ΟΥΝΙΦΙΛ στο τέλος του χρόνου. Πρόσθεσε ότι Κύπρος και Λίβανος έχουν από κοινού απευθυνθεί στην Παγκόσμια Τράπεζα για μελέτη βιωσιμότητας για υπόγειο καλώδιο μεταξύ των δύο χωρών.
Αναφέρθηκε ακόμη στην πολύ σημαντική επιρροή της Τουρκίας στη Συρία και στην προσπάθεια της Λευκωσίας για επαφές με τη Συρία σε κάθε ευκαιρία. Είπε ότι επικρατεί αστάθεια στη χώρα αλλά ότι βλέπουν θετικά το ότι άλλες χώρες αναζητούν επιρροή στη χώρα - Κατάρ, ΗΑΕ, Γαλλία, για υποδομές και επενδύσεις - διότι υπάρχει μια εξισορρόπηση.
Απαντώντας σε ερωτήσεις του κ. Κάρουλλα και της κ. Ερωτοκρίτου, είπε ότι σχετικά με το ζήτημα του κτιρίου της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Νέα Υόρκη, ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός, και οι προσφορές είναι ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής για επιλογή. Σημείωσε ότι ο εργολάβος που θα ξεκινήσει εργασίες θα έχει χρονοδιάγραμμα 70 εβδομάδες για ολοκλήρωση.
Πηγή: KYΠΕ
