Από το 2023 έγινε ευρέως γνωστό και ακολούθησαν ουκ ολίγα δημοσιεύματα, αναφορικά με την καταγγελία που υποβλήθηκε μέσω του τότε Γενικού Ελεγκτή, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, που αφορούσε την πολύκροτη υπόθεση του μαύρου βαν. Μια υπόθεση η οποία παραμένει... εφιάλτης για τους εμπλεκόμενους, αφού οι χειρισμοί, οι αποκαλύψεις για τις διασυνδέσεις και οι αναστολές ποινικών διώξεων σε βάρος προσώπων που στην Ελλάδα έχουν καταδικαστεί για υποκλοπές και παράνομες παρακολουθήσεις, άφηναν μεταξύ άλλων εκτεθειμένη την Νομική Υπηρεσία και ειδικότερα τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα.
Ήταν επίσης ευρέως γνωστό, πως μεταξύ άλλων, οι ισχυρισμοί στην καταγγελία στρέφονταν κατά του Σάββα Αγγελίδη και στο γεγονός ότι ο αδελφός του υπήρξε συνέταιρος με τον Ισραηλινό επιχειρηματία Αβραάμ Σαχάκ Άβνι, ενώ εταιρεία παροχής διοικητικών υπηρεσιών συμβεβλημένη με το δικηγορικό γραφείο του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, είχε συνεργαστεί με εταιρείες του κλάδου των παρακολουθήσεων.
Ωστόσο, ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, αλλά και ο Γενικός Εισαγγελέας, αποφάσισε να αναστείλει τις ποινικές διώξεις εναντίον όλων των κατηγορουμένων, χωρίς στην ουσία να αφήνεται να αποφανθεί η Δικαιοσύνη, με την υπόθεση να κλείνει με πρόστιμο στην εταιρεία του Ντίλιαν ο οποίος καταδικάστηκε στην Ελλάδα, στην οποία επεκτάθηκε μετά τα όσα αποκαλύφθηκαν στην Κύπρο για το μαύρο βαν.
H Αρχή κατά της Διαφθοράς γνωστοποίησε τον τερματισμό της έρευνας, για την οποία υπήρχαν διεργασίες και προαναγγελίες για εξέταση των καταγγελιών και ενώπιον της Βουλής, κατόπιν στην ουσία «υποδείξεων» του Γενικού και Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις και υπήρξε αλληλογραφία.
Παρά το γεγονός πως νομικοί εκφράζουν δημόσιες απόψεις ότι ο Άρθρο 10 που επικαλέστηκε η Αρχή αλλά και η Νομική Υπηρεσία δεν εμποδίζει νέα έρευνα, από την στιγμή που δεν βρίσκεται σε εξέλιξη οποιαδήποτε παράλληλη ποινική διαδικασία όπως προβλέπει ο Νόμος, εντούτοις η Αρχή επικαλούμενη το ίδιο Άρθρο, ανέφερε πως δεν προχωρεί με διερεύνηση, ρίχνοντας το βάρος της ευθύνης στην Νομική Υπηρεσία.
Από την πλευρά της η Εισαγγελία επιβεβαιώνει τα όσα προηγήθηκαν και τις απόρρητες επιστολές που αντάλλαξαν με την Αρχή κατά της Διαφθοράς, εντούτοις δήλωσε πως με βάση την ενημέρωση που έτυχε, επρόκειτο για πτυχές που έχουν διερευνηθεί προηγουμένως και αυτές «δεν αφορούσαν στον χειρισμό της υπόθεσης από τη Νομική Υπηρεσία».
Η ανακοίνωση της Νομικής Υπηρεσίας δημιούργησε ερωτήματα, ενώ για άλλη μια φορά η ηγεσία της βρίσκεται στο επίκεντρο των επικρίσεων. Και αυτό διότι, ήταν ευρέως γνωστό και υπήρξαν επίσημες ανακοινώσεις ότι οι καταγγελίες -μεταξύ άλλων-στρέφονται κατά του Σάββα Αγγελίδη, ωστόσο ο ίδιος μαζί με τον Γενικό Εισαγγελέα αποφάσισαν την διακοπή της έρευνας.
Αυτό από μόνο του είναι άκρως προβληματικό, αφού οι ελεγχόμενοι για την πολύκροτη υπόθεση, αποφάσισαν εάν θα ελεγχθούν ή όχι από την Αρχή κατά της Διαφθοράς, στην οποία καταλογίζουν πως δεν τους ενημέρωσε ότι οι καταγγελίες μεταξύ άλλων αφορούσαν τους χειρισμούς. Κάτι που ήταν γνωστό τα τελευταία τρία χρόνια, με ουκ ολίγα δημοσιεύματα και τοποθετήσεις από διάφορες πλευρές, μεταξύ των οποίων και ο τέως Γενικός Ελεγκτής.
Μάλιστα, στον απόηχο των ανακοινώσεων της Αρχής και της Νομικής Υπηρεσίας, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης σε δηλώσεις του αναφέρθηκε σε επιπρόσθετα στοιχεία που προέκυψαν από την δική του έρευνα που αφορούσαν συμβάσεις με εταιρείες, χαρακτηρίζοντας πολύ σοβαρά τα στοιχεία τα οποία δεν διερευνήθηκαν όταν διερευνάτο η υπόθεση από τον ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή. Στοιχεία τα οποία δεν θα διερευνηθούν, δεδομένης της απόφασης, κάτι που αντικρούεται με τις αναφορές του Γενικού Εισαγγελέα ότι με βάση την ενημέρωση που έτυχε από την Αρχή κατά της Διαφθοράς, διαπιστώθηκε πως όλες οι πτυχές έχουν διερευνηθεί.
Σε κάθε περίπτωση, οι αποφάσεις που λήφθηκαν για την υπόθεση του μαύρου βαν, συγκρούονται με αυτές που λήφθηκαν στην περίπτωση του τέως Προέδρου της ΕΔΕΚ, Μαρίνου Σιζόπουλου. Και αυτό διότι, ο πυρήνας των καταγγελιών σε βάρος του ήταν ο ίδιος που είχε διερευνηθεί από την Αστυνομία, με τον φάκελο να διαβιβάζεται στην Νομική Υπηρεσία, η οποία αποφάσισε πως δεν υπήρχε επαρκής μαρτυρία για άσκηση ποινικών διώξεων.
Ωστόσο, στην εν λόγω περίπτωση, δεν έγινε επίκληση στο Άρθρο 10 και παρά το γεγονός πως είχαν διερευνηθεί, η ηγεσία της Νομικής Υπηρεσίας δεν έβαλε φρένο σε νέα έρευνα από την Αρχή κατά της Διαφθοράς, ούτε επικαλέστηκε την προηγούμενη έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Αστυνομία και εξετάστηκε στην συνέχεια από τον Γενικό Εισαγγελέα.
Ως εκ τούτου, οι σκιές που δημιουργούνται για τις αποφάσεις αναφορικά με το μαύρο βαν, είναι ακόμη περισσότερες, αφού στην εν λόγω περίπτωση αποφασίστηκε το αντίθετο από αυτό που αποφασίστηκε για τις καταγγελίες που μεταξύ άλλων στρέφονταν εναντίον του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέας, ο οποίος μάλιστα όπως αναφέρουν οι πληροφορίες -και δεν διαψεύδεται μέσα από τις ανακοινώσεις- έλαβε μέρος στις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν επί του θέματος μεταξύ των δύο θεσμών.
Επί του συγκεκριμένου ζητήματος τοποθετήθηκε μεταξύ άλλων και ο νομικός Σίμος Αγγελίδης, ο οποίος πέραν του ότι ανέφερε πως με βάση το Άρθρο 10 δεν εμποδίζεται η Αρχή να πραγματοποιήσει νέα έρευνα για υπόθεση που έχει διερευνηθεί, από την στιγμή που δεν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη ποινική διαδικασία, ανέφερε ότι αυτό επιβεβαιώνεται και από την υπόθεση του Μαρίνου Σιζόπουλου.
Όπως εξήγηση, η υπόθεση του πρώην Προέδρου της ΕΔΕΚ, καταδεικνύει ότι η Αρχή έχει στο παρελθόν προχωρήσει σε δική της έρευνα μετά την ολοκλήρωση διαδικασιών από την Αστυνομία. «Στην περίπτωση του κ. Σιζόπουλου, όπου, ενώ είχαν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες από την Αστυνομία, η ίδια επέλεξε να προχωρήσει στη δική της έρευνα και, ως αποτέλεσμα της δικής της έρευνας, προέκυψε η διαδικασία που αυτή τη στιγμή βρίσκεται ενώπιον του δικαστηρίου σε σχέση με τον κ. Σιζόπουλο», πρόσθεσε.
«Συνεπώς, υπάρχει μια αντιφατική στάση της Αρχής στην προκειμένη περίπτωση, όπου εδώ φαίνεται εσφαλμένα να λέει ότι, από την ώρα που έγινε η έρευνα, εγώ δεν μπορώ να ξεκινήσω τη δική μου έρευνα, ενώ το άρθρο 10 του Νόμου το οποίο επικαλείται, ξεκάθαρα εκείνο το οποίο εμποδίζει δεν είναι μια έρευνα μετά από άλλη έρευνα, αλλά την παράλληλη ποινική έρευνα», κατέληξε.
Πέραν της νομικής ανάλυσης, επιπρόσθετη διάσταση στο θέμα δίνει ο δικηγόρος και Καθηγητής Νομικής και Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη, ο οποίος μεταξύ άλλων, μίλησε για τις πολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις της εξέλιξης.
Σε δηλώσεις του στην stockwatch, ανέφερε ότι η υπόθεση του μαύρου βαν αποτέλεσε αντικείμενο σημαντικών εξελίξεων στην Ελλάδα και προκάλεσε εκτεταμένη συζήτηση, με αναφορές και στη δραστηριότητα που σχετιζόταν με την Κύπρο. Για το θέμα εκδόθηκε πρόσφατα και βιβλίο από δημοσιογράφο στην Κύπρο, ενώ η πρόθεση της Αρχής να προχωρήσει σε έρευνα είχε συζητηθεί και στη Βουλή.
Υπενθύμισε επίσης ότι η καταγγελία προς την Ανεξάρτητη Αρχή κατά της Διαφθοράς υποβλήθηκε το 2023. Το γεγονός ότι η διαδικασία τερματίζεται τρία χρόνια αργότερα, με τη συγκεκριμένη αιτιολογία, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, ερωτήματα.
«Δεν ικανοποιείται καθόλου η γενικότερη ανάγκη για ξεκαθάρισμα ενός θέματος για το οποίο οι περισσότεροι θεωρούν ότι υπάρχουν ερωτηματικά, ιδιαίτερα μετά τα γεγονότα στην Ελλάδα», ανέφερε.
Σημείωσε ότι στην Ελλάδα υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις, δικαστικές αποφάσεις και πολιτική αντιπαράθεση γύρω από συναφή ζητήματα. Ως εκ τούτου, εκτίμησε ότι ο τερματισμός της έρευνας στην Κύπρο δεν μπορεί παρά να προκαλέσει ευρύτερη πολιτική συζήτηση.
Κατά τον κ. Αιμιλιανίδη, όπως αναφέρεται στην stockwatch, η εξέλιξη δεν δημιουργεί ασάφεια ως προς τον άμεσο νομικό λόγο για τον οποίο η Αρχή έθεσε τέλος στην έρευνά της. Ο λόγος αυτός είναι η ενημέρωση από τη Νομική Υπηρεσία ότι τα ζητήματα είχαν ήδη διερευνηθεί ποινικά και η συνεπακόλουθη εφαρμογή της σχετικής πρόνοιας της νομοθεσίας. Δεν αίρει, ωστόσο, τα ερωτήματα που εξακολουθούν να υφίστανται γύρω από την υπόθεση ούτε καλύπτει, όπως ανέφερε, την ανάγκη για ευρύτερη αποσαφήνισή της. Για τον λόγο αυτό, εκτίμησε ότι η πολιτική και δημόσια συζήτηση για την υπόθεση, καθώς και για τις αρμοδιότητες της Αρχής κατά της Διαφθοράς, είναι αναπόφευκτη.
Βλέποντας, ωστόσο, την ουσία της εξέλιξης, αυτή έχει να κάνει με το γεγονός μια πολύκροτη υπόθεση, με διαστάσεις σκανδάλου, κατέληξε στα συρτάρια, χωρίς στην ουσία να διερευνηθούν όλες οι πτυχές, ώστε να κλείσει οριστικά και να αποφεύγεται κάθε σεναριολογία.
Το παράδοξο όμως, δεν είναι μόνο ότι μια υπόθεση που προκάλεσε σοβαρά ερωτήματα -σε διάφορα επίπεδα- δεν θα διερευνηθεί περαιτέρω, αλλά και το ποιος αποφάσισε ότι δεν χρειάζεται να διερευνηθεί. Η ίδια η Νομική Υπηρεσία, η ηγεσία της οποίας θα βρισκόταν στο επίκεντρο του ελέγχου αναφορικά με τους χειρισμούς και τη σύγκρουση συμφέροντος του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα.
Αν τελικά οι θεσμοί που έχουν την αρμοδιότητα να ελέγχουν μπορούν ταυτόχρονα να αποφασίζουν αν θα ελεγχθούν οι ίδιοι, τότε το μεγαλύτερο ερώτημα είναι ποιος ελέγχει αυτούς που ελέγχουν. Και σε ένα κράτος δικαίου η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, η οποία τα τελευταία χρόνια βρίσκεται υπό διαρκή αμφισβήτηση, δεν χτίζεται με κλείσιμο υποθέσεων. Χτίζεται με διαφάνεια και μέσα από διαδικασίες και ανεξάρτητες έρευνες, χωρίς να μπαίνουν φρένα και εμπόδια, σε διαφορετική περίπτωση, όταν μια υπόθεση κλείνει χωρίς ουσιαστικό έλεγχο για κάθε πτυχή της, τότε οι σκιές πυκνώνουν όλο και περισσότερο.
