Η ανησυχία εντείνεται ακόμη περισσότερο από τις πληροφορίες για νέο περιστατικό που σημειώθηκε σήμερα, κατά το οποίο κρατούμενος φέρεται να ξυλοκοπήθηκε εντός των Φυλακών. Το συμβάν αυτό δεν μπορεί να ιδωθεί αποκομμένο από τη συνολική εικόνα, αλλά προστίθεται σε μια σειρά σοβαρών περιστατικών βίας που καταδεικνύουν ότι η κατάσταση στις Φυλακές παραμένει εκτός αποτελεσματικού ελέγχου.
Την ίδια στιγμή, οι δεσμοφύλακες εκπέμπουν σήμα κινδύνου, προειδοποιώντας ότι η χρόνια υποστελέχωση, οι αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας και η διαρκής ένταση στο σωφρονιστικό περιβάλλον έχουν δημιουργήσει συνθήκες που δυσχεραίνουν την αποτελεσματική άσκηση των καθηκόντων τους. Όταν το προσωπικό αδυνατεί να διασφαλίσει την ασφάλεια των κρατουμένων αλλά και τη δική του, το πρόβλημα παύει να αφορά αποκλειστικά τη διοίκηση των Φυλακών και αναδεικνύεται σε ζήτημα πρώτης γραμμής για το κράτος δικαίου και τη δημόσια ασφάλεια.
Όταν οι συνθήκες κράτησης χαρακτηρίζονται από συστηματική βία, έλλειψη ασφάλειας και οργανωμένη παρανομία, ο αναμορφωτικός χαρακτήρας των φυλακών παύει να υφίσταται.
Η κατάσταση στις Κεντρικές Φυλακές της Κύπρου προκαλεί σοβαρό προβληματισμό. Οι συχνές συμπλοκές, οι τραυματισμοί κρατουμένων και τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά βίας δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα γεγονότα. Αντιθέτως, συνθέτουν μια καταγεγραμμένη ακολουθία περιστατικών που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το κατά πόσο το κράτος εκπληρώνει την υποχρέωση του να διασφαλίζει την ασφάλεια όσων βρίσκονται υπό την αποκλειστική ευθύνη του.
Όταν μέσα σε έναν χώρο που τελεί υπό την απόλυτη ευθύνη του κράτους σημειώνονται βιασμοί, μαχαιρώματα, εμπρησμοί και άλλες σοβαρές πράξεις βίας, δεν πρόκειται απλώς για ατυχείς συγκυρίες. Πρόκειται για ενδείξεις ότι οι μηχανισμοί προστασίας και πρόληψης δεν λειτουργούν όπως θα όφειλαν. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα δικαιώματα των κρατουμένων, αλλά και την ασφάλεια των σωφρονιστικών λειτουργών.
Οι φυλακές αποτελούν τον καθρέφτη του κράτους δικαίου. Αποτελεί ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, θεσμικής αξιοπιστίας και κοινωνικής ευθύνης.
Η αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης δεν μπορεί να περιοριστεί σε αποσπασματικά μέτρα ή επικοινωνιακές παρεμβάσεις. Απαιτεί ουσιαστική ενίσχυση του προσωπικού, αποτελεσματικό έλεγχο της εγκληματικότητας εντός των φυλακών, προστασία των ευάλωτων κρατουμένων, διαφάνεια στη διερεύνηση των περιστατικών και εφαρμογή των συστάσεων των αρμόδιων ευρωπαϊκών οργάνων (CPT). Μόνο έτσι οι κυπριακές φυλακές μπορούν να επανέλθουν στον θεμελιώδη σκοπό τους, να προστατεύουν την κοινωνία, χωρίς να εγκαταλείπουν τις αρχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της σωφρονιστικής μεταχείρισης.
*ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
