Με αφορμή την υπόθεση της κατ’ ισχυρισμό σχεδιαζόμενης δολοφονίας του Γιώργου Ξιούρουππα και την -κατά λάθος-αποκάλυψη εγγράφου που περιλάμβανε οδηγίες του Γενικού Εισαγγελέα για καταχώρηση της υπόθεσης εναντίον τριών εκ των τεσσάρων εμπλεκομένων, υπό την προϋπόθεση ότι ο τέταρτος θα έδινε γραπτή κατάθεση, ανοίγει για άλλη μια φορά ένα πολυσυζητημένο κεφάλαιο. Αυτό των συμφωνιών των διωκτικών Αρχών και της Εισαγγελίας με πρόσωπα που εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότητες, τα οποία είτε απαλλάσσονται από κάθε ποινική ευθύνη, είτε εξασφαλίζουν προεδρική χάρη, είτε απαλλάσσονται από σοβαρότερες κατηγορίες, με αποτέλεσμα να μην εκτίουν, εν τέλει, τις ποινές που τους επιβλήθηκαν από τα Δικαστήρια.
Και δεν είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο ζήτημα απασχολεί τη δημόσια συζήτηση, αφού δεν πέρασε αρκετός καιρός από τον ντόρο που προκλήθηκε με την προεδρική χάρη στον Χάμπουργκερ που καταδικάστηκε σε 35 χρόνια φυλάκιση για πέντε απόπειρες φόνου και βιασμό, ο οποίος εξέτισε μόλις έξι χρόνια από την ποινή του. Ωστόσο, η απουσία ουσιαστικού ελέγχου επί των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα δημιουργεί ένα καθεστώς στο οποίο μπορούν να συνάπτονται συμφωνίες με οποιαδήποτε πρόσωπα, για οποιουσδήποτε λόγους, χωρίς επαρκή λογοδοσία και το σημαντικότερο, χωρίς αποτελεσματικές δικλίδες ασφαλείας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι στο παρελθόν ανεστάλησαν ποινές προσώπων που είχαν καταδικαστεί σε πολυετή φυλάκιση, για να βρεθούν λίγο αργότερα καταζητούμενα για νέα σοβαρά εγκλήματα.
Τα πιο πάνω δεν αποτελούν αυθαίρετα συμπεράσματα, αλλά προκύπτουν μέσα από δικαστικές διαδικασίες και υποθέσεις που απασχόλησαν τη Δικαιοσύνη. Ενδεικτική είναι η υπόθεση της μεγαλύτερης ποσότητας ναρκωτικών που εντοπίστηκε στην Κύπρο, των 640 κιλών, τα οποία ήταν κρυμμένα σε φουκούδες. Ένας εκ των εμπλεκομένων έτυχε ευνοϊκής μεταχείρισης προκειμένου να καταστεί μάρτυρας κατηγορίας, με αποτέλεσμα να απαλλαγεί από σοβαρές κατηγορίες, να ανασταλεί η ποινή του και έπειτα από κάποιο χρονικό διάστημα, να καταζητείται για άλλη σοβαρή υπόθεση. Ήταν για αυτή την υπόθεση που το Ανώτατο μίλησε για άνιση μεταχείριση εμπόρων ναρκωτικών από την Αστυνομία και την Εισαγγελία, εξού και αναγκάστηκε να μειώσει την ποινή σε καταδικασθέντα, για να αποκατασταθεί το αίσθημα της αδικίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Κούνησε το δάκτυλο σε Εισαγγελέα το Ανώτατο-Άνιση μεταχείριση εμπόρων ναρκωτικών
Όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες, έτσι και στην Κύπρο, ο θεσμός της προστασίας μαρτύρων αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για τη διερεύνηση και στοιχειοθέτηση σοβαρών ποινικών αδικημάτων, νοουμένου πως χρησιμοποιείται για τον σκοπό της δημιουργίας του και με τον ορθό τρόπο. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συνεργασία εμπλεκομένων με τις Αρχές μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την εξιχνίαση εγκλημάτων που διαφορετικά θα παρέμεναν ανεξιχνίαστα.
Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν νοείται ο θεσμός αυτός να μετατρέπεται σε πόρτα εξόδου για πρόσωπα που έχουν εμπλακεί σε σοβαρές εγκληματικές ενέργειες και συνεχίζουν να έχουν εγκληματική δραστηριότητα, εξασφαλίζοντας πλήρη ασυλία χωρίς επαρκείς δικλίδες ασφαλείας, χωρίς διαφανή κριτήρια και χωρίς να εξετάζονται με την ίδια αυστηρότητα όλα τα δεδομένα.
Και δυστυχώς, η σύγχρονη ιστορία, έχει καταδείξει ότι υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες πρόσωπα που εξασφάλισαν ευνοϊκή μεταχείριση δεν ανταποκρίθηκαν τελικά στον ρόλο που ανέλαβαν. Άλλοι παρουσίασαν επιλεκτική απώλεια μνήμης, άλλοι δεν κατέθεσαν όσα αναμένονταν και άλλοι κρίθηκαν αναξιόπιστοι, με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν υποθέσεις, χωρίς ωστόσο να έχουν οποιεσδήποτε συνέπειες.
Επανερχόμενοι στην υπόθεση Ξιούρουππα, με βάση την εκδοχή που παρουσίασε η ίδια η Αστυνομία, οι εμπλεκόμενοι φέρονται να συνδέονται με εγκληματικές δραστηριότητες. Την ίδια ώρα, ο παραπονούμενος είχε καταδικαστεί στο παρελθόν για υπόθεση ανθρωποκτονίας, ενώ, σύμφωνα με τα όσα έχουν παρουσιαστεί, τα κίνητρα της σχεδιαζόμενης δολοφονίας φέρονται να ήταν οικονομικής φύσεως, με τις μεταξύ τους διαφορές να παραπέμπουν σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον δραστηριοτήτων.
Στο πλαίσιο των ερευνών της, η Αστυνομία συνέλαβε, μεταξύ άλλων, έναν 70χρονο, ο οποίος, σύμφωνα με την εκδοχή των ανακριτών, θα αναλάμβανε τη συναρμολόγηση του εκρηκτικού μηχανισμού, την τοποθέτηση συστήματος τηλεχειρισμού και στη συνέχεια, την παράδοσή του σε άλλα πρόσωπα, ώστε να τοποθετηθεί στο όχημα του παραπονούμενου.
Σύμφωνα με όσα η ίδια η Αστυνομία παρουσίασε ενώπιον του Δικαστηρίου, ο 70χρονος παραδέχθηκε προφορικά την εμπλοκή του και υπέγραψε τα ημερολόγια ενεργείας των αστυνομικών, στα οποία είχαν καταγραφεί οι ισχυρισμοί του. Με άλλα λόγια, κατά την εκδοχή της Αστυνομίας, επρόκειτο για πρόσωπο που αναγνώρισε τη συμμετοχή του σε ενέργειες οι οποίες συνδέονταν με τον σχεδιασμό της δολοφονίας, δηλαδή παραδέχθηκε την διάπραξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων.
Και σε αυτό το σημείο επιβάλλεται μια σημαντική διευκρίνιση. Δεν επρόκειτο, σύμφωνα πάντοτε με την εκδοχή των Αρχών, για κάποιο πρόσωπο που απλώς έλαβε οδηγίες να μεταφέρει έναν εκρηκτικό μηχανισμό, ενδεχομένως παρασυρόμενο από τρίτους ή με μοναδικό κίνητρο την οικονομική αμοιβή. Επρόκειτο για το πρόσωπο που φέρεται να είχε αναλάβει την συναρμολόγηση της βόμβας και την εγκατάσταση του μηχανισμού πυροδότησης της.
Με απλά λόγια, πρόκειται για μια ενέργεια που προϋποθέτει εξειδικευμένες γνώσεις και δεν μπορεί να εκτελεστεί από οποιονδήποτε. Ο μέσος πολίτης ούτε γνωρίζει πώς κατασκευάζεται ένας εκρηκτικός μηχανισμός ούτε διαθέτει τις γνώσεις για την εγκατάσταση συστήματος τηλεχειριζόμενης πυροδότησης. Το γεγονός αυτό από μόνο του, ξεκαθαρίζει σημαντικά στοιχεία αφενός γύρω από το πρόσωπο και αφετέρου γύρω από τον ρόλο του συγκεκριμένου.
Συνεπώς, με βάση όσα η Αστυνομία και η Κατηγορούσα Αρχή παρουσίασαν ενώπιον του Δικαστηρίου, ο 70χρονος φέρεται να είχε ουσιαστική εμπλοκή στον σχεδιασμό ενός εγκλήματος, παρ’ όλα αυτά, κατόπιν συμφωνίας και αφού υπέγραψε όσα του ζητήθηκαν, αφέθηκε ελεύθερος, χωρίς να περιληφθεί στο κατηγορητήριο.
Σε αυτό το σημείο αξίζει επίσης να αναφερθεί ένα γεγονός. Όταν η δικαστής ανέγνωσε τα ονόματα του κατηγορητηρίου, σε αυτό περιλαμβανόταν και το όνομα του 70χρονου. Ωστόσο, επενέβη η Κατηγορούσα Αρχή για διόρθωση. Αυτό σημαίνει πως στο αρχικό κατηγορητήριο βρισκόταν και ο ίδιος, δηλαδή η Νομική Υπηρεσία έκρινε πως θα πρέπει να του ασκηθεί ποινική δίωξη, εντούτοις μετά την προϋπόθεση πως θα έπρεπε να υπογράψει και να υιοθετήσει τα όσα ανέφερε προφορικά, αφαιρέθηκε από το κατηγορητήριο.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η παραδοξότητα. Και αυτό διότι, προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα ως προς την κρίση και τις επιλογές του Γενικού Εισαγγελέα. Με ποια κριτήρια αποφασίζεται ότι ένα πρόσωπο που, σύμφωνα με την ίδια την Αστυνομία, συμμετείχε στον σχεδιασμό μιας δολοφονίας μπορεί να απαλλαγεί πλήρως από την ποινική δίωξη; Ποιος αξιολογεί κατά πόσο η «προσφορά» του ως μάρτυρα δικαιολογεί μια τόσο ευνοϊκή μεταχείριση; Και κυρίως, ποιος ελέγχει εάν το όφελος για τη Δικαιοσύνη είναι πράγματι μεγαλύτερο από το κόστος της ατιμωρησίας;
Και αυτό διότι, όταν η καταπολέμηση του εγκλήματος βασίζεται σε συμφωνίες που επιτρέπουν σε πρόσωπα με φερόμενη σοβαρή εγκληματική εμπλοκή να αποφεύγουν κάθε συνέπεια, δημιουργείται εύλογα ο κίνδυνος να εκπέμπεται το ακριβώς αντίθετο μήνυμα από εκείνο που οφείλει να εκπέμπει η Δικαιοσύνη.
Ποια η επιβεβαίωση ότι θα προσέλθει ως μάρτυρας;
Επί του προκειμένου, ο 70χρονος δεν αντιμετωπίζει οποιαδήποτε κατηγορία, σε αντίθεση με τον τρίτο κατηγορούμενο από την Βουλγαρία, ο οποίος επίσης -όπως αναφέρθηκε ενώπιον Δικαστηρίου- παραδέχθηκε συμμετοχή. Σε αυτή την περίπτωση, οι οδηγίες ήταν να συμπεριληφθεί το όνομα του στο κατηγορητήριο, ενώ σύμφωνα με τις ενδείξεις, αναμένεται να ενταχθεί στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων, εξού και οι οδηγίες του Γενικού Εισαγγελέα στο σχετικό έγγραφο για τον τρόπο μεταχείρισης του.
Σε ό,τι αφορά όμως τον 70χρονο, ποιες είναι οι δικλίδες ασφαλείας που διασφαλίζουν ότι αυτός, ο οποίος εξασφάλισε την απαλλαγή του από την ποινική δίωξη, θα προσέλθει τελικά στο Δικαστήριο για να καταθέσει; Ποια εγγύηση υπάρχει ότι δεν θα διαφοροποιήσει τη στάση του, όπως συνέβη με άλλους μάρτυρες σε προηγούμενες υποθέσεις σε πολύκροτες υποθέσεις του οργανωμένου εγκλήματος; Και πώς διασφαλίζεται ότι όσα ανέφερε ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και δεν αποτελούν μια εκδοχή των γεγονότων διαμορφωμένη με γνώμονα την εξασφάλιση της προσωπικής του απαλλαγής;
Πολύ περισσότερο, ποια είναι η συνέπεια εάν, στο τέλος της ημέρας, η μαρτυρία του αποδειχθεί αναξιόπιστη ή εάν ο ίδιος αρνηθεί να καταθέσει; Θα μπορεί τότε να ανατραπεί η συμφωνία και να αντιμετωπίσει τις ποινικές ευθύνες που του αναλογούν ή η απαλλαγή του θα έχει ήδη καταστεί ένα μη αναστρέψιμο γεγονός; Και η απάντηση κρύβεται στην ιστορία, όπου και άλλοι μάρτυρες που απαλλάχθηκαν και οι οποίοι δεν κατέθεσαν ή κρίθηκαν αναξιόπιστοι, δεν είχαν οποιεσδήποτε συνέπειες, αντιθέτως στο τέλος της ημέρας βγήκαν όλοι κερδισμένοι, πλην του φορολογούμενου πολίτη που πληρώνει τα σπασμένα ενός φιάσκου.
Εάν οι εμπλεκόμενοι, σε οποιαδήποτε υπόθεση, διέπραξαν ποινικά αδικήματα, ασφαλώς και θα πρέπει να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους, με το Δικαστήριο να είναι ο τελευταίος κριτής. Η διαφορετική μεταχείριση ενός προσώπου που συνεργάζεται με τις Αρχές μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να είναι δικαιολογημένη και αναγκαία. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί μια διαδικασία χωρίς όρια, χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση δεδομένων και χωρίς μηχανισμούς που να διασφαλίζουν ότι η συμφωνία εξυπηρετεί πράγματι το δημόσιο συμφέρον και όχι άλλα συμφέροντα.
Σε διαφορετική περίπτωση, η Αστυνομία και η Νομική Υπηρεσία κινδυνεύουν, στην προσπάθειά τους να πατάξουν το έγκλημα, να καταστούν εξαρτημένες από τα ίδια τα πρόσωπα που φέρονται να υπηρετούν το έγκλημα. Και το αποτέλεσμα μπορεί να είναι επιζήμιο για την κοινωνία και την δημόσια ασφάλεια. Αφενός γιατί απαλλάσσονται από την ποινική ευθύνη πρόσωπα με σοβαρή εμπλοκή και αφετέρου καταρρέουν υποθέσεις εναντίον εκείνων που τελικά οδηγούνται ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Με πλούσιο παρελθόν, ακόμη και για τρομοκρατικό
Στα ήδη σοβαρά αυτά ερωτήματα έρχονται να προστεθούν και όσα προκύπτουν από το παρελθόν του συγκεκριμένου 70χρονου, στον οποίο ο Γενικός Εισαγγελέας αποφάσισε από τη μια να απαλλάξει και από την άλλη να συνεργαστεί μαζί του, όχι μόνο για αυτή την υπόθεση, χάρη άλλων κατηγορουμένων, χωρίς να ακολουθήσει την ίδια οδό με τον τρίτο κατηγορούμενου που ενδέχεται να ενταχθεί στο πρόγραμμα μαρτύρων.
Σύμφωνα με τα όσα λέχθηκαν στο Δικαστήριο, ο 70χρονος αποφυλακίστηκε το 2018, ενώ καταδικάστηκε από Κυπριακά και ξένα Δικαστήρια για σωρεία αδικημάτων, μεταξύ άλλων πλαστογραφίες, απάτες, ψευδείς παραστάσεις, αρχαιοκαπηλεία, ακάλυπτες επιταγές και τρομοκρατία, αδικήματα που διαπράχθηκαν τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Μάλιστα, όπως αναφέρθηκε, σε κάποιο διάστημα ήταν καταζητούμενος και η φωτογραφία του δόθηκε στη δημοσιότητα, ενώ θεωρείτο -κατά την συγκεκριμένη εποχή- ο νούμερο ένα καταζητούμενος στην Κύπρο.
Ενδεικτικές είναι οι αναφορές σε δημοσίευμα, ημερομηνίας 24.02.2009, το οποίο αναφέρει: «Ο νούμερο ένα καταζητούμενος για την Κυπριακή Αστυνομία βρίσκεται από χθες στα χέρια των ανακριτών του Τμήματος Ανιχνεύσεως Εγκλημάτων Λευκωσίας. Στιις 10 το πρωί, ο ΑΚ, χωρίς τη συνοδεία δικηγόρου, επισκέφθηκε τα γραφεία του Τμήματος και παραδόθηκε. Εναντίον του 55χρονου εκκρεμούσαν πάνω από 15 εντάλματα για πολύ σοβαρά ποινικά αδικήματα. Τα περισσότερα από αυτά αφορούσαν υποθέσεις απόσπασης χρημάτων με ψευδείς παραστάσεις και αδικήματα συγκάλυψης. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, τους τελευταίους μήνες ο Κ κρυβόταν μεταξύ κατεχομένων, Τουρκίας, Ελλάδας και Βουλγαρίας, αφού ήθελε να αποφύγει τη σύλληψη».
Μάλιστα, το όνομα του ενεπλάκη και σε υπόθεση τρομοκρατίας, με δημοσιεύματα της εποχής να αναφέρουν: «Ο ΑΚ είναι γνωστός στην Αστυνομία. Ένα από τα χτυπήματα για το οποίο έγινε γνωστός σημειώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Τότε, έγινε η γνωστή κλοπή των ψηφιδωτών της Λήδας και του Κύκνου στα Κούκλια της Πάφου. Ο Κ, που ενεργούσε από τότε ως αρχαιοκάπηλος, συνελήφθη και οδηγήθηκε στη Φυλακή. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 έσκασε στην Κύπρο η γνωστή υπόθεση ΕΚΑΣ. Επί Αρχηγίας Ανδρέα Ποταμάρη, ο Κ βρισκόταν πίσω από τη συγκεκριμένη τρομοκρατική οργάνωση, η οποία απειλούσε να εκτοξεύσει στην Κύπρο δηλητηριώδη αέρια και να διαλύσει την Κυπριακή Δημοκρατία».
Ασφαλώς και η αναφορά στο παρελθόν ενός προσώπου δεν συνεπάγεται αυτομάτως με ενοχή του για οποιαδήποτε νέα υπόθεση, ούτε μπορεί η προηγούμενη ποινική του διαδρομή να υποκαταστήσει το αθώος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου για τα νέα αδικήματα που κατά την Αστυνομία παραδέχθηκε. Ωστόσο, όταν οι ίδιες οι διωκτικές Αρχές παρουσιάζουν ένα πρόσωπο ως εμπλεκόμενο στον σχεδιασμό μιας δολοφονίας και ταυτόχρονα το πρόσωπο αυτό διαθέτει ένα τόσο βεβαρημένο ποινικό παρελθόν, η απόφαση για πλήρη απαλλαγή του από την ποινική δίωξη, προκαλεί ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό.
Συνεπώς το ερώτημα δεν είναι γιατί ο Γενικός Εισαγγελέας επέλεξε να συνεργαστεί με αυτό το πρόσωπο, αλλά γιατί επέλεξε να το πράξει με αυτόν τον τρόπο και με αυτό το αντάλλαγμα, χωρίς δικλίδες ασφαλείας, αφού το γεγονός ότι δεν είναι κατηγορούμενος για ένα τέτοιο σοβαρό έγκλημα, ώστε στη συνέχεια να ενταχθεί στο πρόγραμμα μαρτύρων και χωρίς να αξιολογηθεί η αξιοπιστία του, ελλοχεύει κινδύνους και θέτει ζητήματα που το ίδιο το Ανώτατο υπέδειξε στην υπόθεση των 640 κιλών ναρκωτικών. Αυτά που αφορούν την άνιση μεταχείριση εγκληματιών από τις ίδιες τις Αρχές και τον Γενικό Εισαγγελέα.
Το ζητούμενο είναι να μην ανοίγει και η πόρτα της Φυλακής για άλλους
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η εξιχνίαση σοβαρών εγκλημάτων απαιτεί πολλές φορές συνεργασία με πρόσωπα που έχουν συμμετάσχει σε εγκληματικές δραστηριότητες, ούτε μπορεί να παραγνωριστεί ότι η μαρτυρία ενός εμπλεκομένου ενδέχεται να αποτελέσει το μοναδικό μέσο για να οδηγηθούν ενώπιον της Δικαιοσύνης οι υπόλοιποι δράστες.
Αυτό είναι κατανοητό. Αυτό όμως που δεν είναι, είναι η πλήρης ασυλία σε ένα πρόσωπο που εμπλέκεται σε ένα τέτοιο σοβαρό αδίκημα, χωρίς προϋποθέσεις, αξιολόγηση δεδομένων και δικλίδες ασφαλείας, με το κράτος στην ουσία να δείχνει ότι στην προσπάθεια του να αντιμετωπίσει το οργανωμένο έγκλημα ή να στοιχειοθετήσει υποθέσεις εναντίον άλλων, δημιουργεί τέτοιες εξαρτήσεις που υπονομεύουν τη Δικαιοσύνη, για χάρη των οποίων θυσιάζονται οι θεσμοί.
Σε κάθε περίπτωση, η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά, ούτε να δημιουργεί την εντύπωση ότι η ποινική ευθύνη αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, αναλόγως των εμπλεκομένων.
Και αυτό ακριβώς είναι το ζήτημα που αναδεικνύει η συγκεκριμένη υπόθεση. Όχι απλώς η συμφωνία με έναν 70χρονο που φέρεται να είχε αναλάβει την κατασκευή μιας βόμβας με μια σχεδιαζόμενη δολοφονία, αλλά η ευρύτερη πρακτική που εφαρμόζεται όπου πρόσωπα -γενικά ομιλούντες- με βαρύ ποινικό παρελθόν και με καταδίκες για αποτρόπαια εγκλήματα, χρησιμοποιούνται από την Νομική Υπηρεσία ως αξιόπιστοι μάρτυρες.
Εξάλλου, στο τέλος της ημέρας, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να οδηγούνται στη φυλακή όσοι διέπραξαν εγκλήματα, αλλά να μην ανοίγει η ίδια η Πολιτεία την πόρτα σε άλλους για να βγουν από αυτήν, προσφέροντας ανταλλάγματα, όποια και αν είναι αυτά.











