Σε κρίσιμη φάση εισέρχεται η θεσμοθέτηση των Πανεπιστημιακών Κλινικών, με τις διαφωνίες μεταξύ των εμπλεκομένων να επικεντρώνεται κυρίως στον τρόπο λειτουργίας, στη διοίκηση και στην κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των πανεπιστημίων και των νοσηλευτηρίων.
Ωστόσο πίσω από τις συζητήσεις για το θεσμικό πλαίσιο που θα διέπει τη λειτουργία τους, το βασικό ζητούμενο αφορά τους ίδιους τους ασθενείς και τις εγγυήσεις που θα έχουν ότι η ανάπτυξη της πανεπιστημιακής ιατρικής θα μεταφραστεί σε καλύτερη, ασφαλέστερη και αποτελεσματική περίθαλψη.
Από την τελευταία συζήτηση που πραγματοποιήθηκε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, φάνηκε πως η ΟΣΑΚ τάσσεται υπέρ της προώθησης της μεταρρύθμισης, θεωρώντας ότι η οργανωμένη σύνδεση ιατρικών σχολών με τα νοσηλευτήρια μπορεί να συμβάλει στην αναβάθμιση της περίθαλψης, στην ανάπτυξη εξειδικευμένων υπηρεσιών, στην προσέλκυση επιστημόνων υψηλού επιπέδου και στην εφαρμογή σύγχρονων κλινικών πρακτικών.
Με βάση το υπόμνημα που υπέβαλε στη Βουλή, η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η πολυετής λειτουργία των ιατρικών σχολών στην Κύπρο, χωρίς την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πανεπιστημιακών κλινικών, αποτελεί εκκρεμότητα που πρέπει να αντιμετωπιστεί χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Ξεκαθαρίζει ότι, η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να περιοριστεί στην εξισορρόπηση των συμφερόντων των εμπλεκόμενων φορέων, αλλά να αξιολογείται πρωτίστως με βάση την ποιότητα και την ασφάλεια της φροντίδας που λαμβάνουν οι ασθενείς.
Από τα σημαντικότερα ζητήματα που θέτει η ΟΣΑΚ αφορά τον καθορισμό της ευθύνης για την περίθαλψη όταν στο ίδιο νοσηλευτήριο συνεργάζονται πανεπιστημιακοί και νοσοκομειακοί γιατρού. Πρόκειται για ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την συζήτηση που διεξήχθη στην τελευταία συνεδρία της Επιτροπής Υγείας, κατά την οποία εκφράστηκαν προβληματισμοί για το πλαίσιο λειτουργία των νέων δομών και τον τρόπο με τον οποίο θα κατανέμονται οι αρμοδιότητες.
Η Ομοσπονδία ζητά να καθοριστούν με σαφήνεια οι ευθύνες κάθε πλευράς, ώστε να μην υπάρχουν επικαλύψεις, αντικρουόμενες οδηγίες ή κενά στην αντιμετώπιση των ασθενών. Η απαίτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση που στο ίδιο νοσηλευτήριο λειτουργούν πανεπιστημιακή και αμιγώς νοσοκομειακή κλινική της ίδια ειδικότητας.
Σύμφωνα με τις εισηγήσεις της, το νομοθετικό πλαίσιο και οι συμφωνίες συνεργασίας θα πρέπει να προσδιορίζουν την κατανομή των περιστατικών, την ευθύνη για τη φροντίδα κάθε ασθενούς, την πρόσβαση στα χειρουργεία κατά τη διενέργεια επεμβάσεων και τη συνέχεια της παρακολούθησης. Η επιλογή των περιστατικών, όπως υπογραμμίζει, πρέπει να γίνεται με βάση τις κλινικές ανάγκες των ασθενών και όχι αποκλειστικά το εκπαιδευτικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν.
Η ανάγκη για σαφή κατανομή ευθυνών είχε τεθεί και από τον Συνήγορο του Ασθενή, Μάριο Χαραλαμπίδη, κατά την τελευταία συνεδρία της Επιτροπής Υγείας, ο οποίος είχε επισημάνει ότι το νομοσχέδιο δεν καθιστά απόλυτα ξεκάθαρο το ζήτημα της ευθύνης μεταξύ του νοσηλευτηρίου και του πανεπιστημιακού ιδρύματος. Είχε επίσης ζητήσει να προβλεφθεί ρητά η συναίνεση του ασθενούς για τη συμμετοχή του σε ερευνητικές διαδικασίες, καθώς και η δυνατότητα ανάκλησής της ανά πάσα στιγμή.
Ένα δεύτερο βασικό κεφάλαιο των εισηγήσεων της ΟΣΑΚ αφορά τα δικαιώματα των ασθενών στο περιβάλλον των πανεπιστημιακών κλινικών, όπου η παροχή υπηρεσιών υγείας θα συνυπάρχει με την εκπαίδευση φοιτητών και την επιστημονική έρευνα. Η Ομοσπονδία ζητά να καταχωρηθεί η υποχρέωση σεβασμού της αξιοπρέπειας της ιδιωτικότητας και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των ασθενών, καθώς και η εξασφάλιση της ενημερωμένης συναίνεσής τους όταν συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές ή ερευνητικές διαδικασίες. Ιδιαίτερα έμφαση δίδεται στο δικαίωμα του ασθενούς να αρνηθεί τη συμμετοχή του ή να ανακαλέσει τη συναίνεσή του, χωρίς αυτό να επηρεάζει την πρόσβαση στις υπηρεσίες, την ποιότητα της θεραπείας ή τη συνέχεια της φροντίδας του.
Η συγκεκριμένη πρόνοια αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες ασφαλιστικές δικλίδες που ζητούν οι οργανωμένοι ασθενείς, καθώς η εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα δεν θα πρέπει να δημιουργεί συνθήκες στις οποίες ο ασθενής αισθάνεται ότι η άρνησή του ενδέχεται να επηρεάσει την αντιμετώπιση της κατάστασής του.
Παράλληλα, η ΟΣΑΚ εισηγείται την καθιέρωση ανεξάρτητου ελέγχου της λειτουργίας των Πανεπιστημιακών Κλινικών και τη δημιουργία σαφούς μηχανισμού άμεσης παρέμβασης όταν διαπιστώνεται κίνδυνος για την ασφάλεια των ασθενών. Η επαρκής στελέχωση, η διαθεσιμότητα των αναγκαίων υποδομών και η εξασφάλιση χρηματοδότησης θα πρέπει, σύμφωνα με τις θέσεις της, να αποτελούν προϋποθέσεις για την έναρξη λειτουργίας κάθε κλινικής.
Εκπρόσωπος των ασθενών στην εποπτεία και αξιολόγηση
Στις εισηγήσεις της ΟΣΑΚ περιλαμβάνεται και η συμμετοχή εκπροσώπου των ασθενών στην Μεικτή Επιτροπή Υλοποίησης και Παρακολούθησης, ώστε η οπτική των ασθενών να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο κατά την διαμόρφωση της νομοθεσίας, αλλά και κατά την εφαρμογή της. Η συγκεκριμένη εισήγηση φαίνεται πως υιοθετήθηκε από πλευράς του Υπουργείου Υγείας, στο αναθεωρημένο κείμενο του νομοσχεδίου και βρίσκεται ανάμεσα στις πέντε αλλαγές στις οποίες προχώρησε.
Η Ομοσπονδία ζητά, παράλληλα, να καθιερωθεί μηχανισμός περιοδικής αξιολόγησης των κλινικών βάσει σαφών και μετρήσιμων δεικτών. Η αξιολόγηση θα πρέπει να καλύπτει την ασφάλεια, τα κλινικά αποτελέσματα, την πρόσβαση στις υπηρεσίες, την ποιότητα της εκπαίδευσης και το ερευνητικό έργο.
Το σημαντικό στοιχείο της εισήγησης είναι ότι η αξιολόγηση δεν θα περιορίζεται στις εσωτερικές διαδικασίες και στις επιστημονικές επιδόσεις των νέων δομών. Θα περιλαμβάνει και την εμπειρία των ίδιων των ασθενών από τη φροντίδα που λαμβάνουν, καθώς και τα αποτελέσματα υγείας που αναφέρουν οι ίδιοι, μέσω κατάλληλων εργαλείων αξιολόγησης.
Η τακτική αξιολόγηση και η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων θεωρούνται από την ΟΣΑΚ βασικές προϋποθέσεις για να διαπιστώνεται κατά πόσο οι Πανεπιστημιακές Κλινικές ανταποκρίνονται στους στόχους τους και κατά πόσο η λειτουργία τους προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία στους ασθενείς.
Η ΟΣΑΚ εισηγείται επίσης να καθοριστούν με σαφήνεια οι κατηγορίες των κλινικών, οι προϋποθέσεις αναγνώρισής τους και οι αρμοδιότητες των διευθύνσεών τους. Συγκεκριμένα, προτείνει να διακρίνονται οι Πανεπιστημιακές Κλινικές, οι συνδεδεμένες κλινικές και οι αμιγώς νοσοκομειακές κλινικές, με τον χαρακτηρισμό κάθε δομής να ανταποκρίνεται στην πραγματική στελέχωση, οργάνωση και λειτουργία της.
Η συγκεκριμένη εισήγηση αποσκοπεί στην αποφυγή ασάφειας ως προς το ποιες δομές λειτουργούν πραγματικά με πανεπιστημιακό χαρακτήρα και ποιες διατηρούν αμιγώς νοσοκομειακό ρόλο. Παράλληλα, ζητείται να καθορίζονται μέσα από τις συμφωνίες συνεργασίας η στελέχωση, η χρήση των υποδομών, τα προγράμματα εργασίας και εκπαίδευσης, η εφημεριακή κάλυψη, η χρηματοδότηση και οι διαδικασίες επίλυσης διαφορών.
Σε ό,τι αφορά τη σύνδεση των νοσηλευτηρίων με τις ιατρικές σχολές, η Ομοσπονδία υποστηρίζει ως βασική οργανωτική αρχή το μοντέλο ενός νοσηλευτηρίου με μία Ιατρική Σχολή. Θεωρεί ότι με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διασφαλιστούν ενιαίος σχεδιασμός, σαφής κατανομή ευθυνών και συνεκτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, περιορίζοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων για τη χρήση κλινών, προσωπικού και υποδομών.
Η θέση αυτή συνοδεύεται, ωστόσο, από την απαίτηση να διασφαλίζεται η συνεργασία μεταξύ νοσηλευτηρίων και Ιατρικών Σχολών για την κάλυψη εκπαιδευτικών αναγκών σε ειδικότητες που δεν διαθέτουν όλες οι δομές. Η συνεργασία θα πρέπει να στηρίζεται σε διαφανείς συμφωνίες, οι οποίες θα καθορίζουν τη διάρκεια και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, την εποπτεία, την αξιολόγηση και τον αριθμό των εκπαιδευόμενων, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ποιότητα της φροντίδας.
Αύξηση των κλινών και συμμετοχή ιδιωτικών νοσηλευτηρίων
Ανάμεσα στις συγκεκριμένες αλλαγές που εισηγείται η ΟΣΑΚ περιλαμβάνεται η αύξηση του ελάχιστου αριθμού κλινών που προβλέπεται για την αναγνώριση πανεπιστημιακής κλινικής στο άρθρο 61 του νομοσχεδίου, από δέκα σε είκοσι κλίνες. Η πρόταση αποσκοπεί στη δημιουργία επαρκούς κλινικής βάσης για την περίθαλψη, την εκπαίδευση και την έρευνα, με την Ομοσπονδία να επισημαίνει ότι ο αριθμός των κλινών θα πρέπει να συνοδεύεται από ανάλογη στελέχωση, κατάλληλες υποδομές και επαρκή αριθμό και εύρος περιστατικών.
Παράλληλα, ζητά να προβλέπεται η δυνατότητα ίδρυσης Πανεπιστημιακών Κλινικών και σε ιδιωτικά νοσηλευτήρια, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρούν αυστηρά, ενιαία και ελέγξιμα κριτήρια για τη στελέχωση, τις υποδομές, την ποιότητα και την ασφάλεια της περίθαλψης, καθώς και την εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα.
Η Ομοσπονδία θέτει επίσης το ζήτημα της εκπαίδευσης των ειδικευόμενων ιατρών, ζητώντας να αξιολογηθούν οι δυσκολίες που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν στο πλαίσιο λειτουργίας του ΓεΣΥ, κυρίως ως προς την πρόσβαση σε επαρκή αριθμό και εύρος περιστατικών και την απόκτηση της απαιτούμενης κλινικής εμπειρίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
