Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν κρύβει ιδιαίτερα τον θαυμασμό του για τον Τούρκο ηγέτη Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Όπως σημειώνει η Wall Street Journal, κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνάντησης στο Οβάλ Γραφείο με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι ίσως να μην είχε προγραμματίσει να παρευρεθεί στην ετήσια σύνοδο κορυφής της συμμαχίας, αν δεν γινόταν στην Τουρκία.
«Ο Ερντογάν είναι ένας ισχυρός άνδρας. Ό,τι του έχω ζητήσει, το έχει κάνει», δήλωσε ο Τραμπ.
Αυτό το «bromance» βοηθά επίσης στο να αμβλύνεται η κριτική από την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τη στάση του Ερντογάν απέναντι στους πολιτικούς του αντιπάλους, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τον κεντρικό ρόλο της Τουρκίας ως μεσολαβητή σε συγκρούσεις από την Ουκρανία μέχρι το Ιράν και τη Γάζα και προωθεί τις φιλοδοξίες της να εξελιχθεί σε σημαντική περιφερειακή δύναμη.
Ο Ερντογάν προσπαθεί εδώ και καιρό να συνδυάσει τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ - όπου διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό της συμμαχίας - με τους μακροχρόνιους δεσμούς της χώρας με τη Ρωσία και το Ιράν. Κατά καιρούς, το εγχείρημά του παρεμποδίστηκε από την αυταρχική του προσέγγιση για τη διατήρηση της εξουσίας. Ως συντηρητικός ισλαμιστής και πρώην πολιτικός κρατούμενος, ο Ερντογάν έχει αναδιαμορφώσει το πολιτικό σύστημα της Τουρκίας, συγκεντρώνοντας την εξουσία στην προεδρία, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με ευρεία αντίδραση λόγω του τρόπου με τον οποίο χειρίζεται την παραπαίουσα οικονομία της Τουρκίας και της υπονόμευσης των πολιτικών ελευθεριών.
Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ έχουν συχνά ενοχληθεί έντονα από αυτή την κατάσταση, ενώ και οι ΗΠΑ έχουν δυσκολευτεί να διαχειριστούν την κάποτε στενή σχέση του Ερντογάν με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ωστόσο, ο Τραμπ, ο οποίος είχε έρθει σε σύγκρουση με την Τουρκία κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του λόγω της κράτησης ενός Αμερικανού πάστορα, τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί προς τον Ερντογάν ως διπλωματικό παράγοντα-κλειδί στη Μέση Ανατολή. Επανέλαβε τα εγκωμιαστικά του σχόλια για τον Ερντογάν, αφότου οι τουρκικές αρχές ξεκίνησαν πέρυσι μια εκστρατεία καταστολής, η οποία περιελάμβανε τη σύλληψη του κορυφαίου πολιτικού αντιπάλου του Ερντογάν, του Εκρέμ Ιμάμογλου.
Εν τω μεταξύ, η κριτική του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους και οι απειλές του να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει τη θέση του Ερντογάν στο πλαίσιο της συμμαχίας, όπως και η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας ως προμηθευτή στρατιωτικού εξοπλισμού σε άλλα μέλη του ΝΑΤΟ.
Τα τουρκικής κατασκευής drones απέκτησαν διεθνή αναγνώριση όταν η Ουκρανία τα χρησιμοποίησε το 2022 για να καταστρέψει φάλαγγες ρωσικών στρατιωτικών οχημάτων. Η εταιρεία που τα παράγει, η Baykar, εξάγει πλέον τα drones σε περισσότερες από 33 χώρες και πέρυσι προχώρησε στη δημιουργία κοινοπραξίας με μεγάλη ιταλική αεροδιαστημική εταιρεία.
Παράλληλα, μια άλλη τουρκική εταιρεία σχεδίασε και εγκατέστησε εξοπλισμό σε εργοστάσιο στο Τέξας, το οποίο σήμερα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές του Πενταγώνου σε βλήματα πυροβολικού που είναι σε παγκόσμια έλλειψη.
«Αυτό έχει και πολιτική διάσταση για τον Ερντογάν. Θέλει αυτή η επιτυχία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας να μεταφραστεί και σε πολιτικό όφελος για τον ίδιο», δήλωσε ο Μαρκ Πιερίνι, πρώην πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τουρκία και σήμερα ανώτερος ερευνητής στο Carnegie Europe.
Ένα πρόσωπο που είναι ενήμερο για την άποψη της κυβέρνησης ανέφερε ότι η επιτυχία της Τουρκίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε πολιτικά οφέλη, επισημαίνοντας τις τρέχουσες αμερικανικές κυρώσεις κατά του τουρκικού οργανισμού αμυντικής βιομηχανίας και την αίτηση ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ, η οποία βρίσκεται σε μακροχρόνια στασιμότητα.
«Είναι πολύ δύσκολο να μιλήσει κανείς εδώ για ανταλλάγματα», ανέφερε η πηγή. «Δεν νομίζω ότι η Δύση κάνει τα στραβά μάτια σε όσα συμβαίνουν στην Τουρκία με αντάλλαγμα κοινά συμφέροντα».
Για τον Τραμπ, ο Ερντογάν έχει επίσης καταστεί σημαντικός διπλωματικός εταίρος. Ο Ερντογάν και άλλοι Τούρκοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Ιμπραήμ Καλίν, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαμεσολάβηση για την περσινή εκεχειρία μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, ενώ συνέβαλαν στη διαμεσολάβηση στον πόλεμο με το Ιράν, αξιοποιώντας τις σχέσεις της Τουρκίας και με τις δύο πλευρές του πολέμου. Η απόφαση του Τραμπ να συνεργαστεί με τον Ερντογάν σηματοδοτεί μια αλλαγή σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια υπό τον πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος κρατούσε τον Ερντογάν σε απόσταση.
«Ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ερντογάν, ο οποίος έχει αποδειχθεί ένας εξαιρετικός εταίρος στην περιοχή», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι.
Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν επιδιώξει να βοηθήσουν τον Ερντογάν προωθώντας πωλήσεις όπλων στις οποίες αντιτίθενται σημαντικοί Αμερικανοί βουλευτές. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε τον Ιούνιο ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι εξετάζουν τρόπους για να πουλήσουν στην Τουρκία το προηγμένο μαχητικό αεροσκάφος F-35, χρόνια αφότου η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ απέκλεισε την Τουρκία από το πρόγραμμα των μαχητικών, ως αντίδραση στην αγορά των ρωσικών S-400 από την Τουρκία. Η συναλλαγή αυτή δημιούργησε ρήξη στο ΝΑΤΟ και προκάλεσε χρόνια διαφωνιών στις αμυντικές σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσινγκτον.
Τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία έχει αναδειχθεί σε σημαντικό εταίρο στην αντίσταση κατά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, παρά τις οικονομικές σχέσεις της με τη Μόσχα. Εκτός από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η Τουρκία έχει κατασκευάσει πολεμικά πλοία που ενίσχυσαν τον στόλο της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα. Η Τουρκία φιλοξένησε επίσης πολλούς γύρους ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και υποδέχτηκε τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος έχει επαινέσει τις διπλωματικές προσπάθειες του Ερντογάν.
Αυτή τη φορά, η επικείμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να αναδείξει τον ρόλο της Τουρκίας ως ενός σχετικά σταθερού και προβλέψιμου εταίρου για τους δυτικούς συμμάχους που αντιμετωπίζουν απειλές όπως η Ρωσία, το Ιράν και οι ίδιες οι προσπάθειες του Τραμπ να υπονομεύσει τη συμμαχία, σύμφωνα με αναλυτές.
«Ο Ερντογάν συμβάλλει ουσιαστικά στον περιορισμό της οργής του Τραμπ», δήλωσε ο Σινάν Ουλγκέν, πρώην Τούρκος διπλωμάτης και διευθυντής του κέντρου μελετών Edam με έδρα την Κωνσταντινούπολη. «Κατά τη γνώμη μου, ο παράγοντας Ερντογάν αποτρέπει αυτή τη στάση του προέδρου των ΗΠΑ από το να γίνει υπερβολικά επιζήμια».
Η σύνοδος κορυφής πραγματοποιείται επίσης σε μια κρίσιμη στιγμή για τον Ερντογάν, ο οποίος έχει υπηρετήσει για πάνω από δύο δεκαετίες ως πρωθυπουργός και, στη συνέχεια, ως πρόεδρος της Τουρκίας.
Στα χρόνια μετά τις έντονα αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του 2023, οι τουρκικές αρχές ξεκίνησαν μια ευρεία εκστρατεία καταστολής εναντίον του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης της Τουρκίας, φυλακίζοντας εκατοντάδες άτομα, μεταξύ των οποίων και τον δημοφιλή δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, έναν πιθανό υποψήφιο για την προεδρία που θεωρούνταν ως ο μεγαλύτερος αντίπαλος του Ερντογάν. Ο Ιμάμογλου δικάζεται για κατηγορίες διαφθοράς, τις οποίες ο ίδιος αρνείται.
«Όλα αυτά γίνονται με μια θρασύτητα που δεν νομίζω ότι θα ήταν εφικτή πριν από τέσσερα χρόνια», δήλωσε ο Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, ο οποίος διετέλεσε πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία. «Πρόκειται για σκόπιμη εξουδετέρωση των πολιτικών προκλήσεων».
Οι τουρκικές αρχές απαγόρευσαν επίσης τις δημόσιες διαδηλώσεις στην Άγκυρα κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με την Human Rights Watch, κατά τη διάρκεια νυχτερινών επιδρομών τον Ιούνιο, η αστυνομία συνέλαβε ακτιβιστές, δικηγόρους, έναν ακαδημαϊκό και έναν ακτιβιστή για τα δικαιώματα της LGBTQ κοινότητας, με την κατηγορία της τρομοκρατίας.
Πριν ο Τραμπ αναλάβει την προεδρία, όλα αυτά θα μπορούσαν να είχαν προκαλέσει έντονες διαμαρτυρίες από τους εταίρους της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, αν όχι και από τις ΗΠΑ.
Σήμερα, ελάχιστοι επικρίνουν τον Ερντογάν.
Πηγή: skai.gr
