Δεκάδες είναι οι υποθέσεις ρητορικής μίσους που διερευνήθηκαν από την Αστυνομία το 2025, όπως και οι ποινικές διώξεις που καταχωρήθηκαν ακολούθως, κατά το ίδιο έτος, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε σήμερα ο επικεφαλής του Κλάδου Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας Κύπρου, Ανδρέας Αναστασιάδης, στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σύμφωνα, πάντως, με στοιχεία του Γραφείου του ΟΟΣΑ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τα οποία παρουσίασε ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Χρίστος Χριστοφίδης, μόνο δύο υποθέσεις έχουν καταλήξει μέχρι στιγμής σε καταδίκη.
Παραθέτοντας στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Αστυνομία, ο κ. Αναστασιάδης ανέφερε στην Επιτροπή ότι οι υποθέσεις με ρατσιστικό κίνητρο ήταν 57 το 2023, εκ των οποίων προέκυψαν 32 ποινικές υποθέσεις, 54 το 2024, εκ των οποίων προέκυψαν 30 ποινικές υποθέσεις, και 44 το 2025, εκ των οποίων προέκυψαν 18 ποινικές υποθέσεις. Ποινικές διώξεις ασκήθηκαν για 24 από τις 57 υποθέσεις το 2023, για 20 υποθέσεις από τις 54 το 2024, και για 10 από τις 30 υποθέσεις το 2025.
Η Επιτροπή έθεσε εκ νέου επί τάπητος το ζήτημα της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο και της ευθύνης του κράτους και ιδιωτικών φορέων, κατόπιν εισήγησης Βουλευτών του ΑΚΕΛ, μετά τα κενά και τις αδυναμίες στην αντιμετώπιση του φαινομένου, που, όπως σημειώνουν, διαπιστώθηκαν σε αντίστοιχη συνεδρίαση το 2025. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης, υπογράμμισε την ανάγκη να προκύπτουν απτά αποτελέσματα από τις συζητήσεις στο πλαίσιο της Επιτροπής, επισημαίνοντας, μετά τις τοποθετήσεις των προσκεκλημένων, ότι θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να δυναμώσει ο μηχανισμός αυτεπάγγελτης επέμβασης της Αστυνομίας, αλλά και να καταγγέλλονται δημόσια οι λογαριασμοί στα ΜΚΔ, που συστηματικά επιδίδονται σε ρητορική μίσους, ώστε να εξασκηθούν και οι πολίτες για να στέκονται κριτικά απέναντι σε τέτοια φαινόμενα.
Η Αναπληρώτρια Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Αργεντούλα Ιωάννου, δήλωσε μετά τη συνεδρίαση ότι η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος προτίθεται, αφού εξετάσει ενδελεχώς υπομνήματα και τοποθετήσεις που κατατέθηκαν από τους εμπλεκόμενους φορείς, να ετοιμάσει προτάσεις για τροποποίηση της νομοθεσίας, με σκοπό την κάλυψη των κενών.
Εξάλλου, ο Πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε κατά τη συνεδρίαση ότι ετοιμάζεται ήδη και η πρώτη διακήρυξη για τα ψηφιακά δικαιώματα του ανθρώπου, που θα άπτονται και του φαινομένου άσκησης ρητορικής μίσους εναντίον προσώπων, ενώ θα ακολουθήσουν και νομοθετικές πρωτοβουλίες στη βάση της διακήρυξης αυτής. «Στην Κύπρο δεν μας λείπουν μόνο διατάξεις, μας λείπει ένα ενιαίο και μετρήσιμο σύστημα σύστημα πρόληψης, καταγγελίας, διερεύνησης, δίωξης και λογοδοσίας», υπογράμμισε ο κ. Χριστοφίδης.
Χαρακτηριστικό είναι ότι, αν και όπως ανέφερε ο Ανδρέας Αναστασιάδης, υπάρχει σαφής αστυνομική διάταξη με οδηγίες για κάθε στάδιο διερεύνησης καταγγελιών για θέματα ρητορικής μίσους, δεν υπάρχει κλιμάκιο που να ασχολείται εξειδικευμένα με τις εκφράσεις ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο, καθώς η νομοθεσία δεν διαχωρίζει την αντιμετώπιση του φαινομένου, ανάλογα με το εάν εντοπίζεται στον φυσικό ή στον ψηφιακό χώρο. Σημείωσε, όμως, ότι η Αστυνομία έχει την ευχέρεια να ενεργεί, εάν αναγνωρίσει κάποια τοποθέτηση που να παραπέμπει σε ρητορική μίσους, κατά τη διάρκεια συγκεντρώσεων ή εκδηλώσεων.
Ο κ. Αναστασιάδης αναφέρθηκε στις ιδιαίτερες δυσκολίες που αφορούν υποθέσεις ενάντια σε ανώνυμους λογαριασμούς. «Απευθυνόμαστε στις πλατφόρμες στο εξωτερικό», είπε, προσθέτοντας ότι αυτό «είναι χρονοβόρο και μας προβληματίζει», ενώ σημείωσε ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν ικανοποιείται το αίτημα, με επίκληση από τις πλατφόρμες της ελευθερίας του λόγου. Πρόσθεσε, ακόμα, ότι συχνά η διερεύνηση τελειώνει όταν διαπιστώνεται ότι ο λογαριασμός λειτουργεί μέσω VPN.
Η Ανθή Παπουτσίδου, Λειτουργός του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, σημείωσε ότι, πέραν από τη διερεύνηση καταγγελιών από την Αστυνομία, εφαρμόζονται και κάποιες δράσεις για την υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (πχ: για γυναίκες, για ΑμεΑ, για Ρομά), τόσο από το Υπουργείο, όσο και από άλλες υπηρεσίες. Η κ. Παπουτσίδου αναφέρθηκε και στην παράμετρο της πρόληψης μέσω της εκπαίδευσης, κάτι που επισήμαναν και Βουλευτές, σημειώνοντας ότι διεξάγεται ετήσιος διαγωνισμός στη δημοτική και μέση εκπαίδευση για πρόληψη της βίας και της νεανικής παραβατικότητας.
Από την πλευρά της η Διευθύντρια της Αρχής Ραδιοτηλεόρασης και Ψηφιακών Υπηρεσιών, Ειρήνη Λοϊζίδου, εξήγησε ότι με τις εποπτικές αρμοδιότητες που έχει πλέον η Αρχή, στο πλαίσιο του νόμου της ΕΕ που ενσωματώθηκε πρόσφατα στην κυπριακή νομοθεσία, εποπτεύει πλατφόρμες που εδρεύουν στην Κύπρο, ενώ όσες εδρεύουν στην ΕΕ (οι πλείστες στην Ιρλανδία, όπως είπε) είναι υπό την εποπτεία της Κομισιόν.
Η κ. Λοϊζίδου είπε ότι στην Κύπρο σήμερα εδρεύουν 117 πλατφόρμες διαφόρων κατηγοριών (μεταξύ των οποίων και εκείνες με πορνογραφικό περιεχόμενο) και από τις 117 εμπίπτουν στην κατηγορία αυτών που υπόκεινται σε έλεγχο 37 πλατφόρμες και 25 πάροχοι. Η Αρχή είναι αρμόδια να εποπτεύει κατά πόσον οι πλατφόρμες υιοθετούν προληπτικά μέτρα για την απαλοιφή έκφρασης ρητορικής μίσους, ανέφερε, και πρόσθεσε ότι μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης έχουν προγραμματιστεί επιτόπου έλεγχοι.
Η ίδια αναφέρθηκε και στο γεγονός ότι τρεις φορείς έχουν εκφράσει την πρόθεση να διαπιστευθούν ως αξιόπιστοι συνεργάτες για την επισήμανση τέτοιων περιστατικών. Οι φορείς αυτοί είναι η Αστυνομία Κύπρου, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και το ΤΕΠΑΚ.
Σειρά εισηγήσεων διατύπωσε και ο Ορέστης Νικήτα, εκ μέρους του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, υπογραμμίζοντας ιδιαίτερα ότι απαιτείται άμεση αντίδραση των αρμόδιων φορέων στην περιπτώσεις ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο, λόγω της ταχύτητας μετάδοσής τους. Μεταξύ άλλων, ο κ. Νικήτα εισηγήθηκε τη δυνατότητα ιδιωτικής ποινικής δίωξης από επηρεαζόμενο, ώστε να προωθούνται υποθέσεις χωρίς καθυστέρηση.
Εισηγήθηκε, επίσης, ενίσχυση των μηχανισμών άμεσης καταγγελίας και διερεύνησης παράνομου περιεχομένον και θέσπιση υποχρέωσης των ΜΜΕ που διατηρούν πεδίο σχολιασμού σε ειδησεογραφικές πλατφόρμες να σβήνουν σχόλια που εκφράζουν ρητορική μίσους, πριν αυτά προλάβουν να κοινοποιηθούν.
Τη συνεδρίαση απασχόλησε, εξάλλου, και το θέμα της αναπαραγωγής ρητορικής μίσους από δημοσιογράφους και ΜΜΕ, αλλά και οι περιπτώσεις στοχοποίησης δημοσιογράφων από εκφράσεις μίσους.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, Έλλη Κοτζιαμάνη, υπογράμμισε την ευαισθησία της Επιτροπής σε θέματα ρατσιστικού λόγου και ρητορικής μίσους και τις πρόνοιες στον Κώδικα Δεοντολογίας για το θέμα αυτό. Ανέφερε ότι η Επιτροπή δέχεται ετησίως περίπου 40-50 παράπονα για θέματα ρητορικής μίσους, επισημαίνοντας, όμως, ότι έχουν περιοριστεί οι περιπτώσεις ρατσιστικού λόγου, έπειτα από εκπαιδεύσεις στις οποίες προχώρησε η Επιτροπή πριν χρόνια για την ενημέρωση των δημοσιογράφων.
Η κ. Κοτζιαμάνη υπερθεμάτισε της διαφύλαξης της αυτορρύθμισης των ΜΜΕ, σημειώνοντας ότι στις περιπτώσεις όπου κρίνεται απαραίτητο, λόγω παραβίασης του Κώδικα Δεοντολογίας, γίνονται οι σχετικές υποδείξεις από πλευράς της Επιτροπής, δεν λαμβάνονται όμως τιμωριτικά μέτρα.
Από την πλευρά του ο Γιώργος Φράγκος, Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου, εστίασε στην ανάγκη να μη διαβρωθεί η ελευθερία έκφρασης και η άσκηση δημόσιας κριτικής, που βρίσκονται στον πυρήνα του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, στο πλαίσιο της προσπάθειας αντιμετώπισης του φαινομένου. «Να μη φτάσουμε σε ενέργειες που συνιστούν προληπτική λογοκρισία», είπε, επαναβεβαιώνοντας την προσήλωση της ΕΣΚ στην αρχή της αυτορρύθμισης.
Προειδοποιεί το Γραφείο του ΟΟΣΑ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, λέει ο Χ. Χριστοφίδης
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής, ο οποίος εισηγητικά ανέδειξε διασύνδεση της ρητορικής μίσους με τις εκδηλώσεις βίας, βάσει ερευνών που εκπονήθηκαν σε Γερμανία, ΗΒ, ΗΠΑ κ.α., ανέφερε πως το Γραφείο του ΟΟΣΑ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα «προειδοποιεί ότι τα κυπριακά δεδομένα αναμειγνύουν τη ρητορική μίσους με εγκλήματα μίσους και δεν επιτρέπουν καθαρή διάκριση».
«Ανάλυση 2,7 εκατομμυρίων αναρτήσεων στο PNAS έδειξε ότι η εχθρότητα προς την αντίπαλη ομάδα ήταν ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας κοινοποίησης και ότι κάθε σχετικός όρος αύξανε, κατά μέσο όρο, την πιθανότητα κοινοποίησης κατά 67%», είπε.
Ο κ. Χριστοφίδης μίλησε για λογαριασμούς και όχι για πρόσωπα που επιδίδονται σε ρητορική μίσους εναντίον πολιτικών αντιπάλων, επισημαίνοντας ότι είναι «τοις πάσι γνωστό ότι επιστρατεύεται στρατιά λογαριασμών» για τον σκοπό αυτό, ενώ έκανε λόγο για «βαλτούς» που έχουν αυτό στον ρόλο στο διαδίκτυο.
Ο κ. Χριστοφίδης ανέφερε ότι η Επιτροπή θα επανέλθει στο θέμα αυτό σε διάστημα ενός μηνός, ενώ η Αργεντούλλα Ιωάννου, σε δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση διατύπωσε την πρόθεση του ΑΚΕΛ, αφού ολοκληρωθεί η συζήτηση, αξιοποιώντας τις εισηγήσεις των αρμοδίων αρχών και φορέων, να προχωρήσει με συγκεκριμένες εισηγήσεις για πλήρωση των νομοθετικών κενών, αλλά και με εισήγηση να συσταθεί ένας εθνικός μηχανισμός παρακολούθησης των υποθέσεων.
«Μέσα από την υιοθέτηση μίας ολιστικής στρατηγικής να δούμε όλα τα αναγκαία μέτρα για να αντιμετωπίσουμε αυτό το νοσηρό φαινόμενο που πλήττει τα ανθρώπινα δικαιώματα ενώ οι αρχές της κυπριακής δημοκρατίας δηλώνουν ανήμπορες σήμερα για άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπισή του», είπε η κ. Ιωάννου.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δήμος Γεωργιάδης, σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση, είπε ότι οι πολίτες είναι ευάλωτοι και ουσιαστικά εκτεθειμένοι σε ψεύτικους λογαριασμούς που επιδίδονται σε ρητορική μίσους στο διαδίκτυο, κάνοντας λόγο για σοβαρό κενό στην πρακτική αντιμετώπισης του φαινομένου. Επεσήμανε τις δυσκολίες που υπάρχουν, λόγω της ανάγκης για διεθνή συνεργασία με πλατφόρμες στο εξωτερικό, ενώ εξέφρασε ανησυχία και για το γεγονός ότι αλγόριθμος ευνοεί την εξάπλωση της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο. Τέλος, υπογράμμισε ιδιαίτερα την ανάγκη για προστασία των παιδιών από τέτοια φαινόμενα.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Ανδρέας Παπαχαραλάμπους, υπογράμμισε, στις δηλώσεις του, ότι η προάσπιση της ελευθερίας του λόγου δεν πρέπει να σημαίνει ασυδοσία. «Στο διαδίκτυο δεν πρέπει να υπάρχουν άβατα», είπε, αναγνωρίζοντας τις πρακτικές δυσκολίες και το γεγονός ότι η συζήτηση αυτή δεν είναι μόνο εγχώρια. «Όμως όποιος απειλεί, υποκινεί βία ή στοχοποιεί ανθρώπους, πρέπει να γνωρίζετε ότι ο νόμος τον αφορά και ότι θα έχει επιπτώσεις», κατέληξε.
Η Βουλευτής του κινήματος Άλμα, Λίτσα Δρουσιώτη, επεσήμανε, στις δηλώσεις της, ότι, παρά την υιοθέτηση του Digital Services Act, η αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους παραμένει ανεπαρκής στην Κύπρο. «Γι’ αυτό ζητούμε τον κεντρικό συντονισμό ενός λειτουργικού εθνικού μηχανισμού με σαφείς αρμοδιότητες για πρόληψη, ενημέρωση, εκπαίδευση, άμεση διαχείριση καταγγελιών και λογοδοσία», δήλωσε. Πρόσθεσε, όμως, ότι θα πρέπει κάθε ρύθμιση να προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης και κάθε παρέμβαση οφείλει να είναι αναγκαία και αναλογική.
Η Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Νταϊάνα Κωνσταντινίδη, δήλωσε ότι δεν παρουσιάστηκε σχεδιασμός όσον αφορά την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους. Παρουσίασε, μάλιστα, παράδειγμα από σχόλιο κάτω από βίντεο του Προέδρου της Άμεσης Δημοκρατίας, Φειδία Παναγιώτου, επισημαίνοντας ότι περιλαμβάνει προτροπή σε αυτοκτονία. «Χρειαζόμαστε άμεσα νομοθεσία, χρειαζόμαστε θεσμούς, χρειαζόμαστε κανόνες στις πλατφόρμες και πάνω απ’ όλα χρειαζόμαστε παιδεία", είπε η κ. Κωνσταντινίδη.
Πηγή: ΚΥΠΕ
