Τα τελευταία χρόνια ο κομματικός χάρτης της Κύπρου βρίσκεται σε τροχιά συνεχούς επαναπροσδιορισμού, με τις ισορροπίες, τους συσχετισμούς και την θέση εκάστης των πολιτικών δυνάμεων στο πολιτικό οικοσύστημα του νησιού να μεταβάλλονται.
Κλασικά παραδείγματα ηχηρής αποτύπωσης της διαδικασίας αναπροσαρμογής και μιας τράπουλας στην κομματική… σκακιέρα που διαρκώς επανακατανέμεται, αποτελέσαν οι πιο πρόσφατες δύο εκλογικές αναμετρήσεις.
Αυτές των ευρωεκλογών του 2024 και εκείνες των βουλευτικών του περασμένου Μαΐου, τα αποτελέσματα των οποίων ήρθαν, λίγο ή πολύ, να ταρακουνήσουν συθέμελα το οικοδόμημα της πολιτικής σκηνής της χώρας και να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον πολύ διαφορετικό απ’ εκείνο που για δεκαετίες ολόκληρες είχαμε γνωρίσει.
Ο συντελούμενος αυτός επανακαθορισμός δεν είναι προφανώς τυχαίος, αλλά αποτελεί αντιθέτως απότοκο μιας σειράς παραγόντων που οδήγησαν και μάλλον εξακολουθούν να οδηγούν τους ψηφοφόρους σε διαφορετικές συμπεριφορές και εν τη ουσία στο τέλος της ημέρας άλλες επιλογές.
Η αλλαγή συμπεριφοράς από το εκλογικό σώμα είναι μεν αποτέλεσμα ουσιωδών ζητημάτων πολιτικής που δημιουργήσαν με κλιμακούμενη ένταση σε μεγάλη του μερίδα το αίσθημα της απογοήτευσης και κατ’ επέκταση της αποστροφής έναντι του παραδοσιακού συστήματος, συνιστά όμως και το αποτέλεσμα μιας άλλης ζωτικής σημασίας παραμέτρου.
Του διαφορετικού πλαισίου που γενικά και σε μια ευρύτερη διάσταση διέπει πλέον την σχέση των πολιτών με τα κόμματα, τόσο σε ό,τι αφορά τους τρόπους λήψης των μηνυμάτων των δεύτερων από τους πρώτους όσο και αναφορικά με τα σαφώς πιο χαλαρά στις μέρες μας δεσμά που τους ενώνουν.
Ένεκα του γεγονότος δηλαδή, πως η «σκληρή» σύνδεση και ταύτιση των ψηφοφόρων με τα κόμματα είναι πια ως χαρακτηριστικά στην σχέση τους εξασθενημένα. Με τους πολίτες και ειδικά τις νεότερες γενιές, μεταξύ άλλων διαφοροποιημένων συμπεριφορών τους, να μην επιλέγουν... στρατόπεδα -τουλάχιστον οι πλείστοι- όπως είθισται να λέγεται και σε άλλες εποχές σε μεγάλο βαθμό συνέβαινε, παραδοσιακά.
«Ψηφοφόροι σε διαρκές περιβάλλον επιρροής…»
Αναδεικνύοντας ως ασφαλές συμπέρασμα που προκύπτει μέσα από την πολυετή ενασχόλησή της με το αντικείμενο το γεγονός πως ο σημερινός ψηφοφόρος δεν σκέφτεται, δεν ενημερώνεται και δεν αποφασίζει με τον τρόπο που αποφάσιζε προ δεκαετιών, η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας ερευνών και δημοσκοπήσεων IMR, και πρόεδρος του Συνδέσμου Εταιρειών Δημοσκοπήσεων και Έρευνας Αγοράς Κύπρου(ΣΕΔΕΑΚ), Χριστίνα Κοκκάλου, εξηγεί σχετικά στον REPORTER ότι στο παρελθόν η εκλογική συμπεριφορά ακολουθούσε μια περισσότερο σταθερή και προβλέψιμη διαδρομή.
Όπως υποδεικνύει, η κομματική ταύτιση ήταν ισχυρότερη, η πολιτική επιρροή ασκείτο κυρίως μέσα από τις οργανωμένες δομές των κομμάτων και η εκλογική επιλογή αποτελούσε, σε μεγάλο βαθμό, συνέχεια μιας πολιτικής παράδοσης που περνούσε από γενιά σε γενιά.
«Υπήρχαν εκλογικές αναμετρήσεις στις οποίες μπορούσαμε, αρκετούς μήνες πριν από την κάλπη, να διακρίνουμε με σχετική ασφάλεια, όχι μόνο τις βασικές τάσεις, αλλά ακόμη και την πιθανή τελική έκβαση», αναφέρει η κ. Κοκκάλου, για να επισημάνει πως αυτό έχει αλλάξει ριζικά και ότι ο ψηφοφόρος σήμερα κινείται σε ένα διαρκές περιβάλλον επιρροής.
Οι τρεις μεγάλες αλλαγές και η διαφορά στο ΑΚΕΛ
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή που μέσα από την πολυετή εμπειρία της διαπιστώνει η Χριστίνα Κοκκάλου, αφορά στην ψηφιακή μετάβαση και, κυρίως, στην κυριαρχία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Όπως εξηγεί συναφώς, οι υποψήφιοι, τα κόμματα, οι οργανωμένες ομάδες συμφερόντων, αλλά και κάθε πρόσωπο με δυνατότητα δημόσιας επιρροής, μπορούν πλέον να επικοινωνούν απευθείας με τον πολίτη, χωρίς την διαμεσολάβηση των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης ή των κομματικών μηχανισμών.
«Ο ψηφοφόρος δεν είναι πλέον ο τελικός αποδέκτης μιας γραμμικής πολιτικής επικοινωνίας. Είναι ταυτόχρονα αποδέκτης, σχολιαστής, αναμεταδότης και, πολλές φορές, παραγωγός πολιτικού περιεχομένου», τονίζει, την ίδια ώρα που, όπως προσθέτει, συμμετέχει σε ψηφιακές κοινότητες, επηρεάζεται από πρόσωπα που ο ίδιος εμπιστεύεται και εκτίθεται καθημερινά σε ένα πλήθος διαφορετικών και συχνά αντιφατικών, μηνυμάτων.
Κατά την διευθύνουσα σύμβουλο της IMR και πρόεδρο του Συνδέσμου Εταιρειών Δημοσκοπήσεων και Έρευνας Αγοράς Κύπρου, η δεύτερη αλλαγή που έχει επέλθει αφορά στην ταχύτητα.
Όπως επί τούτου επεξηγεί, μια δήλωση, μια εικόνα, ένα λάθος, μια δημόσια αντιπαράθεση ή ένα απρόβλεπτο γεγονός μπορεί να μεταδοθεί μέσα σε λίγα λεπτά και να αλλάξει το πολιτικό κλίμα, με τις εκλογικές προτιμήσεις να μην διαμορφώνονται πλέον μέσα από μια σταθερή και αργή πορεία, αλλά να επανεξετάζονται συνεχώς και να μπορούν να μεταβληθούν ακόμη και τις τελευταίες ημέρες ή τις τελευταίες ώρες πριν από την κάλπη.
Η τρίτη αλλαγή, σύμφωνα με την Χριστίνα Κοκκάλου, αφορά στη σχέση του ψηφοφόρου με την ίδια την πολιτική ηγεσία. Σημειώνοντας συναφώς πως οι ιστορικοί ηγέτες των κομμάτων διέθεταν σε πολλές περιπτώσεις την πολιτική ισχύ και το προσωπικό χάρισμα να κινητοποιούν, να εμπνέουν και, κυρίως, να συσπειρώνουν, η κ. Κοκκάλου υπογραμμίζει πως η προσωπική τους επιρροή λειτουργούσε ως συνεκτικός κρίκος ανάμεσα στις διαφορετικές τάσεις ενός κόμματος.
«Σήμερα», επισημαίνει, «η πολιτική εξουσία είναι περισσότερο κατακερματισμένη και η κομματική ιδιότητα δεν συνεπάγεται αυτομάτως αποδοχή της επιλογής της ηγεσίας».
Και όλα αυτά -σύμφωνα με την κ. Κοκκάλου-, την ώρα που παράλληλα έχει διαταραχθεί η παραδοσιακή μεταβίβαση της κομματικής ταυτότητας μέσα στην οικογένεια. Με τις νεότερες γενιές, όπως σημειώνει, να μην κληρονομούν με την ίδια συνέπεια τις πολιτικές πεποιθήσεις των γονιών τους, αλλά να διαμορφώνουν ταυτότητα μέσα από διαφορετικά δίκτυα, εμπειρίες και ομάδες αναφοράς, αλλά και με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η Χριστίνα Κοκκάλου, διευκρινίζει πως αυτό δεν συμβαίνει στον ίδιο βαθμό σε όλους τους πολιτικούς χώρους, καθώς το ΑΚΕΛ, για παράδειγμα, εξακολουθεί να διαθέτει μια πιο συμπαγή ιδεολογική και οργανωτική βάση.
«Σε άλλα κόμματα, όπως ο ΔΗΣΥ, το ΔΗΚΟ και η ΕΔΕΚ, η σχέση μέρους των ψηφοφόρων με το κόμμα έχει επηρεαστεί έντονα από τις διαφορετικές ηγετικές περιόδους και από την προσωπική ταύτιση με συγκεκριμένες ιστορικές φυσιογνωμίες», υποδεικνύει καταληκτικά η διευθύνουσα σύμβουλος της IMR.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Τριχοτομημένη βάση με Αννίτα σε θέση ισχύος, Αβέρωφ στο κόλπο για το χρίσμα και φυγόκεντρες τάσεις στον ΔΗΣΥ-Ρίζει στο κόμμα ο Χριστοδουλίδης
- Δημοσκόπηση REPORTER: Προβάδισμα Αννίτας για το χρίσμα με ερείσματα Αβέρωφ στη βάση του ΔΗΣΥ-Πόσο έτοιμοι είναι να πειθαρχήσουν οι Συναγερμικοί
- Τρεις στους δέκα Συναγερμικούς θέλουν Νίκο Χριστοδουλίδη-Ο βαθμός διείσδυσης του Προέδρου της Δημοκρατίας στην δεξαμενή του ΔΗΣΥ
- Ηχηρό «όχι» Συναγερμικών σε στήριξη του υποψήφιου του ΑΚΕΛ αν δεν είναι ο δικός τους στον δεύτερο γύρο-Τι προκρίνουν ως πρώτη επιλογή
