Τον Ιανουάριο του 2018 τέθηκε σε εφαρμογή ο περί Σύστασης και Λειτουργίας της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου της Αστυνομίας (Ν.3(I)/2018), άλλως οι «αδιάφθοροι».
Η αποστολή της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου είναι μεταξύ άλλων (α) η συλλογή, καταγραφή, επεξεργασία, αξιολόγηση, αξιοποίηση και διερεύνηση πληροφοριών και στοιχείων για θέματα διαφθοράς στην Αστυνομία, καθώς και η διεξαγωγή ερευνών, ανακρίσεων και εξετάσεων για τη βεβαίωσή τους, (β) η διερεύνηση αδικημάτων διαφθοράς που διαπράττουν, συμμετέχουν, ή ανέχονται ή/και συγκαλύπτουν μέλη της Αστυνομίας.
Για την προστασία του υπηρεσιακού καθεστώτος καθορίζεται στον πιο πάνω νόμο ότι απαγορεύεται η δημοσιοποίηση οποιουδήποτε εγγράφου, κατάθεσης ή πληροφορίας που λαμβάνεται ή τακτικής ή μεθοδολογίας που εφαρμόζεται από την Υ.Ε.Ε.Α στα πλαίσια της αποστολής της. Σε περίπτωση παραβίασης της ως άνω υποχρέωσης ο παραβάτης διαπράττει ποινικό αδίκημα το οποίο τιμωρείται με 5 χρόνια ποινής φυλάκισης ή/και €50.000 πρόστιμο.
Επίσης το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α. σύμφωνα με το άρθρο 11 με πλαγιότιτλο «Υποχρεώσεις και δικαιώματα μελών της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου» και ειδικότερα την παράγραφο (7) έχει την ακόλουθη υποχρέωση:
«Τα μέλη της Υπηρεσίας, με τη μετάθεση, την τοποθέτηση ή/και την απόσπασή τους, ενυπόγραφα αναλαμβάνουν την υποχρέωση τήρησης του καθήκοντος της εχεμύθειας, το οποίο τους δεσμεύει για όσο χρόνο υπηρετούν στην Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου, αλλά και για περίοδο πέντε (5) ετών μετά τη λήξη της θητείας ή/και της αποχώρησής τους.»
Το νομικό ερώτημα που προκύπτει, με αφορμή τις προαγωγές που αναμένεται να γίνουν στην Αστυνομία στο εγγύς μέλλον έγκειται στην περίπτωση όπου μέλος της Υ.Ε.Ε.Α το οποίο είναι υποψήφιο για προαγωγή, έχει διερευνήσει πληροφορία εναντίον μέλους της Αστυνομίας και συγκεκριμένα αξιωματικού, για θέμα διαφθοράς ή όταν σε χρονικά μεταγενέστερο στάδιο αυτός ο αξιωματικός θα τον αξιολογήσει.
Πρώτος πυλώνας νομικού ερωτήματος. Η περίπτωση όπου στην πενταμελή Επιτροπή Αξιολόγησης συμμετέχει και ο συγκεκριμένος αξιωματικός, εναντίον του οποίου το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α. διερεύνησε πληροφορία εναντίον του.
Δεύτερος πυλώνας. Η περίπτωση όπου, το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α. έχει ολοκληρώσει την θητεία των τεσσάρων ή έξι ετών και έχει μετατεθεί σε νέο τμήμα/Υπηρεσία. Κατά την διάρκεια όμως της υπηρεσίας του στην Υ.Ε.Ε.Α. έχει διερευνήσει πληροφορία εναντίον μέλους της Αστυνομίας και συγκεκριμένα αξιωματικού, για θέμα διαφθοράς. Ο εν λόγω αξιωματικός όμως είναι ο υπεύθυνος εκείνου του τμήματος όπου υπηρετεί σήμερα το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α. ή ο εν λόγω αξιωματικός μετατέθηκε ως υπεύθυνος αυτού του τμήματος με συνέπεια να συμμετέχει στην ετήσια αξιολόγηση του συγκεκριμένου πρώην μέλους της Υ.Ε.Ε.Α το οποίο υπενθυμίζεται όταν υπηρετούσε στην Υ.Ε.Ε.Α διερεύνησε πληροφορία εναντίον του.
Και στους δύο προαναφερόμενους πυλώνες θα έχουμε κατά τεκμήριο επηρεασμό της ευθυκρισίας του αξιωματικού.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α δεν θα μπορεί να θέσει αίτημα εξαίρεσης του συγκεκριμένου αξιωματικού από την Επιτροπή αξιολόγησης του καθότι δεν θα μπορεί να το αιτιολογήσει με την αλήθεια. Αφού είναι ποινικό αδίκημα η δημοσιοποίηση οποιασδήποτε πληροφορίας που λαμβάνεται από την Υ.Ε.Ε.Α. Ούτε θα μπορεί να υποβάλει ένσταση για να εξεταστεί από την Επιτροπή Ενστάσεων της Αστυνομίας για τον ίδιο λόγο. Επίσης το ίδιο θα συμβεί και όταν ο εν λόγω αξιωματικός θα είναι προϊστάμενος του στο νέο τμήμα που θα υπηρετεί το πρώην μέλος της Υ.Ε.Ε.Α και θα τον αξιολογεί.
Συνεπώς το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α θα γνωρίζει από την μια ότι επιλέχθηκε από τον ίδιο τον Αρχηγό Αστυνομίας και από συγκεκριμένη Επιτροπή ως προς την επάρκεια αλλά και ικανότητα του να ασκεί καθήκοντα ως μέλος της Υ.Ε.Ε.Α. Από την άλλη θα γνωρίζει ότι άσκησε τα καθήκοντα του με επαγγελματισμό στην Υ.Ε.Ε.Α και διερεύνησε πληροφορία εναντίον αξιωματικού της Αστυνομίας, ανεξαρτήτου αποτελέσματος. Όμως, ως αποτέλεσμα αυτών, το μέλος της Υ.Ε.Ε.Α θα είναι απροστάτευτο ως προς την ετήσια αξιολόγηση ή την διεκδίκηση προαγωγής, εφόσον θα συμμετέχει ο εν λόγω αξιωματικός.
Προκύπτει ένα «κενό» νόμου ή νομοθετικό «κενό». Δηλαδή ο νομοθέτης δεν προέβλεψε ποια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθηθεί σε μια τέτοια περίπτωση. Θα μπορούσε να γίνει τροποποίηση του νόμου ούτως ώστε να αφήνεται ένα παραθυράκι που να επιτρέπει στο μέλος της Υ.Ε.Ε.Α να απευθυνθεί με επιστολή στον Αρχηγό Αστυνομίας και να τον ενημερώσει ότι διερεύνησε πληροφορία εναντίον του συγκεκριμένου αξιωματικού, ούτως ώστε ο τελευταίος να μην συμμετέχει είτε στην ετήσια αξιολόγηση του (ως πρώην μέλος της Υ.Ε.Ε.Α.) είτε στην πενταμελή Επιτροπή αξιολόγησης του.
Το Δικαστήριο δεν δικαιούται να διευρύνει ή τροποποιήσει τη νομοθετική ρύθμιση με σκοπό να καλύψει το διαπιστούμενο κενό. Σχετική είναι η υπόθεση Dias United Publishing Co. Ltd. v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1996) 3 Α.Α.Δ. 550. Ούτε αυτή είναι περίπτωση όπου το Δικαστήριο θα μπορούσε να επέμβει κατ' επίκληση του δικαίου της ανάγκης, ώστε να πληρωθεί το νομοθετικό κενό. (Ιμπραχήμ Αζίζ v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2001) 3(Α) Α.Α.Δ. 501).
Συνεπώς η προσφυγή προς το Δικαστήριο σε αυτή την περίπτωση δεν θα δώσει λύση στο πρόβλημα. Εκείνο που αναμένεται από την πολιτεία και συγκεκριμένα την Αστυνομία είναι να επιδιώξει την τροποποίηση του εν λόγω Νόμου προς ρύθμιση και κάλυψη του υφιστάμενου κενού ώστε να διορθωθεί η όποια αδικία.
Δημήτρης Απαισιώτης - Δικηγόρος
