Η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για μια νέα, στενότερη σχέση ΕΕ και Καναδά προκαλεί ήδη αντιδράσεις, με τον Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί για νέους δασμούς.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την Τετάρτη ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας νέα απειλή για την επιβολή δασμών από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση των οικονομιών τους, καθώς εντείνονται οι εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν «βαρείς δασμούς» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον θεωρήσει οποιαδήποτε νέα συμφωνία με τον Καναδά «εχθρική πράξη».
«Αν πρόκειται για καλή πρόθεση, αυτό είναι εντάξει. Αν πρόκειται για κακή πρόθεση, θα επιβάλουμε πολύ βαρείς δασμούς στην Ευρώπη, κάτι που αποτελεί πιθανότητα», είπε σε δημοσιογράφους.
Στο επίκεντρο η εμπορική σχέση Καναδά-ΗΠΑ
Όπως αναφέρει το CNN, ο Καναδάς βρίσκεται αυτή την περίοδο σε εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο εμπορικό του εταίρο, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη urgency στις προσπάθειες για στενότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τον Καναδά να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ, ιδέα που έχει απορρίψει κατηγορηματικά ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ.
Ο Κάρνεϊ παρευρέθηκε ως προσκεκλημένος στην ομιλία της φον ντερ Λάιεν για την κατάσταση της Ένωσης στο Στρασβούργο της Γαλλίας. Εκεί η πρόεδρος της Κομισιόν σημείωσε ότι «σε αυτόν τον νέο κόσμο πρέπει επειγόντως να επαναπροσδιορίσουμε τις συνεργασίες μας και να οικοδομήσουμε παγκόσμιους συνασπισμούς για την ανθεκτικότητα και τις δημοκρατίες μας».
«Με λίγα λόγια, θέλουμε να αναβαθμίσουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο», ανέφερε.
Ο Κάρνεϊ επιδιώκει επίσης να ενισχύσει σημαντικά τη σχέση με την ΕΕ, δηλώνοντας την Κυριακή ότι ο Καναδάς επιδιώκει μια «μοναδική συμμαχία με την Ευρωπαϊκή Ένωση». Στις αρχές του έτους, από το Νταβός της Ελβετίας, είχε κάνει έκκληση στις «μεσαίες δυνάμεις» να συνεργαστούν στενότερα, εν μέσω μιας «ρήξης στην παγκόσμια τάξη».
Φον ντερ Λάιεν: «Για την κοινή μας δύναμη» η συνεργασία με τον Καναδά
Παρά το διεθνές περιβάλλον, η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η απόφαση για στενότερη συνεργασία με τον Καναδά «δεν είναι μια εταιρική σχέση εναντίον οποιουδήποτε άλλου, αλλά για την κοινή μας δύναμη».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει, άλλωστε, βρεθεί και η ίδια αντιμέτωπη με τους δασμούς που ο Τραμπ έχει επιβάλει σε συμμάχους των ΗΠΑ τον τελευταίο χρόνο.
Δεν έχει γίνει ακόμη σαφές ποια ακριβώς στοιχεία θα περιλαμβάνει το καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» ούτε αν όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ στηρίζουν την πρόταση.
Γιατί ο Καναδάς δεν μπορεί να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ
Σύμφωνα με το CΝΝ, ο Καναδάς, ως μέλος της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, διατηρεί ισχυρούς πολιτιστικούς και ιστορικούς δεσμούς με την Ευρώπη και παρουσιάζει ομοιότητες με τα ευρωπαϊκά μοντέλα σε τομείς όπως η κοινοβουλευτική δημοκρατία, η καθολική υγειονομική περίθαλψη και το κοινωνικό κράτος.
Ο Καναδάς έχει μάλιστα μια μικρή χερσαία σύνδεση με την Ευρώπη μέσω της Δανίας, στο νησί Χανς, μια μικρή έκταση στα ανοικτά της βορειοδυτικής Γροιλανδίας. Παράλληλα, το γαλλικό έδαφος του Σεν Πιερ και Μικελόν βρίσκεται περίπου 20 χιλιόμετρα από τις ακτές της Νέας Γης.
Ωστόσο, υπάρχει ένα προφανές εμπόδιο για την πλήρη ένταξη του Καναδά στην ΕΕ: δεν βρίσκεται γεωγραφικά στην Ευρώπη.
Για να ενταχθεί μια χώρα στην ΕΕ, πρέπει να ακολουθήσει μια αυστηρή, πολυετή διαδικασία προσχώρησης, ενώ η υποψηφιότητά της πρέπει να εγκριθεί ομόφωνα από και τα 27 κράτη-μέλη.
Υπάρχει ήδη μια σειρά χωρών που περιμένουν να ενταχθούν, με εννέα να έχουν σήμερα αναγνωριστεί ως υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ.
Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Νορβηγία και η Ελβετία, δεν είναι μέλη της ΕΕ, αλλά συνεργάζονται στενά με την Ένωση σε θέματα εμπορίου και ανοιχτών συνόρων.
«Το συνδεδεμένο μέλος δεν υπάρχει», δήλωσε η Τινατίν Αχβλεντιανί, επικεφαλής του τομέα διεύρυνσης της ΕΕ στο Center for European Policy Studies, δεξαμενή σκέψης με έδρα τις Βρυξέλλες.
Χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και η Γεωργία έχουν «συμφωνίες σύνδεσης» με την ΕΕ, οι οποίες όμως συνεπάγονται ευθυγράμμιση με τη νομοθεσία της Ένωσης, κάτι που ο Καναδάς πιθανότατα δεν θα επιθυμούσε, σύμφωνα με την ίδια.
Τι θα περιλαμβάνει η «μοναδική συμμαχία»
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal το περασμένο Σαββατοκύριακο, μεταξύ των θεμάτων που έχουν συζητήσει Ευρωπαίοι και Καναδοί αξιωματούχοι είναι η μείωση των εμπορικών φραγμών, η ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων που θα συνδέουν την Ευρώπη με τον Καναδά, καθώς και η αλλαγή της κατεύθυνσης αγωγών ώστε η Ευρώπη να αποκτήσει πρόσβαση σε καναδικό φυσικό αέριο.
Στις συζητήσεις περιλαμβάνονται επίσης η ανάπτυξη νέων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης και τεχνολογίας, ακόμη και η δυνατότητα να δοθεί στους Καναδούς το δικαίωμα να ζουν και να εργάζονται στην Ευρώπη χωρίς βίζα.
Με αυτούς τους όρους, ο Καναδάς θα αποκτούσε μια σχέση με την ΕΕ χωρίς προηγούμενο για χώρα εκτός Ευρώπης. Ο πρέσβης της ΕΕ στον Καναδά δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο Canadian Press ότι η συνεργασία θα ήταν διαφορετική από οποιαδήποτε υφιστάμενη σήμερα, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Στην ομιλία της, η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε σχέδια συνεργασίας στην έξυπνη παραγωγή, την τεχνολογία, την άμυνα, την κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη.
Καναδάς και Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεργάζονταν επίσης στους τομείς της ενέργειας, των κρίσιμων ορυκτών και των μπαταριών.
Ενισχύονται οι εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Καναδά
Οι δύο πλευρές διατηρούν ήδη σημαντικές εμπορικές σχέσεις, οι οποίες έχουν ενισχυθεί σταθερά από το 2017, όταν τέθηκε σε ισχύ μεγάλο μέρος της Συνολικής Οικονομικής και Εμπορικής Συμφωνίας ΕΕ-Καναδά.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από 10 κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ανήλθε πέρυσι στα 130,8 δισ. ευρώ (151 δισ. δολάρια), σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταγράφοντας αύξηση άνω του 80% μέσα σε μία δεκαετία.
Οι σημαντικότερες εξαγωγές της ΕΕ προς τον Καναδά περιλαμβάνουν αυτοκίνητα, μηχανήματα και φαρμακευτικά προϊόντα. Οι καναδικές εξαγωγές προς την Ευρώπη περιλαμβάνουν αργό πετρέλαιο, λιπάσματα, κρίσιμα ορυκτά και βασικά μέταλλα.
Τι έχουν δηλώσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες
Ο Μαρκ Κάρνεϊ, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την Ευρώπη από την περίοδο της τραπεζικής του καριέρας και έχει καλλιεργήσει σχέσεις με Ευρωπαίους ηγέτες από τότε που ανέλαβε πρωθυπουργός τον Μάρτιο του 2025.
Κατά την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό ως πρωθυπουργός, στο Παρίσι πέρυσι, η οποία δεν πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ, σε αντίθεση με τη σύγχρονη παράδοση, ο Κάρνεϊ είχε χαρακτηρίσει τον Καναδά «την πιο ευρωπαϊκή από τις μη ευρωπαϊκές χώρες».
Έκτοτε, αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στενότερης σύνδεσης του Καναδά με την ΕΕ, μεταξύ αυτών και η Φινλανδία.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ είχε χαρακτηρίσει κάποτε την προοπτική αυτή «γάμο που έγινε στον παράδεισο».
Σύμφωνα με την Wall Street Journal, Στουμπ και Κάρνεϊ ανταλλάσσουν καθημερινά μηνύματα και είναι γνωστό ότι βρίσκουν χρόνο για τρέξιμο ή για έναν αγώνα χόκεϊ κατά τη διάρκεια επίσημων ταξιδιών.
«Δεν θα ήταν υπέροχο αν ο Καναδάς ήταν το 28ο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντί για την 51η πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών;», είχε δηλώσει ο Στουμπ, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Τον Μάρτιο, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό είχε επίσης αναφερθεί στην προοπτική ένταξης του Καναδά στην ΕΕ, λέγοντας σε συνέδριο ότι «ίσως κάποια στιγμή ο Καναδάς» ενταχθεί στην Ένωση, σύμφωνα με το Canadian Press.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι ηγέτες της ΕΕ θα στήριζαν μια τέτοια εξέλιξη, καθώς η έγκριση απαιτεί ομοφωνία, κάτι που η Ένωση έχει συχνά δυσκολευτεί να επιτύχει.
Η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη θέσει ερωτήματα για το αν ο όρος «συνδεδεμένο μέλος» είναι ο κατάλληλος, αν και εκπρόσωπός της δήλωσε ότι είναι ανοιχτή στη συζήτηση νέων μοντέλων συνεργασίας με τον Καναδά, σύμφωνα με το Reuters.
Ο Κάρνεϊ δέχθηκε χειροκρότημα όρθιων από τους ευρωβουλευτές κατά την παρουσία του στην ομιλία της φον ντερ Λάιεν και αναμένεται να απευθυνθεί την Πέμπτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η στάση των Καναδών
Το CΝΝ σημειώνει ότι οι Καναδοί εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό υπέρ της ενίσχυσης των σχέσεων με την ΕΕ, ωστόσο η υποστήριξη για πλήρη ένταξη παραμένει διχασμένη, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία.
Έρευνα που πραγματοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα η καναδική εταιρεία δημοσκοπήσεων Abacus Data έδειξε ότι περίπου το 80% των Καναδών θεωρεί ότι η χώρα θα πρέπει να ενισχύσει τη συνεργασία με την ΕΕ στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τις οικονομικές προτεραιότητες. Το ποσοστό αυτό ήταν αυξημένο κατά έξι μονάδες σε σχέση με τον Φεβρουάριο, όταν είχε τεθεί το ίδιο ερώτημα.
Παράλληλα, το 56% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ο Καναδάς έχει περισσότερα κοινά με τις χώρες της ΕΕ παρά με τις ΗΠΑ.
Σχεδόν οι μισοί, ποσοστό 49%, δήλωσαν ότι θα στήριζαν την ένταξη του Καναδά στην ΕΕ, με το ποσοστό να είναι υψηλότερο μεταξύ των κεντρώων και αριστερόστροφων ψηφοφόρων.
Ωστόσο, υπάρχουν και Καναδοί που αντιμετωπίζουν με επιφυλάξεις τη στενότερη προσέγγιση με την ΕΕ, καθώς φοβούνται ότι θα μπορούσε να απομονώσει περαιτέρω τη χώρα από τον νότιο γείτονά της και μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο. Άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή απώλεια κυριαρχίας.
Ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Συντηρητικού Κόμματος, Πιερ Πουαλιέβρ, χαρακτήρισε την προσπάθεια του Κάρνεϊ για εμβάθυνση των σχέσεων με την ΕΕ «εκτός πραγματικότητας».
«Δεν θα γίνουμε ΠΟΤΕ η 51η πολιτεία των ΗΠΑ. Και δεν θα γίνουμε ΠΟΤΕ το 28ο κράτος της ΕΕ», έγραψε αυτή την εβδομάδα σε ανάρτησή του στο X.
Πηγή: Iefimerida
