Μεγάλες αλλαγές στο θεσμό των αντιδημάρχων και γενικότερα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης επιχειρούν να επιφέρουν, μέσω τριών προτάσεων νόμου που κατατέθηκαν στην Ολομέλεια της Βουλής, το Κίνημα ΑΛΜΑ, αλλά και οι βουλευτές Δημήτρης Σούγλης και Γιάννης Λαούρης, εκ μέρους της Άμεσης Δημοκρατίας.
Η πρόταση του Κινήματος ΑΛΜΑ, που αριθμεί συνολικά 36 σελίδες, προτείνει ύπαρξη ενός και μόνο αντιδημάρχου σε κάθε δήμο, κοινή υποβολή υποψηφιοτήτων δημάρχου και αντιδημάρχου, ως επίσης και δημιουργία θέσης συμβούλου διαμερίσματος σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα.
Σκοπός της πρότασης νόμου είναι η τροποποίηση του περί Δήμων Νόμου, ώστε να επέλθουν σε αυτόν σημαντικές βελτιώσεις ως προς τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης, χωρίς ωστόσο να ανατραπεί η πρόσφατη μεταρρύθμιση. Όπως εξηγεί το Κίνημα, «η διασφάλιση αποτελεσματικότερης διοίκησης, η μείωση του αριθμού των αιρετών αξιωματούχων, η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και η εγγυημένη εκπροσώπηση κάθε δημοτικού διαμερίσματος».
Πιο συγκεκριμένα προτείνει εκλογή για κάθε δημοτικό διαμέρισμα ενός συμβούλου διαμερίσματος, ως ειδικής κατηγορίας συμβούλου, που θα εκπροσωπεί το οικείο δημοτικό διαμέρισμα, ως επίσης και εκλογή ενός μόνο αντιδημάρχου για κάθε δήμο, ο οποίος θα επικουρεί και θα αναπληροί τον δήμαρχο.
Προτείνεται εξάλλου, άμεση εκλογή δημάρχου και αντιδημάρχου, υποβάλλοντας κοινή υποψηφιότητα, η οποία παρέχει ενιαία δημοκρατική εντολή και διοικητική συνοχή. Ωστόσο, η κοινή υποψηφιότητα δημάρχου και αντιδημάρχου, προϋποθέτει ότι έκαστος, είναι εγγεγραμμένος σε διαφορετικό δημοτικό διαμέρισμα του οικείου δήμου.
Μάλιστα, σε περίπτωση απόσυρσης υποψήφιου δημάρχου ή αντιδημάρχου, προβλέπεται όπως η κοινή υποψηφιότητα παύει να υφίσταται και το ψηφοδέλτιο που περιλαμβάνει το όνομα του υποψηφίου που αποσύρθηκε, καθίσταται άκυρο, εκτός εάν ο εν λόγω υποψήφιος αντικατασταθεί από νέο υποψήφιο, σύμφωνα με τη διαδικασία και εντός της προθεσμίας που καθορίζεται από τον Έφορο Εκλογής.
Τι προνοεί για μείωση συμβούλων και το σύστημα εκλογής
Η ίδια πρόταση, ρυθμίζει τη διαδικασία πλήρωσης κενωθείσας θέσης δημάρχου και αντιδημάρχου, αναλόγως του χρόνου κατά τον οποίο κενούται η θέση. Προτείνεται επίσης μείωση του αριθμού των μελών των δημοτικών συμβουλίων, ώστε να κυμαίνεται από εννέα έως δεκαεννέα συμβούλους, ανάλογα με τον αριθμό των εγγεγραμμένων εκλογέων, διασφαλίζοντας ότι οι σύμβουλοι δεν είναι λιγότεροι από τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου, ώστε κάθε δημοτικό διαμέρισμα να έχει εγγυημένη έδρα.
O αριθμός των συμβούλων, μη περιλαμβανομένων του δημάρχου και του αντιδημάρχου, καθορίζεται ως ακολούθως, σύμφωνα με την πρόταση:
(α) Σε δήμους των οποίων οι εκλογείς είναι μέχρι 10000, εννέα (9) σύμβουλοι "
(β) 10 001 έως 20 000 εκλογείς, έντεκα (11) σύμβουλοι
(γ) 20 001 έως 30 000 εκλογείς, δεκατρείς (13) σύμβουλοι
(δ) 30 001 έως 40 000 εκλογείς, δεκαπέντε (15) σύμβουλοι
(ε) 40 001 έως 60 000 εκλογείς, δεκαεπτά (17) σύμβουλοι και
(στ) άνω των 60 000 εκλογέων, δεκαεννέα (19) σύμβουλοι:
Εισηγείται ακόμα θεσμοθέτηση μικτού συστήματος εκλογής συμβούλων, ώστε μία θέση συμβούλου ανά διαμέρισμα να αντιστοιχεί στο οικείο δημοτικό διαμέρισμα, ήτοι του συμβούλου διαμερίσματος, και οι υπόλοιπες θέσεις συμβούλων να αφορούν ολόκληρο τον δήμο ως μία ενιαία εκλογική περιφέρεια.
Όπως εξηγεί, «οι σύμβουλοι που εκλέγονται πέραν αυτών που εκλέγονται ως σύμβουλοι διαμερίσματος, θα εκλέγονται μεμονωμένα ή και κατά συνδυασμούς, από τους δημότες εκλογείς του οικείου δήμου και για τον σκοπό αυτό ο δήμος θεωρείται ενιαία εκλογική περιφέρεια. Νοείται ότι, στους δήμους οι οποίοι δεν αποτελούνται από δημοτικά διαμερίσματα δεν εκλέγονται σύμβουλοι διαμερίσματος και οι θέσεις των συμβούλων καταλαμβάνονται μόνο από τους υποψηφίους που εκλέγονται κατά τα προβλεπόμενα στις διατάξεις».
Σημειώνεται πως η εκλογή των συμβούλων για τους δήμους οι οποίοι βρίσκονται υπό τουρκική κατοχή γίνεται μεμονωμένα ή και κατά συνδυασμούς από τους δημότες εκλογείς των εν λόγω δήμων και αυτοί εκλέγονται κατά την πρώτη και τη δεύτερη κατανομή.
Σε ό,τι αφορά στους συμβούλους διαμερίσματος, θα αναδεικνύονται με απλή πλειοψηφία. Ο/η σύμβουλος, θα είναι πλήρες μέλος του δημοτικού συμβουλίου και αυτοδικαίως πρόεδρος της Επιτροπής Διαμερίσματος, αναλαμβάνοντας τις κατά τόπο αρμοδιότητες που σήμερα αφορούν τον αντιδήμαρχο του δημοτικού διαμερίσματος.
Πώς θα εκλέγονται δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι και σύμβουλοι
Επίσης, προτείνει κατανομή στον οικείο δήμο, των θέσεων συμβούλων, πέραν των θέσεων συμβούλων διαμερίσματος, αναλογικά, σε επίπεδο ενός ενιαίου δήμου, με εκλογικό μέτρο και κατανομή αδιάθετων εδρών βάσει αχρησιμοποίητων υπολοίπων και χωρίς νέο ποσοστιαίο κατώφλι.
O εκάστοτε εκλογέας, δύναται να εκφράσει την προτίμησή του, ανάλογα με την περίπτωση, υπέρ μίας κοινής υποψηφιότητας δημάρχου και αντιδημάρχου, υπέρ ενός υποψήφιου συμβούλου διαμερίσματος στο οικείο δημοτικό διαμέρισμα και για τις άλλες θέσεις συμβούλων του οικείου δήμου, υπέρ ενός συνδυασμού ή μεμονωμένου υποψηφίου σημειώνοντας ένα σταυρό προτίμησης παραπλεύρως του ονόματος του υποψηφίου της προτίμησής του, έτσι που ο ολικός αριθμός των σταυρών προτίμησης να μην υπερβαίνει τον ένα για κάθε τέσσερις ή λιγότερους συμβούλους.
Όπως επεξηγεί, για σκοπούς πρώτης κατανομής των θέσεων συμβούλων που εκλέγονται πέραν αυτών που εκλέγονται ως σύμβουλοι διαμερίσματος, «το σύνολο των έγκυρων ψήφων για την εκλογή τους στον οικείο δήμο διαιρείται διά του αριθμού των προς πλήρωση θέσεων και το πηλίκο της διαίρεσης αυτής, παραλειπομένου του κλάσματος, αποτελεί το εκλογικό μέτρο με το οποίο διαιρείται η εκλογική δύναμη κάθε συνδυασμού, ήτοι το σύνολο των υπέρ αυτού έγκυρων ψήφων στον οικείο δήμο, και κάθε συνδυασμός λαμβάνει τόσες Θέσεις συμβούλων όσες φορές το εκλογικό μέτρο περιέχεται στην εκλογική του δύναμη».
Εάν μετά τη σύμφωνα με τις διατάξεις κατανομή θέσεων που διενεργήθηκε, παραμένουν αδιάθετες θέσεις συμβούλων, διενεργείται από τον Έφορο Εκλογής δεύτερη κατανομή θέσεων στον δήμο, που θεωρείται ως μία εκλογική περιφέρεια, μεταξύ των υποψηφίων των συνδυασμών κομμάτων, των συνδυασμών συνασπισμών κομμάτων και των συνδυασμών ανεξάρτητων υποψηφίων που διεκδικούν εκλογή στον οικείο δήμο, ανεξαρτήτως εάν έχουν δικαιωθεί ή όχι με οποιαδήποτε θέση κατά την πρώτη κατανομή και χωρίς να απαιτείται να έχουν συγκεντρώσει συγκεκριμένο ποσοστό επί του συνόλου των έγκυρων ψήφων στον οικείο δήμο.
Για τους σκοπούς της δεύτερης κατανομής, αθροίζεται το σύνολο των εκ της πρώτης κατανομής αχρησιμοποίητων υπολοίπων των συμμετεχόντων στη δεύτερη κατανομή και το άθροισμα αυτό διαιρείται διά του αριθμού των αδιάθετων θέσεων συμβούλων. Το πηλίκο της διαίρεσης αυτής, μη περιλαμβανομένου του κλάσματος, αποτελεί το εκλογικό μέτρο της δεύτερης κατανομής.
Περαιτέρω, συνεχίζει «διά του εκλογικού αυτού μέτρου διαιρείται κεχωρισμένως το σύνολο των αχρησιμοποίητων εκ της πρώτης κατανομής υπολοίπων ενός εκάστου κόμματος, συνασπισμού κομμάτων και συνδυασμού ανεξαρτήτων, που μετέχουν στη δεύτερη κατανομή, το δε πηλίκο της διαιρέσεως αυτής, παραλειπομένου του κλάσματος, δεικνύει τον αριθμό των θέσεων τις οποίες έκαστο κόμμα, συνασπισμός κομμάτων ή συνδυασμός ανεξαρτήτων λαμβάνει στη δεύτερη κατανομή».
Κατά την παραχώρηση θέσεων με βάση τη δεύτερη κατανομή θέσεων στον δήμο, δεν λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των θέσεων συμβούλων διαμερίσματος που εξασφάλισε οποιοσδήποτε συνδυασμός.
Τι ισχύει για κένωση θέσης
Η πρόταση, προβλέπει ακόμα τη διαδικασία στον ενδεχόμενο πλήρωσης κενωθείσας θέσης συμβούλου του οικείου δήμου, ο οποίος λογίζεται ως ενιαίας εκλογικής περιφέρειας, από τον επόμενο μη εκλεγέντα υποψήφιο του συνδυασμού, με τον οποίο εξελέγη ο απερχόμενος και, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, με αναπληρωματική εκλογή σε επίπεδο δήμου.
Επίσης, προνοεί πλήρωση κενωθείσας θέσης συμβούλου διαμερίσματος από τον επόμενο μη εκλεγέντα υποψήφιο και, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, με αναπληρωματική εκλογή στο οικείο δημοτικό διαμέρισμα.
Όπως αναφέρει, «νοείται περαιτέρω ότι, εάν υπάρχουν δύο ή περισσότεροι υποψήφιοι σύμβουλοι διαμερίσματος για το οικείο δημοτικό διαμέρισμα, διεξάγεται ψηφοφορία τόσο για την εκλογή του συμβούλου διαμερίσματος όσο και για σκοπούς κατάταξης των λοιπών υποψηφίων ως επιλαχόντων κατά σειρά επιτυχίας».
Ο σύμβουλος διαμερίσματος, θα έχει το ρόλο που κατέχει σήμερα ο αντιδήμαρχος, αφού θα χαρακτηρίζεται ως πρόεδρος της Επιτροπής, η οποία παραμένει πενταμελής. Προβλέπει εξάλλου αναπροσαρμογή της σύνθεσης της επιτροπής αυτοδικαίως με βάση την αρχική κατάταξη των αποτελεσμάτων εκλογής, σε περίπτωση κένωσης της θέσης του συμβούλου διαμερίσματος και πλήρωσής της από τον επόμενο επιλαχόντα.
Η διοίκηση του δήμου σε ενιαίο επίπεδο και η θεσμοθέτηση συμβούλου διαμερίσματος και Επιτροπής Διαμερίσματος, θα λειτουργούν ως θεσμικός δίαυλος για καθαριότητα, υποδομές, πράσινο, οδικό δίκτυο, κοινωνική συνοχή και λοιπά τοπικά ζητήματα, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζεται η εκπροσώπηση των δημοτικών διαμερισμάτων στις δημοτικές επιτροπές, με τη συμμετοχή σε αυτές του οικείου συμβούλου διαμερίσματος κατά τα προβλεπόμενα στον προτεινόμενο νόμο.
Η αντιμισθία αντιδημάρχου και συμβούλων
Προτείνει ακόμα καθορισμό της αντιμισθίας του αντιδημάρχου στο 50% της αντιμισθίας του δημάρχου και της αμοιβής του συμβούλου διαμερίσματος, όπως κάθε δημοτικού συμβούλου.
Όπως αναφέρει, η αντιμισθία του αντιδημάρχου ανέρχεται στο 50% της αντιμισθίας του δημάρχου και κάθε σύμβουλος και σύμβουλος διαμερίσματος λαμβάνει αποζημίωση η οποία ανέρχεται στο 10% της αντιμισθίας του δημάρχου. «Νοείται ότι, η αντιμισθία των αντιδημάρχων των δήμων οι οποίοι ευρίσκονται επί του υπό τουρκική κατοχή εδάφους της Δημοκρατίας ανέρχεται στο 15% της αντιμισθίας του δημάρχου».
Μεταξύ άλλων εισηγείται μη επηρεασμό της συνέχειας της θητείας σε κάθε αξίωμα για σκοπούς της ισχύουσας ρύθμισης που καθορίζει ανώτατο όριο Θητειών, διατήρηση της ειδικής θεσμικής ρύθμισης για τους κατεχόμενους δήμους και θέσπιση μεταβατικών ρυθμίσεων, ώστε οι σημερινές δημοτικές αρχές και Επιτροπές Διαμερίσματος να συνεχίσουν να υφίστανται μέχρι τη λήξη της Θητείας τους.
Κατάργηση αντιδημάρχων εισηγείται η Άμεση Δημοκρατία
Οι άλλες δύο προτάσεις νόμου που κατατέθηκαν, ήταν από τους βουλευτές της Άμεσης Δημοκρατίας, Δημήτρη Σούγλη και Γιάννη Λαούρη, οι οποίοι εισηγούνται κατάργηση των αντιδημάρχων.
Σκοπός της πρότασης νόμου, όπως αναφέρουν, είναι η τροποποίηση του περί Δήμων Νόμου, ώστε να καταργηθεί το αξίωμα του αντιδημάρχου από τις επόμενες εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίες Θα διεξαχθούν το έτος 2029, διασφαλίζοντας ότι δεν επηρεάζεται η τρέχουσα θητεία των υφιστάμενων αντιδημάρχων.
Σημειώνουν ότι η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση κρίνεται αναγκαία, ώστε να επιτευχθεί απλοποίηση της διοικητικής δομής των δήμων, μείωση του συνολικού αριθμού των αιρετών αξιωματούχων των δήμων και εξοικονόμηση δημόσιων οικονομικών πόρων, χωρίς κατάργηση της αιρετής εκπροσώπησης των δημοτικών διαμερισμάτων.
Όπως εξηγούν σε περίπτωση κατά την οποία κενούται θέση δημάρχου, αυτή πληρούται με αναπληρωματική εκλογή, ενώ σημειώνουν πως κατά τη διάρκεια που η θέση του δημάρχου είναι κενή και μέχρις ότου αυτή πληρωθεί, καθήκοντα δημάρχου εκτελεί μέλος του συμβουλίου το οποίο ορίζει το συμβούλιο για να αναπληροί.
Επίσης σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος του δημάρχου, τον αναπληροί μέλος του συμβουλίου το οποίο ορίζει το συμβούλιο.
Σε δεύτερη πρότασή τους, οι ίδιοι βουλευτές εισηγούνται μείωση του αριθμού των δημοτικών συμβούλων κατά 40%, για σκοπούς εξοικονόμησης δαπανών τις οποίες επωμίζονται οι φορολογούμενοι πολίτες.
Ουσιαστικά προτείνουν εκεί και όπου προνοείται με βάση το νόμο η εκλογή 16 συμβούλων, να μειωθούν στους 10, από 20 σε 12, από 24 σε 15, και από 30 σε 18.
