Το δημογραφικό πρόβλημα είναι ένα από τα σημαντικότερα που κλήθηκε να αμβλύνει τις τελευταίες δύο δεκαετίες η εκάστοτε Κυβέρνηση, ωστόσο παρά τα μέτρα που λήφθηκαν κατά καιρούς, τα οποία αφορούν κυρίως οικονομικά κίνητρα, δείχνουν ότι δεν αποδίδουν σε ικανοποιητικό βαθμό, δεδομένου ότι οι γεννήσεις μειώνονται συνεχώς, την ίδια ώρα που οι θάνατοι κυμαίνονται σταθερά σε πέραν των έξι χιλιάδων ανά έτος.
Εξάλλου, όπως καταγράφηκε σε πρόσφατο ρεπορτάζ του REPORTER, στη βάση των στοιχείων της Στατιστικής Υπηρεσίας, που αφορούσε την πενταετία 2020 μέχρι 2024, οι γεννήσεις από πέραν των 10 χιλιάδων κατά έτος, μειώθηκαν σε 9.766 για το 2024, ενώ το 2025, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν αργότερα, μειώθηκαν ακόμα περισσότερο φθάνοντας στις 9.230 που είναι ο χαμηλότερος αριθμός από το 2017 (9.229).
Με βάση πάντα τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η φυσική αύξηση του πληθυσμού δηλαδή οι γεννήσεις συγκριτικά με τους θανάτους, ήταν μόλις 2.426 για το 2025. Με απλά μαθηματικά, αυτό σημαίνει πως για κάθε θάνατο που καταγράφεται, γεννιούνται 1,4 παιδιά, αριθμός εξαιρετικά χαμηλός. Στόχος, όπως ανέφεραν πολλές φορές οι αρμόδιοι, για να μπορέσει να συνεχίσει να διατηρείται ο πληθυσμός της Κύπρου, είναι ο εν λόγω αριθμός να ανέβει στο 2,1.
Μπορεί η διαφορά να φαίνεται μικρή, ωστόσο το εγχείρημα χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά δύσκολο, αφού οι θάνατοι αναμένεται να συνεχίσουν να κυμαίνονται σε 6.000 με 7.000 χιλιάδες ανά έτος. Ως εκ τούτου, οι γεννήσεις θα πρέπει να ξεπερνούν τις 14.000 χιλιάδες για να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος.
Ποτέ στα χρονικά, από το 1974, χρονιά κατά την οποία άρχισαν να συλλέγονται στατιστικά στοιχεία, δεν κατέστη δυνατό να φθάσουμε σε τέτοιους αριθμούς. Η καλύτερη χρονιά σε γεννήσεις, τα τελευταία 52 χρόνια ήταν το 1992, όταν γεννήθηκαν 11.372 παιδιά, ενώ η δεύτερη ήταν το 1984 με 11.005. Όλες οι υπόλοιπες χρονιές κυμάνθηκαν από 8.000 μέχρι 10.999 γεννήσεις.
Την ίδια ώρα, πτωτική πορεία καταγράφει και το μέσο μέγεθος κάθε νοικοκυριού, από το 1993, όταν άρχισαν να κρατούνται στοιχεία, αφού τότε ανερχόταν στο 3,2 ενώ το 2025, δηλαδή 32 χρόνια μετά, μειώθηκε σε 2,5 που είναι ο χαμηλότερος αριθμός στα χρονικά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Απόδοση μέτρων βλέπει η Αρχιεπισκοπή
Πέρυσι, περί τα τέλη του έτους, η Αρχιεπισκοπή εξήγγειλε μια σειρά από μέτρα για άμβλυνση του δημογραφικού προβλήματος, τα οποία εκτιμάται ότι αποδίδουν, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, ωστόσο ξεκάθαρη εικόνα θα υπάρξει στα τέλη Νοεμβρίου, όταν θα συμπληρωθεί το πρώτο έτος από την έναρξη του σχεδίου κινήτρων που παραχωρούνται.
Το σχέδιο προνοούσε παραχώρηση οικονομικής στήριξης σε οικογένειες με τρία παιδιά και άνω, οι οποίες θα λάμβαναν από τη γέννηση του τρίτου παιδιού 1500 ευρώ κατά τη βάφτιση, 1000 ευρώ κατά την εγγραφή του στο Δημοτικό, 1000 ευρώ για την εγγραφή του στο Γυμνάσιο και 1000 ευρώ κατά την εγγραφή του στο Λύκειο, ενώ κάθε χρόνο θα δίνονται κουπόνια 100 ευρώ για το Πάσχα και 100 ευρώ για τα Χριστούγεννα μέχρι την ηλικία των 18 χρόνων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μέχρι στιγμής, οι πολίτες που αξιοποίησαν το σχέδιο, ξεπερνούν τους 1.000, ενώ σε ότι αφορά στα χρήματα, για τα Χριστούγεννα και το Πάσχα καταβάλλονται άμεσα, ενώ για τη βάφτιση παρατηρείται μικρή καθυστέρηση, αναλόγως του πότε υποβάλλονται οι αιτήσεις της κάθε οικογένειας. Όσον αφορά τα υπόλοιπα ποσά που αφορούν καταβολή ποσών για είσοδο στο δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο θα αρχίσουν να υλοποιούνται σε βάθος χρόνου.
Αγνοείται η τρίτη δέσμη μέτρων
Από πλευρά Κυβέρνησης έχουν ανακοινωθεί δύο δέσμες μέτρων που αφορούν το δημογραφικό πρόβλημα, με τη δεύτερη να προνοεί μεταξύ άλλων αύξηση του βοηθήματος τοκετού από τα €628, στα €1000, για το πρώτο παιδί, στα €1500 για το δεύτερο παιδί, και στα €2000 για το τρίτο παιδί, επέκταση των δικαιούχων του επιδόματος γονικής άδειας, με την διεύρυνση του ορίου ηλικίας του παιδιού από τα 8 έτη στα 15 έτη, επέκταση της διάρκειας παροχής του επιδόματος Γονικής Άδειας για το δεύτερο παιδί, από τις 8 εβδομάδες στις 10 εβδομάδες, και για το τρίτο παιδί, από τις 8 εβδομάδες στις 12 εβδομάδες,
Προνοούσε επίσης μηνιαία οικονομική στήριξη €200 προς τις μητέρες που αποκτούν το πρώτο παιδί πριν από την ηλικία των 30 ετών, για περίοδο 24 μηνών μετά από τον τοκετό, καθώς και πιλοτική επέκταση του απογευματινού ωραρίου λειτουργίας των βρεφονηπιακών σταθμών και των παιδοκομικών σταθμών μέχρι τις 19:30, για καλύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των εργαζόμενων γονιών, ως επίσης υποστήριξη των επιχειρήσεων με επιδότηση της δαπάνης για τη δημιουργία βρεφονηπιακών και παιδοκομικών σταθμών και κέντρων προστασίας και απασχόλησης παιδιών για τις ανάγκες των εργαζόμενων γονιών, για επιχειρήσεις και συμπράξεις επιχειρήσεων με περισσότερους από 100 εργαζόμενους.
Τέλος, θα υπήρχε διεύρυνση του αριθμού των πολύτεκνων οικογενειών που λαμβάνουν επίδομα τέκνου, απαλείφοντας τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια για οικογένειες με πέντε και άνω εξαρτώμενα παιδιά.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κατά την ανακοίνωση της εν λόγω δέσμης μέτρων, το 2024, εξήγησε ότι η επόμενη, θα ήταν συνυφασμένη με τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις του φορολογικού και του συνταξιοδοτικού συστήματος, καθώς και με την ολοκλήρωση της επέκτασης του θεσμού του ολοήμερου σχολείου σε όλα τα δημοτικά σχολεία.
Σημειώνεται ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, σε άλλες δηλώσεις του, τον Μάιο του 2025, είχε ανακοινώσει ότι η τρίτη δέσμη μέτρων θα ανακοινωνόταν στις αρχές του 2026, ωστόσο παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε προς τα τέλη του έτους, μέχρι στιγμής δεν υπήρξαν οποιεσδήποτε ανακοινώσεις.
Παρότι ζητήθηκε από διάφορες Υπηρεσίες τοποθέτηση σε σχέση με το πότε αναμένεται να εξαγγελθεί η τρίτη και τελευταία δέσμη μέτρων, στη βάση των δηλώσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας, δεν λήφθηκε καμία απάντηση, ενώ καμία από τις Υπηρεσίες δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί για το ποιο Υπουργείο είναι αρμόδιο για το συγκεκριμένο θέμα.
Σημειώνεται ότι την περασμένη Τρίτη, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Τίνα Παύλου, σε χαιρετισμό της, σε εκδήλωση με θέμα «Το δημογραφικό πρόβλημα στην Κυπριακή Δημοκρατία», ανέφερε πως «η απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας είναι προσωπική και οφείλουμε να τη σεβόμαστε. Όσοι επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά χρειάζονται ουσιαστικά κίνητρα και συνθήκες που να τους επιτρέπουν να προχωρήσουν σε αυτή την επιλογή».
Όπως εξήγησε, αυτό σημαίνει οικονομική ενίσχυση που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των οικογενειών, πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα για τα παιδιά και ιδιαίτερη μέριμνα για όσους βρίσκονται σε πιο δύσκολες συνθήκες. Προς αυτή την κατεύθυνση, ανέφερε, έχουν ήδη γίνει παρεμβάσεις στο Επίδομα Τέκνου, με την αύξησή του και την ενίσχυση της στήριξης των πολύτεκνων οικογενειών, που με το νέο νομοσχέδιο εκτιμάται ότι περίπου 17.000 επιπλέον οικογένειες, με 23.500 παιδιά, θα μπορούν να ενταχθούν στους δυνητικούς δικαιούχους. Η εφαρμογή προβλέπεται για το 2027, μετά την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Προανήγγειλε διεύρυνση του επιδόματος τέκνου ο Πρόεδρος-«Τρίτη δέσμη μέτρων για δημογραφικό αρχές του 2026»
Σίγουρα, το δημογραφικό είναι ένα πρόβλημα το οποίο χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση, αλλά και δυναμικές δράσεις από πλευράς των αρμόδιων υπηρεσιών για να αμβλυνθεί, αφού το γεγονός ότι παρουσιάζονται συνεχώς αρνητικοί δείκτες, δείχνει ότι τα οικονομικά κίνητρα ενδεχομένως να μην αποδίδουν όσο θα ανέμενε το κράτος.
