Νέο πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης, προτίμηση σε ευρωπαϊκούς οικονομικούς φορείς και μέτρα για την εμπορική αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων πνευματικής ιδιοκτησίας προβλέπει η πρόταση για την Ευρωπαϊκή Πράξη Καινοτομίας, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS) που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή.
Η πρόταση κανονισμού κατατέθηκε από την Κομισιόν στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 και αποσκοπεί στην ενίσχυση του οικοσυστήματος καινοτομίας της ΕΕ. Σύμφωνα με την EPRS, επικεντρώνεται κυρίως στις δημόσιες συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης και στην καλύτερη οικονομική αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Το ενημερωτικό σημείωμα αναφέρει ότι η πρόταση στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στις συστάσεις των εκθέσεων Ντράγκι και Λέτα για την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Η EPRS σημειώνει ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει κενό καινοτομίας έναντι διεθνών ανταγωνιστών, ενώ οι νεοφυείς και καινοτόμες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην επέκταση της δραστηριότητάς τους λόγω κανονιστικών επιβαρύνσεων, περιορισμένης πρόσβασης σε χρηματοδότηση και ανεπαρκών υποδομών στήριξης.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι μόνο περίπου το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας εμπορευματοποιείται. Η EPRS καταγράφει ως δύο βασικά εμπόδια την απουσία σαφούς ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου για τις δημόσιες συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης και την ανεπαρκή σαφήνεια και συγκρισιμότητα στην αποτίμηση και οικονομική αξιοποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η πρόταση προβλέπει τρία βασικά σκέλη, νέο νομικό πλαίσιο για δημόσιες συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης, ευρωπαϊκή προτίμηση στο πλαίσιο αυτό και μέτρα για την αξιοποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας για οικονομικούς και χρηματοδοτικούς σκοπούς.
Το νέο καθεστώς συμβάσεων θα εφαρμόζεται σε υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης αξίας άνω των 207.000 ευρώ, ή άνω του 1 εκατ. ευρώ όταν ο δημόσιος αγοραστής είναι οργανισμός καινοτομίας, χωρίς ΦΠΑ. Η πρόταση προβλέπει κανόνες για τη διαφάνεια, τη μη διάκριση, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τη χρηματοδότηση και τα κριτήρια επιλογής.
Μεταξύ των ειδικών προβλέψεων είναι η υποχρέωση των δημόσιων φορέων να περιγράφουν το πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί, χωρίς να προκαθορίζουν τη λύση, καθώς και η δυνατότητα επιλογής πολλαπλών λύσεων μέσα από την ίδια διαδικασία ή υλοποίησης της σύμβασης σε διαδοχικά στάδια.
Τα κριτήρια καινοτομίας θα πρέπει να έχουν βάρος τουλάχιστον 15% στο σύνολο των κριτηρίων ανάθεσης. Στα κριτήρια αυτά μπορεί να περιλαμβάνεται η αξιοποίηση τεχνολογιών ή ερευνητικών αποτελεσμάτων που προέρχονται από δημόσια χρηματοδοτούμενα προγράμματα της ΕΕ ή των κρατών μελών.
Σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που δημιουργούνται κατά την εκτέλεση μιας σύμβασης έρευνας και ανάπτυξης, η πρόταση προβλέπει ότι, υπό συγκεκριμένες υποχρεώσεις και εξαιρέσεις, η κυριότητά τους θα παραμένει στον ανάδοχο.
Σημαντικό μέρος της πρότασης αφορά και την προώθηση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ. Η συμμετοχή στις σχετικές διαδικασίες προβλέπεται να περιορίζεται σε οικονομικούς φορείς που προέρχονται από κράτη μέλη ή χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει διεθνή συμφωνία που καλύπτει τις δημόσιες συμβάσεις έρευνας και ανάπτυξης.
Παράλληλα, η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία Κέντρου Ικανοτήτων σε επίπεδο ΕΕ για τη χρηματοδότηση και εμπορική αξιοποίηση πνευματικής ιδιοκτησίας. Το κέντρο θα ενταχθεί στο Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν θα διαθέτει ξεχωριστή νομική προσωπικότητα ή οικονομική αυτονομία.
Μεταξύ των καθηκόντων του θα είναι η ανάπτυξη εθελοντικού πλαισίου για την αποτίμηση πνευματικής ιδιοκτησίας, η δημιουργία πανευρωπαϊκής πλατφόρμας διασύνδεσης κατόχων δικαιωμάτων με ενδιαφερόμενους για την εμπορική αξιοποίησή τους, η υποστήριξη χρηματοδοτικών εργαλείων που βασίζονται σε πνευματική ιδιοκτησία και η ανάπτυξη σχετικών προγραμμάτων δεξιοτήτων.
Σημειώνεται ότι η πρόταση θα πρέπει να εγκριθεί μέσω της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ και, σύμφωνα με το κείμενο, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πηγή: ΚΥΠΕ
