Ενεργότερα στις προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού θα εμπλακεί το επόμενο διάστημα η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρώντας να δώσει ώθηση στην υλοποίηση του στόχου να υπάρξουν εξελίξεις που θα επιτρέψουν την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πριν από την λήξη της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες ως γενικός γραμματέας του ΟΗΕ στο τέλος Δεκεμβρίου.
Η ενεργότερη εμπλοκή της Ε.Ε. επιβεβαιώθηκε και κατά την συνάντηση που είχαν την περασμένη Τετάρτη στην Αττάλεια η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες.
Κατά την συνάντηση, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενημέρωσε τον ανώτατο αξιωματούχο του διεθνούς οργανισμού ότι ο Εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ειδικός Εκπρόσωπος της Ε.Ε. για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, θα μεταβεί στην Άγκυρα στις 20 Νοεμβρίου, μεταφέροντας συγκεκριμένη πρόταση στον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν.
Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένοντας πλήρως προσηλωμένη στα συμπεράσματα, τόσο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου του 2023 όσο και στα αντίστοιχα του Απρίλη του 2024, διασυνδέει τις όποιες εξελίξεις στα ευρωτουρκικά σε αναγκαίες κινήσεις από πλευράς Άγκυράς για επίλυση του Κυπριακού.
Υπενθυμίζεται ότι στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Ιούνιο του 2023 εκφράζεται, μεταξύ άλλων, η ετοιμότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμβάλει ενεργά στην υποστήριξη όλων των σταδίων της διαδικασίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, με όλα τα κατάλληλα μέσα που διαθέτει.
Την ίδια ώρα, στα συμπεράσματα τον Απρίλιο του 2024 γινόταν σαφής διασύνδεση της προόδου των ευρωτουρκικών με αντίστοιχη πρόοδο στις κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο.
Στην βάση των πιο πάνω και σε μια προσπάθεια να ασκηθεί η ανάλογη πίεση στην Άγκυρα, αλλά και να υπάρξει υποστήριξη στις προσπάθειες του Αντόνιο Γκουτέρες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων πριν από το τέλος της θητείας του, ο Ραφαέλε Φίτο θα μεταφέρει πρόταση της Ε.Ε. στον Χακάν Φιντάν και συγκεκριμένα την ετοιμότητα της Ένωσης να εκκινήσει την συζήτηση για αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης με την Τουρκία, εάν και εφόσον επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό.
Πάντως όπως προκύπτει και από την χθεσινή τηλεφωνική επικοινωνία του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Ραφαέλε Φίτο, ο ευρωπαίος αξιωματούχος θα μεταφέρει στον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών ότι η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό είναι «κλειδί» για την Ευρώπη και ότι η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να ξεκινήσει από το σημείο που διακόπηκαν στο Κράν Μοντάνα το 2017. Μάλιστα θα σταλεί το μήνυμα ότι αν απαντήσει αρνητικά η Τουρκία, δεν ξεκινά η συζήτηση για αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης.
Αυτό που μένει να διαφανεί είναι πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα στην συγκεκριμένη πρόταση, αφού παρόλο που και ίδια θεωρεί σημαντική την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης δεν είναι σίγουρο ότι θα συναινέσει για σύνδεσή της με τις εξελίξεις στο Κυπριακό.
Σημειώνεται ότι τα Ηνωμένα Έθνη και ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι θετικοί για την εμπλοκή της Ε.Ε. στην εν εξελίξει νέα προσπάθεια στο Κυπριακό, με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ να έχει μάλιστα τους τελευταίους μήνες σειρά επαφών, τόσο με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα όσο και με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Υπενθυμίζεται ότι Κόστα και Φον Ντερ Λάινεν έδειξαν τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον τους, αλλά και την προσέγγισή τους για το Κυπριακό. Μέσω κοινής επιστολής που έστειλαν προς τον Γ.Γ. ΟΗΕ και με κοινοποίηση προς τους δύο ηγέτες πριν από την πενταμερή διάσκεψη της Γενεύης τον Μάρτιο του 2025, είχαν τοποθετηθεί ξεκάθαρα ως προς την επιδιωκόμενη λύση του Κυπριακού, επαναβεβαιώνοντας, μεταξύ άλλων, την προσήλωσή της στην επανένωση της Κύπρου, εντός του πλαισίου των Η.Ε., στη βάση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και σύμφωνα με τις αρχές, τις αξίες και τις νομοθεσίες της Ε.Ε.
Αναμένουν ημερομηνίες από Γκουτέρες
Επόμενος σταθμός για το Κυπριακό εν αναμονή και της ανταπόκρισης της Άγκυρας στην πρόταση της Ε.Ε. είναι η τριμερής συνάντηση που θα πραγματοποιήσουν οι Χριστοδουλίδης και Ερχιουρμάν με τον ίδιο τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, με το παράθυρο για πραγματοποίηση πενταμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό πριν από το τέλος της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες στο τέλος Δεκεμβρίου να παραμένει ανοικτό.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να δώσει πιθανές ημερομηνίες για την πραγματοποίηση της τριμερούς συνάντησης μετά την επιστροφή του από το ταξίδι του στις Φιλιππίνες όπου θα βρεθεί τις επόμενες μέρες. Ο στόχος που έχει τεθεί είναι η τριμερής συνάντηση να πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος Νοεμβρίου σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Βασικός σκοπός της συνάντησης θα είναι να συνεχιστούν οι συζητήσεις για την ουσία και την μεθοδολογία του Κυπριακού, αλλά και η ανακοίνωση πενταμερούς συνάντησης. Την ίδια ώρα, στην τριμερή συνάντηση με τον Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να υπάρξει συζήτηση και για τα σημεία διέλευσης για τα οποία αν και υπήρξε πρόοδος, δεν κατέστη δυνατό να προκύψει τελική συμφωνία.
