Το Σχέδιο στήριξης κατεχόμενων κοινοτήτων «Νόστος 2026», το οποίο στοχεύει στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ιστορικής μνήμης, παρουσίασε σήμερα, Τρίτη, η Υφυπουργός Πολιτισμού, Κλέα Παπαέλληνα, σε δημοσιογραφική διάσκεψη, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι ένας από τους θεμελιώδεις στόχους του Σχεδίου είναι η διαγενεακή συνέχεια.
Το σχέδιο συνολικού προϋπολογισμού €100.000, αποτελεί πρωτοβουλία του Υφυπουργείου Πολιτισμού και εκπονήθηκε σε συνεννόηση και διάλογο με την Ένωση Κατεχόμενων Κοινοτήτων Κύπρου. Εφαρμόζεται για πρώτη φορά φέτος.
Στην ομιλία της, η Υφυπουργός Πολιτισμού ανέφερε ότι το Υφυπουργείο, «αντιλαμβανόμενο πλήρως το κενό που υπήρχε επί σειρά ετών στον τομέα της παροχής κρατικής στήριξης των πολιτιστικών δράσεων που πραγματοποιούνται από τις κατεχόμενες κοινότητες του τόπου μας, έλαβε την πρωτοβουλία να προκηρύξει το Σχέδιο». Η κ. Παπαέλληνα επισήμανε ότι πρόκειται για μια πρόταση της προκατόχου της Δρ Λίνας Κασσιανίδου.
Όπως ανέφερε η Υφυπουργός, σκοπός του σχεδίου είναι η προστασία της πολιτιστικής ταυτότητας των κατεχόμενων κοινοτήτων της Κύπρου, η διάσωση, τεκμηρίωση και ανάδειξη της άυλης και υλικής πολιτιστικής κληρονομιάς τους, καθώς και η διατήρηση της ιστορικής συνέχειας των ανθρώπων, οι οποίοι παραμένουν ζωντανοί μέσα από τις αφηγήσεις, τα ήθη και έθιμα, τις παραδόσεις, την αρχιτεκτονική και τη συλλογική εμπειρία.
Έκανε παράλληλα ειδική μνεία στην αξία του σχεδίου ως εργαλείου ενίσχυσης της συναισθηματικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συνέχειας των κατεχόμενων κοινοτήτων. «Ο σοφός λαός λέει ότι «ο τόπος εν ο άδρωπος» και αυτό είναι αδιαμφισβήτητη αλήθεια», σημείωσε η Υφυπουργός Πολιτισμού.
Επισημαίνοντας ότι 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή η κατοχή συνεχίζεται, η κ. Παπαέλληνα υπογράμμισε «ως Πολιτεία, έχουμε ηθική υποχρέωση να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα, τα οποία θα επιτρέψουν στον άνθρωπο, στον πρόσφυγα, να συνεχίσει να υπάρχει και στο μέλλον μέσω της καταγραφής των βιωμάτων και των εμπειριών που συσσώρευσε στη συλλογική του μνήμη, όταν ζούσε στη γενέθλια γη του».
Στόχος, τόνισε, είναι «η μεταλαμπάδευση όλων των στοιχείων που συνθέτουν το πολιτιστικό μωσαϊκό της κατεχόμενης γης μας, στις δεύτερες και τρίτες γενιές προσφύγων, επιτυγχάνοντας έναν από τους θεμελιώδεις στόχους του Σχεδίου, αυτόν της διαγενεακής συνέχειας».
Αναφορικά με τα οικονομικά κριτήρια, εξήγησε ότι για την πρώτη αυτή εφαρμογή του σχεδίου «διατίθεται συνολικός προϋπολογισμός ύψους €100.000», ενώ το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης «ανά προτεινόμενη δράση ανέρχεται σε έως και €5.000 και δύναται να καλύψει έως και το 100% του συνολικού επιλέξιμου κόστους της». Το αιτούμενο ποσό, εξήγησε η Υφυπουργός, «θα πρέπει να τεκμηριώνεται επαρκώς και να είναι ανάλογο προς το περιεχόμενο, το εύρος και τις ανάγκες υλοποίησης της προτεινόμενης δράσης».
Το «ΝΟΣΤΟΣ», όπως τονίστηκε κατά την παρουσίαση, δεν περιορίζεται στη χρηματοδοτική στήριξη, αλλά δημιουργεί ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των Κοινοτικών Συμβουλίων, των προσφυγικών σωματείων, ανθρώπων του πολιτισμού, της επιστημονικής κοινότητας και οργανωμένων πολιτιστικών φορέων.
Στο πλαίσιο του Σχεδίου μπορούν να υποστηριχθούν, μεταξύ άλλων, δράσεις για την καταγραφή προφορικών μαρτυριών, την ιστορική έρευνα, την ψηφιοποίηση αρχειακού υλικού, τη διάσωση εθίμων και παραδόσεων.
Δυνητικοί δικαιούχοι του Σχεδίου είναι οι κατεχόμενες κοινότητες, τα προσφυγικά σωματεία κατεχόμενων Κοινοτήτων, φυσικά πρόσωπα και μη κερδοσκοπικοί πολιτιστικοί φορείς.
Οι προτάσεις μπορούν να αφορούν ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η Λογοτεχνία, τα Εικαστικά, η Μουσική, ο Σύγχρονος Χορός, το Θέατρο, ο Παραδοσιακός Πολιτισμός, ο Κινηματογράφος και οι Οπτικοακουστικές Τέχνες, καθώς και η Ιστορική Έρευνα.
Στις επιλέξιμες δράσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, εκθέσεις, παραστάσεις, συναυλίες, λογοτεχνικές και εικαστικές δράσεις, βιωματικά και εκπαιδευτικά εργαστήρια, ημερίδες, συνέδρια, εκδόσεις, προγράμματα προφορικής ιστορίας, οπτικοακουστικές παραγωγές, μικρά ντοκιμαντέρ και ψηφιακές αφηγήσεις.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Ένωσης Κατεχόμενων Κοινοτήτων Αμμοχώστου, Μιχάλης Τζιώρτας, χαιρέτισε την υλοποίηση του σχεδίου, τονίζοντας τον συμβολισμό της ονομασίας του. «Η λέξη «Νόστος» είναι μια αρχαία ελληνική λέξη που σημαίνει τον πόθο για την επιστροφή. Για εμάς, τους πρόσφυγες, ο νόστος έχει μια ιδιαίτερη, βαθύτερη σημασία. Είναι η μνήμη, οι ρίζες, η πατρίδα μας», σημείωσε.
Ο κ. Τζιώρτας ανέφερε ότι το πρόγραμμα επιχορηγεί δράσεις όπως «η λογοτεχνία, οι εικαστικές εκθέσεις, ζωγραφική, γλυπτική, φωτογραφία, η μουσική, ο σύγχρονος χορός, το θέατρο, ο παραδοσιακός πολιτισμός, η ιστορική έρευνα και ο κινηματογράφος». Τόνισε επίσης τον διαγενεακό χαρακτήρα του προγράμματος, λέγοντας πως «ο σκοπός του Σχεδίου «Νόστος» είναι πολύ βαθύτερος από την απλή καταγραφή και διαφύλαξη της παράδοσης. Είναι να δημιουργήσει έναν ζωντανό σύνδεσμο ανάμεσα στις προηγούμενες γενιές και τις νεότερες γενιές», προσθέτοντας ότι αποτελεί στόχο να «δώσει στους νέους μας την ευκαιρία να γνωρίσουν την κατεχόμενη γη μας μέσα από τις αφηγήσεις, τις μαρτυρίες των παππούδων και γιαγιάδων μας».
Κάθε μαρτυρία, σύμφωνα με τον κ. Τζιώρτα, «είναι ένα κομμάτι της ιστορίας μας και κάθε παράδοση που διατηρείται ζωντανή αποτελεί έναν ακόμη κρίκο που συνδέει το χθες με το αύριο» και όλοι έχουν ρόλο να επιτελέσουν σε αυτή την προσπάθεια. «Τα κοινοτικά συμβούλια, σε συνεργασία με τα σωματεία, τις οργανώσεις, τους φορείς, τα φυσικά πρόσωπα, τους συγχωριανούς μας, τον καθένα ξεχωριστά που κρατά μέσα του γνώσεις, βιώματα, μαρτυρίες, προσωπικές αναμνήσεις, παραδόσεις, τραγούδια, χορούς, ήθη και έθιμα, μπορούν να προσφέρουν ένα πολύτιμο κομμάτι στην προσπάθεια αυτή. Η διατήρηση της πολιτιστικής και άυλης κληρονομιάς είναι συλλογική ευθύνη όλων μας» ανέφερε.
Τόσο η Υφυπουργός Πολιτισμού όσο και ο Πρόεδρος της Ένωσης Κατεχόμενων Κοινοτήτων Αμμοχώστου εξέφρασαν τις ευχαριστίες τους στους εμπλεκόμενους φορείς και λειτουργούς, με τον κ. Τζιώρτα να εκφράζει τη βεβαιότητα ότι «θα συνεχίσουμε την εξαιρετική συνεργασία μας, με κοινό στόχο την περαιτέρω βελτίωση και αξιοποίηση του προγράμματος».
Η Υφυπουργός διαβεβαίωσε πως, μετά την ολοκλήρωση του πρώτου Σχεδίου, θα υπάρξει αξιολόγηση και βελτίωσή του. «Στόχος και επιθυμία μας είναι αυτό το Σχέδιο Στήριξης Κατεχόμενων Κοινοτήτων «Νόστος 2026» να καταστεί θεσμός επιτυχημένος», κατέληξε η Υφυπουργός.
Πηγή: ΚΥΠΕ
