Προ των πυλών βρίσκεται η νέα σχολική χρονιά, με το Υπουργείο Παιδείας να εργάζεται πυρετωδώς για την επάνοδο στα θρανία, καθώς από τον Σεπτέμβριο αναμένεται να εφαρμοστούν σημαντικές καινοτομίες, που θέτουν στο επίκεντρο τους μαθητές. Η υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, σε μία εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στον REPORTER εξήγησε αυτές τις αλλαγές που θα εφαρμοστούν από τον Σεπτέμβριο, σημειώνοντας πως είναι η χρονιά της εμπέδωσης και αξιολόγησης των αλλαγών και οι αλλαγές αφορούν στον τρόπο που μαθαίνουν τα παιδιά.
Η κα. Μιχαηλίδου εξήγησε πως για πολλά χρόνια το σύστημα εστίαζε περισσότερο στην ποσότητα της ύλης και λιγότερο στο ίδιο το παιδί. «Αυτό ακριβώς αλλάζουμε, τις παιδαγωγικές προτεραιότητες», σημείωσε, για να προσθέσει πως «αυτό το οποίο ορίσαμε την εστίαση μας είναι ο βαθμός κατανόησης της μάθησης, η διασύνδεση της γνώσης με την πραγματική ζωή, η ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών και στην ετοιμότητά τους όταν ενηλικιωθούν».
Η υπουργός Παιδείας εξήγησε τις αλλαγές σε κάθε βαθμίδα της εκπαίδευσης, αναφέροντας ότι οι ανάγκες και τα δεδομένα διαφοροποιούνται. Όσον αφορά στη Δημοτική Εκπαίδευση, η κα. Μιχαηλίδου επεσήμανε ότι η μέγιστη αξία είναι στην αναβάθμιση του περιεχομένου και στην προσπάθεια να υπάρχει περισσότερη σύνδεση ανάμεσα στο πρωινό και στο απογευματινό σχολείο.
Αναφορικά με τη Μέση Εκπαίδευση, η υπουργός Παιδείας σημείωσε πως «για πρώτη φορά επιχειρούμε να διδάσκουμε όσα θα εξετάσουμε! Ήταν στόχος πολλών ετών τον οποίο φέτος καταφέρνουμε: να συμπίπτει η διδακτέα με την εξεταστέα ύλη».
Στο μεταξύ, για πρώτη φορά αναμένονται αλλαγές και στην Ειδική Εκπαίδευση, με την κα. Μιχαηλίδου να υποδεικνύει ότι «βελτιώνονται οι διαδικασίες αξιολόγησης των παιδιών, ενδυναμώνονται οι εκπαιδευτικοί και κυρίως δίνεται η ευκαιρία σε όλα τα παιδιά να μάθουν μέσω της προσαρμογής του συστήματος στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Αρχίζουμε με πολλές αλλαγές, προς όφελος των παιδιών».
Νέα σχολική χρονιά από τον Σεπτέμβριο… Τι να αναμένουμε, τι αλλάζει;
Φέτος, είναι η χρονιά της εμπέδωσης και αξιολόγησης των αλλαγών για τις οποίες εργαστήκαμε οριζόντια και συστηματικά τα προηγούμενα 3 χρόνια, ώστε αυτές να αποτελούν μέρος της καθημερινότητας του σχολείου. Είναι επίσης η χρονιά περαιτέρω παιδαγωγικών αλλαγών στην καθημερινότητα του σχολείου.
Και αυτό πραγματικά μας ικανοποιεί γιατί ένα μέρος της μεταρρύθμισης μετατρέπεται πλέον σε εμπειρία μέσα στην τάξη. Ουσιαστικά αυτό αφορά το παιδαγωγικό μοντέλο μέσα από το οποίο θα οδηγηθούμε στο σύγχρονο σχολείο και σίγουρα δεν είναι ένα απλό στοίχημα. Είναι ένα όραμα που θέσαμε από την αρχή ως κυβέρνηση και το υποστηρίζουμε πολυεπίπεδα, αλλά και με σημαντικές επενδύσεις. Αυτό που έχει αξία είναι ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες, βιωματικά πια, θα λειτουργούν σε ένα βελτιωμένο μαθησιακό πλαίσιο.
Να θυμίσω ότι προχωρούμε σε συνεχή εκσυγχρονισμό των Αναλυτικών Προγραμμάτων, με νέες πολιτικές, με θεσμικές αλλαγές, με καινοτομίες και πιλοτικές εφαρμογές, με επενδύσεις σε υποδομές, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό. Όλα αυτά σήμερα συνυπάρχουν μέσα στο σχολείο, μέσα στις σχολικές αίθουσες. Αυτό είναι ένα σημαντικό βήμα μπροστά για την εκπαίδευση της χώρας μας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το σχολείο θα γίνει πιο αποτελεσματικό, γιατί για χρόνια υστερεί. Και ταυτόχρονα είναι ένα τεκμήριο ότι η δέσμευση που θέσαμε από την αρχή της διακυβέρνησης μας, ότι η Παιδεία συνιστά θεμελιώδη πολιτική προτεραιότητα, δεν υλοποιήθηκε απλά…Εφαρμόζεται και παρέχει πρόσθετη αξία στα παιδιά και τις οικογένειες τους.
Πρακτικά λοιπόν οι αλλαγές αφορούν στον τρόπο που μαθαίνουν τα παιδιά. Το σχολείο σήμερα παρέχει περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής, δημιουργικότητας, πειραματισμού. Το σχολείο σήμερα έχει την δυνατότητα πιο έγκαιρης στήριξης όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει δυσκολίες. Ταυτόχρονα έχει τη δυνατότητα να στηρίξει τα παιδιά να αναπτύξουν περαιτέρω τις δυνατότητες ή τα χαρίσματα τους.
Δεν συνοψίζονται όλα σε μια φράση και ούτε θα πω ότι από τον Σεπτέμβριο όλα θα είναι διαφορετικά. Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν αλλάζει με αυτοματισμούς. Χρειάζεται χρόνος για να δούμε αποτελέσματα. Όμως για πρώτη φορά έχουμε αυτόν τον συγχρονισμό αλλαγών και καινοτομιών στο παιδαγωγικό μοντέλο. Και μπορούμε να πούμε ότι το δημόσιο σχολείο βελτιώνεται και αναβαθμίζεται στοχεύοντας να εξελιχθεί σε σχολείο δεξιοτήτων.
Όταν λέτε ότι θέλετε να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουν τα παιδιά, τι ακριβώς εννοείτε; Πού ήταν το πρόβλημα μέχρι σήμερα;
Για πολλά χρόνια το σύστημα εστίαζε περισσότερο στην ποσότητα της ύλης και λιγότερο στο ίδιο το παιδί. Αυτό ακριβώς αλλάζουμε. Τις παιδαγωγικές προτεραιότητες. Αυτό στο οποίο ορίσαμε την εστίαση μας είναι ο βαθμός κατανόησης της μάθησης, η διασύνδεση της γνώσης με την πραγματική ζωή, η ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν ρόλο στην διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών και στην ετοιμότητα τους όταν ενηλικιωθούν.
Για να γίνει πρακτικά κατανοητό αυτό που λέω, να σημειώσω ότι δίνουμε πιο ουσιαστικό περιεχόμενο στη γνώση που παρέχεται. Το μάθημα της Ιστορίας δεν περιορίζεται στην θεωρητικά αποστήθιση. Επεκτείνεται στην άντληση πηγών, στη διερεύνηση, στην κριτική σκέψη. Τα Μαθηματικά επίσης αντιμετωπίζονται ως άσκηση της σκέψης για την επίλυση ενός προβλήματος. Στο κάθε θεματικό πεδίο διευρύνεται η μαθησιακή εμπειρία και ταυτόχρονα παράγονται δεξιότητες που ενδυναμώνουν την προσωπικότητα των παιδιών, βάσει των δυνατοτήτων τους.
Είναι αυτή η αλλαγή ίδια για ένα παιδί του Δημοτικού και για ένα παιδί του Γυμνασίου ή του Λυκείου;
Όχι, και ούτε πρέπει να είναι. Οι ανάγκες και τα δεδομένα διαφοροποιούνται σε κάθε βαθμίδα. Η παιδαγωγική φιλοσοφία είναι η κοινή σταθερά. Στην Προδημοτική και στη Δημοτική Εκπαίδευση, για παράδειγμα, οι εμφάσεις μας εστιάζουν στην πρόληψη και στην έγκαιρη παρέμβαση. Είναι ερευνητικά αποδεδειγμένο ότι όσο πιο νωρίς εντοπίσουμε ότι ένα παιδί δυσκολεύεται, τόσο περισσότερες δυνατότητες έχουμε να το στηρίξουμε αποτελεσματικά. Ακριβώς γι αυτό έχουμε επενδύσει σε μια σειρά νέων πολιτικών. Στη δωρεάν υποχρεωτική προδημοτική εκπαίδευση, όπου από φέτος έχουμε μειώσει ακόμη περισσότερο το όριο ηλικίας, στα τέσσερα χρόνια και τέσσερις μήνες. Στη συνέχεια της ενισχυτικής διδασκαλίας και τις παρεμβάσεις λειτουργικού αλφαβητισμού. Στη διατήρηση αυξημένου χρόνου για την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα για παιδιά με μεταναστευτική βιογραφία. Και στη συνέχεια πιλοτικών μοντέλων όπως η δεύτερη νηπιαγωγός εκεί όπου υπάρχει αυξημένη ανάγκη.
Είναι ξεκάθαρη η εστίαση μας στις μικρές ηλικίες γιατί πραγματικά εκεί θα δούμε σε βάθος χρόνου τα αποτελέσματα αυτής της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Ποιες άλλες αλλαγές υπάρχουν φέτος στη Δημοτική Εκπαίδευση για τα ίδια τα παιδιά;
Όπως ανέφερα και πριν η πιο ουσιαστική αλλαγή είναι η διασύνδεση των εφαρμοσμένων πολιτικών, αρχής γενομένης από τα επικαιροποιημένα αναλυτικά προγράμματα σε όλα τα μαθήματα, όπου και εντάσσονται στον προγραμματισμό της διδασκαλίας. Αυτό συνεπάγεται στόχευση στο τι είναι ουσιαστικό να μάθει το παιδί και έμφαση στην κατανόηση της γνώσης, την εφαρμογή και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Ταυτόχρονα, η επέκταση των Προαιρετικών Ολοήμερων Σχολείων, όπου φέτος προστίθενται άλλα 60. Εδώ η μέγιστη αξία είναι στην αναβάθμιση του περιεχομένου και στην προσπάθεια να υπάρχει περισσότερη σύνδεση ανάμεσα στο πρωινό και στο απογευματινό σχολείο. Προσθέτουμε επίσης πιο οργανωμένα τις δεξιότητες ζωής στο μάθημα. Η χρηματοοικονομική εκπαίδευση διδάσκεται στη Στ΄ τάξη με ύλη που συνδέεται με τα Μαθηματικά και την Αγωγή Υγείας, ενώ υπάρχει συνέχεια στο Πρόγραμμα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής. Σημαντική προσθήκη φέτος είναι ο νέος Οδηγός Σχολικής Ζωής, όπου σημαντικές αξίες, όπως η υπευθυνότητα, ο σεβασμός, η συνεργασία, η δημοκρατική κουλτούρα και η ενεργός συμμετοχή γίνονται μέρος της καθημερινότητας του σχολείου.
Παράλληλα, συνεχίζεται η ενίσχυση των σχολικών μονάδων με ψηφιακές τεχνολογίες, ως εργαλεία μάθησης και διδασκαλίας.
Συνεπώς η Δημοτική ισχυροποιείται ως υπόβαθρο της μετέπειτα εκπαίδευσης και ταυτόχρονα λειτουργεί ως πεδίο αναγνώρισης αναγκών και δυνατοτήτων, αλλά και ενίσχυσης των δεξιοτήτων του κάθε παιδιού.
Στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, όμως, τα πράγματα γίνονται πιο απαιτητικά. Περισσότερα μαθήματα, περισσότερη πίεση, περισσότερες εξετάσεις. Τι αλλάζει εκεί φέτος για τους μαθητές και τις μαθήτριες;
Στη Μέση Εκπαίδευση οι προκλήσεις είναι διαφορετικές. Επιδιώκουμε να κρατήσουμε ισχυρό το γνωστικό επίπεδο, αλλά παράλληλα να διευρύνουμε την εμπειρία μάθησης, με πιο λειτουργικό και ουσιαστικό τρόπο.
Από φέτος, στην Α΄ Γυμνασίου δοκιμάζουμε μια διαφορετική κατανομή συγκεκριμένων μη εξεταζόμενων μαθημάτων στα δύο τετράμηνα. Αυτή η αλλαγή- που έχει σαφές παιδαγωγικό υπόβαθρο – εστιάζει να αποφορτώσει τα παιδιά από τον μεγάλο όγκο εργασιών και του συνεπακόλουθου άγχους. Είναι αναγκαία αυτή η ρύθμιση, γιατί διευκολύνει τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και επιτρέπει στα παιδιά να προσαρμοστούν και ταυτόχρονα δίνει οργανωτική ευελιξία στη μάθηση. Για πρώτη φορά επιχειρούμε να διδάσκουμε όσα θα εξετάσουμε! Ήταν στόχος πολλών ετών τον οποίο φέτος καταφέρνουμε: να συμπίπτει η διδακτέα με την εξεταστέα ύλη.
Μιλήσατε για νέα εμπειρία μάθησης; Τι αλλάζει εκεί;
Ναι, και αυτό είναι ίσως από τα πιο ουσιαστικά κομμάτια της αλλαγής στο σχολείο. Η γνώση δεν είναι στείρα, ούτε μονοδιάστατη. Σήμερα εμπλουτίζεται, γίνεται διαδραστική και βεβαίως ενδιαφέρουσα για τα παιδιά.
Θα αξιοποιήσω το παράδειγμα της Βιολογίας, όπου από φέτος ενισχύεται με εργαστήρια στην Α΄ Λυκείου. Τι πετυχαίνουμε; Δίνουμε στο παιδί τη δυνατότητα του πειράματος, της άσκησης της σκέψης του πρακτικά, της διερεύνησης. Του δίνουμε χώρο να προβληματιστεί και να οδηγηθεί σε ένα συμπέρασμα. Αυτή είναι η παιδαγωγική διαφοροποίηση. Και είναι με αυτό τον τρόπο που προστίθεται ποιότητα στη μάθηση.
Φέτος να πούμε ότι υπάρχει αναβάθμιση 391 εργαστηρίων Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας και Σχεδιασμού και Τεχνολογίας και φυσικά είναι απορρέον της φιλοσοφίας που ανέλυσα ήδη.
Σας ακούμε συχνά να λέτε για την ετοιμότητα των παιδιών ως πολίτες και ως εργαζόμενοι…
Αυτός είναι ο βαθύτερος στόχος για τον προσανατολισμό στο σχολείο των δεξιοτήτων. Έχουμε θέσει τις βάσεις και ξέρουμε που θέλουμε να πάμε σταδιακά. Θέλουμε τα ίδια τα παιδιά να κατανοούν ότι η γνώση που λαμβάνουν από το σχολείο τους είναι εφόδια για την ενήλικη ζωή τους. Ότι είναι δυναμικές αξίας στις όποιες επιλογές θα έχουν.
Συνεχίζουμε για δεύτερη χρονιά την Εβδομάδα Εργασίας για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Β΄ Λυκείου. Και με χαρά λέω ότι η συμμετοχή την περσινή χρονιά ήταν σχεδόν στο 100%. Αυτό είναι απόλυτα ενθαρρυντικό. Αυτή η πολιτική επιτρέπει στα παιδιά να αποτυπώσουν βιωματικά την πραγματικότητα ενός επαγγέλματος, σε ρεαλιστικά δεδομένα και αντιλαμβάνεστε την σημασία αυτής της εμπειρίας ως εργαλείο αξιολόγησης και απάντησης στο δύσκολο ερώτημα των εφήβων «τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω…».
Το ίδιο ισχύει και για την χρηματοοικονομική παιδεία, όπου συνεχίζεται και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου. Είναι σημαντικό τα παιδιά να έχουν κατανόηση των επιλογών και δρόμων οικονομικής διαχείρισης. Το ίδιο ισχύει με την ενεργό πολιτότητα. Αναβαθμίζουμε και προτεραιοποιούμε την Αγωγή του Πολίτη με νέο, σύγχρονο υλικό Την διδάσκουμε βιωματικά. Μαθαίνουν να συμμετέχουν, να συνεργάζονται, να κατανοούν δικαιώματα και ευθύνες.
Στην ίδια παιδαγωγική λογική εντάσσεται και η πολύ σημαντική απόφαση μας για την λειτουργία και επέκταση του Τεχνικού Γυμνασίου. Τα παιδιά που το επιλέγουν – και πλέον η ζήτηση είναι αυξημένη – έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν σε βάθος νέα πεδία γνώσης, όπως η τεχνολογία, η κατασκευή, η επιχειρηματικότητα κλπ.
Να σημειώσω κλείνοντας ότι μια από τις εμφάσεις – στο ίδιο πλαίσιο – είναι η ορθή χρήση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Σε αυτό δουλεύουμε σε δύο παράλληλα επίπεδα, τόσο με τα παιδιά όσο και με τους εκπαιδευτικούς. Και βεβαίως το κεφάλαιο των ψηφιακών δεξιοτήτων είναι αναπόσπαστο μέρος των επικαιροποιημένων αναλυτικών προγραμμάτων.
Τα παιδιά σήμερα έχουν επιλογές να αναδείξουν τις ικανότητες τους. Αυτό είναι γεγονός και δηλώνω πολύ περήφανη που ήδη το εφαρμόζουμε και συνεχίζουμε να το ενισχύουμε. Πέρα από τις αλλαγές που ήδη ανέφερα, συνεχίζουμε τα Ολοήμερα Γυμνάσια διαθεματικής και διεπιστημονικής μάθησης, με κατευθύνσεις όπως STEAM και Ελληνική Γλώσσα και Πολιτισμός, και επεκτείνουμε το Προαιρετικό Ολοήμερο στη Μέση Εκπαίδευση. Όλα όσα ανέφερα έχουν μια κοινή συνισταμένη και αυτό είναι οι ορίζοντες που ανοίγονται για το κάθε παιδί, να ανακαλύψει τον εαυτό του και τις δυνατότητες του, διαμορφώνοντας την δική του ενήλικη προσωπικότητα.
Τι αλλάζει στην Ειδική Εκπαίδευση;
Φέτος, μετά από 30 χρόνια αλλάζει το θεσμικό πλαίσιο για τα παιδιά με αναπηρίες. Το σχολείο, οι δομές του ΥΠΑΝ και η στήριξη των παιδιών γίνεται πιο εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Βελτιώνονται οι διαδικασίες αξιολόγησης των παιδιών, ενδυναμώνονται οι εκπαιδευτικοί και κυρίως δίνεται η ευκαιρία σε όλα τα παιδιά να μάθουν μέσω της προσαρμογής του συστήματος στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Αρχίζουμε με πολλές αλλαγές, προς όφελος των παιδιών και πορευόμαστε σε ένα σχολείο που να αγκαλιάζει όλα τα παιδιά, να τους δίνει ευκαιρίες . Είναι ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν, αλλά αυτό δεν μπορεί να σταματά την πρόοδο και τη βελτίωση, σταδιακά.
Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών σε όλη αυτή την προσπάθεια;
Ουσιαστικός! Οι εκπαιδευτικοί είναι η καρδιά της όποιας αλλαγής αλλά και της υλοποίησης της μεταρρύθμισης. Επενδύουμε στην ενδυνάμωση και τη στήριξή τους, αλλά και στην ποιοτική αναβάθμιση της διδασκαλίας και της μάθησης. Δύο βασικές μας μεταρρυθμιστικές προσπάθειες στοχεύουν, όπως αναδεικνύει και η βιβλιογραφία, στη βελτίωση: το νέο σύστημα αξιολόγησης στοχεύει στο να ενδυναμώσει και να στηρίξει τους εκπαιδευτικούς στην καθημερινότητά τους, ενώ οι αλλαγές στο σύστημα διορισμών, με πλήρη σεβασμό στην προϋπηρεσία αλλά και την εμπειρία, θα αναβαθμίσουν περαιτέρω το σύστημα, ένα σύστημα που ακόμα υστερεί σε σχέση με άλλα ευρωπαϊκά, σε θέματα μαθησιακών αποτελεσμάτων.
Και πότε θα μπορέσετε πραγματικά να πείτε «το δημόσιο σχολείο άλλαξε»;
Το δημόσιο σχολείο αλλάζει… Έχουμε κάνει σημαντικά βήματα, θεμελιώδη θα έλεγα. Μπροστά μας όμως υπάρχει μακρύς δρόμος και σημαντικές προκλήσεις. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη. Μπορεί όμως να αλλάξει αποφασιστικά η κατεύθυνσή του. Και πιστεύω ότι αυτό κάνουμε. Δεν διαχειριζόμαστε το σχολείο που παραλάβαμε. Με τις πολιτικές της Κυβέρνησης μας κτίζουμε βήμα-βήμα το δημόσιο σχολείο που χρειάζεται η νέα γενιά και η Κύπρος. Αναμένω ότι στα επόμενα λίγα χρόνια τα αποτελέσματα θα είναι εμφανή. Και σε αυτή τη νέα σχολική χρονιά ένα μεγάλο μέρος αυτής της αλλαγής θα το βλέπουμε εκεί όπου πραγματικά έχει αξία. Μέσα στην τάξη. Στη ζωή του κάθε παιδιού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Πρώτο κουδούνι στις 7 Σεπτεμβρίου για τα γυμνάσια, λύκεια και τεχνικές σχολές-Επιστρέφουν μία εβδομάδα αργότερα και τα δημοτικά
- Πέτυχε τους στόχους του το εναλλακτικό σχολείο φοίτησης-Τα μέτρα στη φαρέτρα του ΥΠΑΝ για αντιμετώπιση της βίας και παραβατικότητας
- Σταδιακή εγκατάσταση ψυκτών πόσιμου νερού σε 50 σχολεία-Αρχίζουν οι εγκαταστάσεις από τον Σεπτέμβριο
- Αυξάνεται η αντιμισθία των συνοδών παιδιών με αναπηρία μετά από συνεννόηση Μιχαηλίδου με Κεραυνό-Σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβρη
