Ζητήματα που αφορούν την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) μετά το 2027, τις συνθήκες που διαμορφώνονται για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα υπό το βάρος γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων, καθώς και οι προκλήσεις που σχετίζονται με την επισιτιστική ασφάλεια και τη διαχείριση φυσικών κινδύνων, εξετάστηκαν στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας (AGRIFISH), που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο.
Κατά τη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Δρ. Μαρία Παναγιώτου, σημείωσε ότι οι Ευρωπαίοι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενες πιέσεις, λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, η οποία επηρεάζει το κόστος καυσίμων, μεταφορών και εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς και το κόστος παραγωγής.
Ανέφερε ότι οι διαταραχές στην αγορά και η αύξηση του ενεργειακού κόστους, συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους στον αγροτικό τομέα, με πιθανές επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια, στους καταναλωτές και στη σταθερότητα της ενιαίας αγοράς.
Η Δρ. Παναγιώτου επισήμανε ότι η συζήτηση στο Συμβούλιο επικεντρώθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των αγροτικών κοινοτήτων και στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας, με ιδιαίτερη αναφορά στον σχεδιασμό της ΚΑΠ μετά το 2027, στις πιέσεις της αγοράς και στον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.
Για τη μελλοντική ΚΑΠ, η Υπουργός ανέφερε ότι βασικός στόχος είναι η συνέχιση της στήριξης της επισιτιστικής ασφάλειας, του αγροτικού εισοδήματος και της βιωσιμότητας των αγροτικών περιοχών. Υπογράμμισε ότι υπήρξε κοινή κατανόηση ως προς την ανάγκη η στοχευμένη εισοδηματική στήριξη να συνδυάζει τη δικαιοσύνη, την αποτελεσματικότητα και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι πολλές αντιπροσωπείες έδωσαν έμφαση στην ευελιξία των εργαλείων στήριξης, μεταξύ των οποίων η φθίνουσα ενίσχυση και τα ανώτατα όρια, καθώς και στη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εντός της ΕΕ, με αναφορά και στο ζήτημα των συνταξιούχων αγροτών.
Παράλληλα, η Υπουργός γνωστοποίησε ότι υπήρξε κοινή αναφορά στην ανάγκη για ισχυρή και επαρκώς χρηματοδοτούμενη ΚΑΠ, ως βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας στην Ένωση. Η Κυπριακή Προεδρία, σημείωσε, θα συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις επί των σχετικών προτάσεων, προσθέτοντας ότι οι συζητήσεις για το μέλλον της ΚΑΠ αναμένεται να συνεχιστούν στη συνεδρίαση του Ιουνίου.
Η Υπουργός αναφέρθηκε επίσης στις γενικότερες πιέσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι καιρικές συνθήκες και τα ζητήματα υγείας των ζώων, τα οποία επηρεάζουν την παραγωγή και το κόστος.
Υπογράμμισε ότι εξετάστηκαν τρόποι άμεσης και μεσοπρόθεσμης στήριξης των αγροτών, ενώ αναμένεται η παρουσίαση σχεδίου δράσης για τα λιπάσματα από την Κομισιόν στις 19 Μαΐου, με τα κράτη μέλη να δεσμεύονται να συνεργαστούν, ώστε οι αγρότες να έχουν τα εργαλεία και τους πόρους που χρειάζονται.
Η Δρ. Παναγιώτου έκανε επίσης αναφορά στις δασικές πυρκαγιές, επισημαίνοντας ότι το 2025 κάηκαν πάνω από 1 εκατομμύριο εκτάρια στην Ευρώπη, έκταση που ξεπερνάει το μέγεθος της Κύπρου, προκαλώντας σημαντικές οικονομικές και περιβαλλοντικές ζημιές.
Όπως ανέφερε, τα κράτη μέλη και η ΕΕ δίνουν έμφαση στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την αποκατάσταση, με τη στήριξη εργαλείων και χρηματοδοτικών μηχανισμών, όπως το όπως το rescEU, καθώς και στην προσαρμογή των στρατηγικών στις περιφερειακές ανάγκες.
Η Υπουργός επισήμανε ότι οι σημερινές συζητήσεις στο AGRIFISH, ανέδειξαν την ανάγκη για στήριξη των αγροτών, τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και προσαρμογή στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και των πιέσεων της αγοράς.
Η Δρ. Παναγιώτου ανέφερε ότι κοινός στόχος παραμένει η διασφάλιση των μέσων διαβίωσης των αγροτών, η προστασία του περιβάλλοντος και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της βιωσιμότητας της Ευρώπης στο μέλλον.
Έμφαση στην ευελιξία
Απαντώντας σε ερώτηση για το μέγιστο όριο στήριξης των αγροτών, η Υπουργός τόνισε ότι η συζήτηση αποσκοπεί στη διαμόρφωση κοινής κατεύθυνσης μέσα από τις θέσεις των κρατών μελών και σε στενή συνεργασία με την Κομισιόν.
Όπως ανέφερε, στο τραπέζι καταγράφηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις, με κοινό στοιχείο την ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των σχετικών κανόνων, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους μέλους και να αξιοποιούνται κατάλληλα εργαλεία προσαρμοσμένα σε αυτές.
Η Δρ. Παναγιώτου υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει ενιαία λύση που να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις, επισημαίνοντας ωστόσο ότι κοινός παρονομαστής παραμένει η ανάγκη αποτελεσματικής αξιοποίησης των διαθέσιμων εργαλείων της πολιτικής προς όφελος των αγροτών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι από τις παρεμβάσεις των κρατών μελών προκύπτει τάση υπέρ μίας πιο ευέλικτης και σε ορισμένες πτυχές, προαιρετικής προσέγγισης, με τις τεχνικές διαβουλεύσεις να συνεχίζονται το επόμενο διάστημα.
Η Υπουργός εξέφρασε την προσδοκία για ένα θετικό αποτέλεσμα από τη συνέχιση των διαβουλεύσεων, με στόχο την ενίσχυση του αγροτικού τομέα και τη στήριξη των Ευρωπαίων παραγωγών.
Κριστόφ Χάνσεν
Από την πλευρά της Κομισιόν, ο Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν, αναφερόμενος στη νέα ΚΑΠ, σημείωσε ότι η στοχευμένη στήριξη των αγροτών αποτελεί βασική συνιστώσα του σχεδιασμού μετά το 2027.
Τόνισε ότι στο πλαίσιο των συμπερασμάτων του στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον της γεωργίας της ΕΕ, η Κομισιόν προτείνει την εφαρμογή φθίνουσας κλιμάκωσης των ενισχύσεων ανά στρέμμα (degressivity) και την εισαγωγή ανώτατων ορίων (capping), με στόχο η εισοδηματική στήριξη να κατευθύνεται σε ενεργούς γεωργούς και σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για τη διατήρηση της βιωσιμότητάς τους.
Ο Επίτροπος υπογράμμισε ότι οι σχετικοί κανόνες πρέπει να καθορίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διασφαλίζονται ίσοι όροι εφαρμογής των στόχων της πολιτικής και να προστατεύεται η αξιοπιστία του προϋπολογισμού.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η επίδραση της φθίνουσας κλιμάκωσης και του ανώτατου ορίου, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές των κρατών μελών, καθώς οι εξοικονομήσεις που προκύπτουν θα παραμένουν στο εθνικό πλαίσιο χρηματοδότησης της ΚΑΠ και μπορούν, εφόσον αποφασιστεί, να κατευθύνονται και σε περιφερειακό επίπεδο.
Ο κ. Χάνσεν υπογράμμιζε ότι τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιούν τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ακόμη και σε μεγάλες μονάδες παραγωγής.
Παράλληλα, τόνισε πως τα κονδύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την ενίσχυση της βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων μέσω της επιβράβευσης περιβαλλοντικών υπηρεσιών.
Ο Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης σε ζητήματα που σχετίζονται με τη μετάβαση σε πιο βιώσιμα συστήματα παραγωγής λιπασμάτων, επισημαίνοντας τη σημασία της ανάπτυξης λύσεων χαμηλών εκπομπών, βιο-προϊόντων και τεχνολογιών ανακύκλωσης θρεπτικών στοιχείων.
(ΚΥΠΕ/ΚΠΙ/ΑΓΚ)
