Πάνω από τα μισά ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα λειτουργούν χωρίς άδεια, όπως κατέδειξε έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για το Υφυπουργείο Τουρισμού, η οποία διαπίστωσε ότι μόλις 23% είναι πλήρως αδειοδοτημένα και το 22% με προσωρινή άδεια, από σύνολο 728 καταλυμάτων.
Σύμφωνα με την έκθεση της Ελεγκτικής, το 55%, η πλειοψηφία δηλαδή των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων (402), εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς άδεια λειτουργίας και χωρίς οποιαδήποτε άλλη προσωρινή ρύθμιση. Παράλληλα, από το δειγματοληπτικό έλεγχο 150 καταχωρίσεων στις πλατφόρμες Booking.com και Airbnb στην Επαρχία Αμμοχώστου, εντοπίστηκαν 23 περιπτώσεις, κυρίως τουριστικών επαύλεων και οργανωμένων διαμερισμάτων, οι οποίες δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν ούτε στο Μητρώο Τουριστικών Καταλυμάτων, ούτε στο Μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων Καταλυμάτων.
Τα ευρήματα, σύμφωνα με την Ελεγκτική, «υποδηλώνουν ότι αριθμός καταλυμάτων ενδέχεται να δραστηριοποιείται εκτός του προβλεπόμενου πλαισίου καταγραφής και αδειοδότησης, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητα του εποπτικού μηχανισμού και ενδέχεται να προκαλεί στρεβλώσεις στην τουριστική αγορά».
Όπως καταγράφεται, παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με το Νόμο όσα ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα παρέλειπαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, δεν θα είχαν δικαίωμα συνέχισης της λειτουργίας τους μετά την 30η Νοεμβρίου 2025, εντούτοις τελικά δεν προωθήθηκε οποιαδήποτε σχετική ενέργεια για συμμόρφωση με τις νομοθετικές ρυθμίσεις, ούτε φαίνεται να υπήρχε πρόθεση από το Υφυπουργείο Τουρισμού για επιβολή κυρώσεων και ανάκληση της λειτουργίας των εν λόγω ξενοδοχειακών μονάδων και τουριστικών καταλυμάτων.
Η έκθεση καταπιάστηκε εξάλλου και με την κατάρρευση κτιρίου στη Γερμασόγεια, ανήμερα του Μεγάλου Σαββάτου, διαπιστώνοντας ότι παρά το γεγονός ότι η οικοδομή είχε χαρακτηριστεί ως επικίνδυνη από τον περασμένο Μάριο, εντούτοις δεν υπήρξε σχετική ενημέρωση προς το Υφυπουργείο με αποτέλεσμα τα διαμερίσματα να παραμείνουν εγγεγραμμένα στο Μητρώο και να «συνεχίσουν να διατίθενται "νόμιμα" μέσω διαδικτυακών πλατφορμών μέχρι και την ημερομηνία της κατάρρευσης».
Όπως τονίζει η Ελεγκτική, η απουσία θεσμοθετημένου μηχανισμού έγκαιρης ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων κυβερνητικών υπηρεσιών φαίνεται να είχε ως αποτέλεσμα το Υφυπουργείο Τουρισμού να μην είναι σε θέση να επανεξετάσει εγκαίρως την καταλληλότητα των διαμερισμάτων για φιλοξενία επισκεπτών και ενδεχομένως την αναστολή ή διαγραφή τους από το σχετικό Μητρώο. Διαπιστώθηκε επίσης ότι μεγάλος αριθμός καταλυμάτων δεν κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθεί, αφενός επειδή δεν αναγραφόταν στη διαφήμιση/καταχώρηση στην πλατφόρμα ο αριθμός άδειας εγγραφής του, όπως απαιτεί η νομοθεσία, και αφετέρου στο ότι, ιδίως στην πλατφόρμα Airbnb οι καταχωρίσεις εμφανίζονταν χωρίς σαφή στοιχεία ταυτοποίησης, γεγονός που δυσχέραινε την αντιστοίχισή τους με τα στοιχεία του Μητρώου.
Συγκεκριμένα, από τα είκοσι καταλύματα του δείγματος που κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθούν, μόνο έξι (30%) ήταν καταχωρισμένα στο Μητρώο και διέθεταν έγκυρη άδεια εγγραφής. Από τα υπόλοιπα, τα δέκα καταλύματα (50%) δεν ανέγραφαν αριθμό άδειας εγγραφής και δεν φαίνεται να ήταν καταχωρισμένα στο Μητρώο, ενώ σε τέσσερις περιπτώσεις (20%), παρότι αναγραφόταν αριθμός άδειας εγγραφής, αυτός δεν συμφωνούσε με τα στοιχεία του Μητρώου, καθώς είτε δεν αντιστοιχούσε σε εν ισχύ αριθμό εγγραφής είτε αφορούσε σε διαφορετικό κατάλυμα. «Το γεγονός αυτό αναδεικνύει παράλληλα την ύπαρξη κενών στους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου των ηλεκτρονικών πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το Υφυπουργείου Τουρισμού».
Σε άλλο σημείο της έκθεσης, διαπιστώθηκε ότι αίτηση για σχέδιο αναβάθμισης χώρων εστίασης και ξενοδοχείων ή καταλυμάτων, απορρίφθηκε επειδή το εκδομένο τιμολόγιο δεν ήταν στο όνομα του δικαιούχου, ενώ σε παρόμοιες περιπτώσεις άλλου Σχεδίου, το τιμολόγιο έγινε αποδεκτό είτε απευθείας, είτε μετά από επανέκδοσή του, με έγκριση του Γενικού Διευθυντή. «Επιπλέον, σε 10 περιπτώσεις καταβλήθηκαν επιχορηγήσεις σε δικαιούχους που δεν κάλυπταν το απαιτούμενο ελάχιστο ποσοστό υλοποίησης που καθορίστηκε στο 80% της συνολικής επιλέξιμης δαπάνης, αλλά μόνο το 60%-79%, με κατ’ εξαίρεση έγκριση και πάλι από τον ΓΔ. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις η απόκλιση δεν ήταν μεγάλη, η τήρηση του 80% ως προϋπόθεση του Σχεδίου, υποδεικνύει ότι οποιαδήποτε έγκριση για χαμηλότερο ποσοστό συνιστά παρέκκλιση και ενδέχεται να δημιουργεί άνιση μεταχείριση των αιτητών».
1. Σύνοψη αποτελεσμάτων ελέγχου
Ο έλεγχος συμμόρφωσης στο Υφυπουργείο Τουρισμού (ΥφΤ), διενεργήθηκε στο πλαίσιο των εξουσιών και αρμοδιοτήτων που παρέχονται στον Γενικό Ελεγκτή από το Σύνταγμα (Άρθρο 116) και αριθμό ειδικών και γενικών Νόμων και, επικεντρώθηκε κυρίως στις πιο κάτω δραστηριότητες/Σχέδια Χορηγιών για τα έτη 2023-2025:
▪ Αδειοδότηση ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων.
▪ Σχέδιο Χορηγιών για Αναβάθμιση Χώρων Εστίασης ή Καταστημάτων Πώλησης Παραδοσιακών Προϊόντων Διατροφής.
▪ Σχέδιο Χορηγιών για Έργα Αναβάθμισης Ξενοδοχείων και Τουριστικών Καταλυμάτων σε Ύπαιθρο, Ορεινές και Απομακρυσμένες Περιοχές για τον Εκσυγχρονισμό και τη Βελτίωση της Ανταγωνιστικότητας του Τουριστικού Προϊόντος.
▪ Σχέδιο Επιχορήγησης για ενθάρρυνση έργων για την ποιοτική και αισθητική αναβάθμιση των παραλιών.
Ο έλεγχος διενεργήθηκε σε δειγματοληπτική βάση με αξιοποίηση στοιχείων από τα μηχανογραφικά συστήματα του ΥφΤ.
1.1 Αρμοδιότητες και δράση ΥφΤ
Ο τομέας του τουρισμού, σύμφωνα με το ΥφΤ, αποτελεί διαχρονικά στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, με ουσιαστική συμβολή στην οικονομική μεγέθυνση, την απασχόληση και την ανθεκτικότητα της οικονομίας. Κατά το 2025, ο τουρισμός συνέβαλε περίπου κατά 14% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ενώ παράλληλα, το κράτος διέθεσε σημαντικούς εθνικούς πόρους για τη στήριξη επενδύσεων και την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος. Κατά το 2025, το ΥφΤ δαπάνησε €51,38εκ., τα οποία κατανεμήθηκαν ως εξής:
Οι κυριότερες δαπάνες αφορούσαν σε ενημερωτικές εκστρατείες ύψους €20,69εκ., οι οποίες περιλάμβαναν διαφημιστικές εκστρατείες σε τουριστικές αγορές καθώς και συνεργασίες με τουριστικούς εταίρους στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων και αεροπορικών εταιρειών, η διαχείριση των οποίων θα αποτελέσει αντικείμενο επόμενου ελέγχου της Υπηρεσίας μας.
Επιπλέον, σημαντικό ποσό της τάξης των €10,40εκ. δαπανήθηκε σε επιχορηγήσεις, κυρίως μέσω στοχευμένων σχεδίων χορηγιών για προώθηση ειδικών μορφών τουρισμού, €10,19εκ. για τη μισθοδοσία προσωπικού και €10εκ. περίπου για άλλες λειτουργικές δαπάνες του ΥφΤ.
Το ΥφΤ το 2025, υλοποίησε και συνεχίζει να υλοποιεί 13 σχέδια κινήτρων, εκ των οποίων τα τέσσερα χρηματοδοτούνται από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ), ενώ τα υπόλοιπα εννέα χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους, συνολικού προϋπολογισμού περίπου €20εκ..
Σκοπός του ελέγχου ήταν η αξιολόγηση της τήρησης των προβλεπόμενων διαδικασιών, της επάρκειας των υφιστάμενων μηχανισμών ελέγχου και της ορθής εφαρμογής των όρων και κριτηρίων των Σχεδίων, σύμφωνα και με τις Γενικές Αρχές Διοικητικού Δικαίου.
Εξετάστηκε επίσης κατά πόσο οι ενέργειες του ΥφΤ συμβάλλουν στην επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων, σε σχέση με τους στρατηγικούς του στόχους.
1.2 Αδειοδότηση ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων
1.2.1 Πλήρως αδειοδοτημένα μόλις το 23% και με προσωρινή άδεια το 22%
Από τα 728 ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα που ήταν καταγεγραμμένα στο ΥφΤ στις 27.4.2026, μόνο 168 (23%) έχουν εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας με βάση τον περί Ρύθμισης της Ίδρυσης και της Λειτουργίας Ξενοδοχείων και Τουριστικών Καταλυμάτων Νόμο (Ν.34(Ι)/2019), ενώ άλλα 158 καταλύματα (22%) λειτουργούν βάσει προσωρινής άδειας λειτουργίας, εφόσον αδυνατούν να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις για πλήρη αδειοδότηση.
Συνεπώς, το 55%, η πλειοψηφία δηλαδή των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων (402 οντότητες), εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς άδεια λειτουργίας και χωρίς οποιαδήποτε άλλη προσωρινή ρύθμιση.
Τα αδειοδοτήμενα και μη ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα, κατανέμονται στις διάφορες επαρχίες, ως παρουσιάζονται στο πιο κάτω γράφημα, όπου και φαίνεται ότι οι μη αδειοδοτημένες επιχειρήσεις αποτελούν, σε όλες τις επαρχίες, την πλειοψηφία.
1.2.2 Ενδείξεις μη Καταγεγραμμένων Τουριστικών Καταλυμάτων
Από το δειγματοληπτικό έλεγχο 150 καταχωρίσεων στις πλατφόρμες Booking.com και Airbnb στην Επαρχία Αμμοχώστου, εντοπίστηκαν 23 περιπτώσεις, κυρίως τουριστικών επαύλεων και οργανωμένων διαμερισμάτων, οι οποίες δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν ούτε στο Μητρώο Τουριστικών Καταλυμάτων, ούτε στο Μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων Καταλυμάτων. Στις 14 περιπτώσεις, δεν αναγραφόταν (στην πλατφόρμα) καθόλου ο αριθμός άδειας εγγραφής, κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας. Στις υπόλοιπες 9 περιπτώσεις ενώ στην πλατφόρμα αναγραφόταν ο αριθμός άδειας εγγραφής, αυτός δεν εντοπιζόταν στα Μητρώα.
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι αριθμός καταλυμάτων ενδέχεται να δραστηριοποιείται εκτός του προβλεπόμενου πλαισίου καταγραφής και αδειοδότησης, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητα του εποπτικού μηχανισμού και ενδέχεται να προκαλεί στρεβλώσεις στην τουριστική αγορά.
1.2.3 Ασφάλεια επισκεπτών, αθέμιτος ανταγωνισμός και φήμη κυπριακού τουριστικού προϊόντος
Η εκτεταμένη λειτουργία μη αδειοδοτημένων ή προσωρινά αδειοδοτημένων ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων, δημιουργεί αυξημένους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των επισκεπτών και του προσωπικού που εργοδοτείται, καθώς και για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, κάτι που κατ’ επέκταση θα έχει ευρύτερα αντίκτυπο στη φήμη του κυπριακού τουριστικού προϊόντος. Επίσης ενέχει το κίνδυνο απώλειας δημόσιων εσόδων από μη εισπραχθέντα τέλη. Παράλληλα, η μη συμμόρφωση αριθμού επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα, δημιουργεί συνθήκες άνισου και αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος αυτών που επένδυσαν, συμμορφώθηκαν και αδειοδοτήθηκαν εγκαίρως.
1.2.4 Βασικός Νόμος, μεταβατικές ρυθμίσεις, παρατάσεις και διαιώνιση του προβλήματος
Ο Ν.34(Ι)/2019 που ψηφίστηκε το 2019, αποσκοπούσε στο να επιλύσει ένα διαχρονικό πρόβλημα αδειοδότησης ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων, το οποίο συνδέεται κυρίως με πολεοδομικές αποκλίσεις/παραβάσεις που υπάρχουν στα κτήρια καθώς και με θέματα λειτουργίας των κολυμβητικών δεξαμενών δίδοντας περιθώριο πέντε ετών για εξασφάλιση άδειας λειτουργίας, ωστόσο, με την εκπνοή της περιόδου αυτής, ο βαθμός συμμόρφωσης ανήλθε σε μόλις 5%.
Ο συγκεκριμένος Νόμος στη συνέχεια τροποποιήθηκε με διαφοροποιημένα χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης μέχρι το 2027. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι μόλις το 22% των επιχειρήσεων αξιοποίησε τη μεταβατική ρύθμιση της δυνατότητας εξασφάλισης προσωρινής άδειας λειτουργίας, ενώ, σύμφωνα με δηλώσεις του Υφυπουργού προβληματίζει το ΥφΤ το γεγονός ότι πάνω από το 50% των ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων δεν κατέθεσαν ακόμα αίτηση έστω για προσωρινή αδειοδότηση, με το ΥφΤ να δηλώνει ότι θα διερευνήσει το θέμα για κωδικοποίηση των αιτιών.
Μέχρι την ολοκλήρωση του παρόντος ελέγχου δεν διαπιστώθηκε να έχει διενεργηθεί σχετική καταγραφή και τεκμηριωμένη κωδικοποίηση από το ΥφΤ των αιτιών της μη συμμόρφωσης των τουριστικών επιχειρήσεων, προκειμένου να προωθηθεί η εφαρμογή στοχευμένης και αποτελεσματικής πολιτικής για διαχείριση του θέματος στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ΥφΤ. Στοιχεία αναφορικά με τις εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον των αρμόδιων Οργανισμών (Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης, Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως), ζητήθηκαν μόλις τον Μάρτιο 2026. Η μη έγκαιρη προώθηση των πιο πάνω ενεργειών εκ μέρους του ΥφΤ, θεωρούμε ότι καταδεικνύει περιορισμένο βαθμό προτεραιοποίησης του θέματος.
1.2.5 Αξιολόγηση ενεργειών ΥφΤ για προώθηση της αδειοδότησης
Όπως σημειώθηκε πιο πάνω, παρά τις πρωτοβουλίες του ΥφΤ για διευκόλυνση της διαδικασίας αδειοδότησης, διαπιστώνεται ότι πέραν του 50% των εμπλεκομένων επιχειρήσεων δεν έχουν μέχρι σήμερα υποβάλει αίτηση ούτε έστω για έκδοση προσωρινής άδειας λειτουργίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρόλο που όπως προνοείται στον Νόμο του 2019, όσα ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα παρέλειπαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, δεν θα είχαν δικαίωμα συνέχισης της λειτουργίας τους μετά την 30η Νοεμβρίου 2025, εντούτοις τελικά δεν προωθήθηκε οποιαδήποτε σχετική ενέργεια για συμμόρφωση με τις νομοθετικές ρυθμίσεις, ούτε φαίνεται να υπήρχε πρόθεση από το ΥφΤ για επιβολή κυρώσεων και ανάκληση της λειτουργίας των εν λόγω ξενοδοχειακών μονάδων και τουριστικών καταλυμάτων.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με δημόσιες δηλώσεις του Υφυπουργού περί αποφυγής λήψης αυστηρών μέτρων, όπως η ανάκληση αδειών λειτουργίας, προκειμένου «να μην προκληθεί αναστάτωση στην τουριστική βιομηχανία», καταδεικνύει μια στάση ανοχής απέναντι στη μη συμμόρφωση με τις πρόνοιες της νομοθεσίας.
1.2.7 Πολυπλοκότητα στη διαδικασία αδειοδότησης
Από σύντομη καταγραφή των απαιτήσεων του ισχύοντος νομικού πλαισίου καθώς και από επαφές με άτομα της ξενοδοχειακής βιομηχανίας, έχουμε την άποψη ότι η διαδικασία αδειοδότησης ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων στην Κύπρο παρουσιάζει αυξημένο βαθμό πολυπλοκότητας, λόγω της εμπλοκής πολλών διαφορετικών Αρχών και της ανάγκης εξασφάλισης πολυάριθμων εγκρίσεων και πιστοποιητικών. Η διαδικασία αυτή ενδεχομένως να προκαλεί σημαντικές καθυστερήσεις, αυξημένο διοικητικό κόστος και δυσκολίες συμμόρφωσης, ιδιαίτερα για μικρότερες επιχειρήσεις και παλαιότερες αναπτύξεις που δεν διαθέτουν πλήρεις πολεοδομικές ή οικοδομικές άδειες ή δεν πληρούν τις σημερινές τεχνικές απαιτήσεις. Οι παράγοντες αυτοί πιθανόν να λειτουργούν αποτρεπτικά για τους επιχειρηματίες και να συμβάλλουν ουσιαστικά στη χαμηλή ανταπόκριση που παρατηρήθηκε.
Κρίνεται, συνεπώς αναγκαίο, το ΥφΤ, σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς, να αξιολογήσει τις πρακτικές δυσκολίες της διαδικασίας και να εξετάσει στοχευμένα μέτρα απλοποίησης και επιτάχυνσης των διαδικασιών, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία της υγείας και της ασφάλειας.
Το ΥφΤ μας ενημέρωσε ότι έχει προβεί προσφάτως σε σειρά διαβουλεύσεων και συναντήσεων εργασίας με όλους τους αρμόδιους κρατικούς φορείς για την οριστική αντιμετώπιση του διαχρονικού ζητήματος αδειοδότησης ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, με στόχο την εμπέδωση συνθηκών νομιμότητας, ασφάλειας, ίσης μεταχείρισης και της βιώσιμης ανάπτυξης στον τουριστικό τομέα.
1.2.8 Νομοθετικές εξελίξεις μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου
Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου μας, ενημερωθήκαμε ότι προωθήθηκε από το ΥφΤ και τέθηκε σε ισχύ στις 24.4.2026, με τον Ν.110(Ι)/2026, νέο μεταβατικό καθεστώς για ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα που λειτουργούν χωρίς άδεια λειτουργίας αλλά διαθέτουν άδεια οικοδομής για τουριστική χρήση, με χρονοδιάγραμμα μέχρι τις 31.12.2028 για την πλήρη αδειοδότησή τους.
Συγκεκριμένα, οι επηρεαζόμενες μονάδες που λειτουργούν με πολεοδομικές ή/και αδειοδοτικές εκκρεμότητες, αλλά διαθέτουν άδεια οικοδομής για τουριστική χρήση, μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν εφόσον εξασφαλίσουν από το ΥφT βεβαίωση λειτουργίας μέχρι τις 31.12.2026, υποβάλλοντας τα προβλεπόμενα πιστοποιητικά και δικαιολογητικά. Η βεβαίωση αυτή τους επιτρέπει να συνεχίσουν τη λειτουργία τους αρχικά μέχρι τις 28.2.2027, ενώ, εφόσον τηρηθούν οι πρόσθετες απαιτήσεις του Νόμου, μπορούν να εξακολουθήσουν να λειτουργούν υπό μεταβατικό καθεστώς μέχρι τις 31.12.2028, ημερομηνία μέχρι την οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η πλήρης αδειοδότησή τους.
Η Υπηρεσία μας εκφράζει την άποψη ότι, παρά τη νέα μεταβατική ρύθμιση από 24.4.2026, η οποία σε μεγάλο βαθμό ακολουθεί την προσέγγιση προηγούμενων αντίστοιχων ρυθμίσεων, η μέχρι σήμερα εφαρμογή των υφιστάμενων μέτρων δεν φαίνεται να έχει οδηγήσει στην απαιτούμενη πρόοδο για την επίλυση των πολεοδομικών και αδειοδοτικών εκκρεμοτήτων που εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικό αριθμό μονάδων. Ως εκ τούτου, εξακολουθούν να υφίστανται οι ανησυχίες που καταγράφονται στην παρούσα Έκθεση αναφορικά με την αποτελεσματικότητα των μέτρων και διαδικασιών που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των διαχρονικών αυτών προβλημάτων.
Κατά την άποψή μας, χωρίς την καταγραφή των συγκεκριμένων προβλημάτων που υφίστανται και εφαρμογή στοχευμένης και αποτελεσματικής πολιτικής για διαχείριση του θέματος περιλαμβανομένης και ενδεχόμενης απλοποίησης των σχετικών διαδικασιών και ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο οι επηρεαζόμενες μονάδες θα μπορέσουν να συμμορφωθούν εντός των προθεσμιών που προβλέπει ο Νόμος.
1.2.9 Ειδικό Σχέδιο Στήριξης Απασχόλησης στον Ξενοδοχειακό Τομέα
Το Υπουργικό Συμβούλιο με Απόφασή του ημερομηνίας 26.3.2026, ενέκρινε τη υλοποίηση του Ειδικού Σχεδίου Στήριξης Απασχόλησης στον Ξενοδοχειακό Τομέα με στόχο τη διατήρηση της απασχόλησης στον ξενοδοχειακό τομέα, λόγω της αιφνίδιας μείωσης της τουριστικής δραστηριότητας που προκύπτει από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το Σχέδιο υλοποιείται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΕΚΑ) και προνοεί όπως Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουριστικό τομέα (ξενοδοχειακές μονάδες ή τουριστικά καταλύματα) που ήταν σε λειτουργία για την περίοδο πριν ή από την 1η Απριλίου 2026 και ασκούν οικονομική δραστηριότητα μέχρι 30 Απριλίου 2026, δύνανται να ενταχθούν στο Σχέδιο για καταβολή σε αυτές Ειδικού Επιδόματος μέχρι και του 80% των εργοδοτουμένων τους για την εν λόγω περίοδο.
Λαμβάνοντας υπόψη τις αρμοδιότητες του Υφυπουργείου Τουρισμού σε θέματα αδειοδότησης των ξενοδοχειακών μονάδων και τουριστικών καταλυμάτων, καθώς και του μεγάλου ποσοστού των εν λόγω επιχειρήσεων που δεν έχουν ακόμα εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας, ζητήσαμε από το ΥφΤ να μας ενημερώσει κατά πόσο υπάρχει πρόθεση οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν εξασφαλίσει άδεια λειτουργίας (είτε προσωρινή, είτε κανονική) να λάβουν την ίδια μεταχείριση με αυτές οι οποίες δεν έχουν λάβει οποιαδήποτε μέτρα για την νομιμοποίηση της λειτουργίας τους, σε αντίθεση με την νομοθεσία.
Εκφράσαμε την άποψη ότι η ίδια αντιμετώπιση, η λήψη δηλαδή επιδότησης από το εν λόγω Ειδικό Σχέδιο ανεξαιρέτως της κατάστασης της οποία βρίσκεται η άδειας λειτουργίας της επιχείρησης, αποτελεί άνιση μεταχείριση προς τους επιχειρηματίες οι οποίοι έχουν κάνει ουσιαστικές ενέργειες για την εξασφάλιση της σχετικής άδειας και τη συμμόρφωση τους με την Νομοθεσία.
Το ΥφΤ μας ενημέρωσε ότι το εν λόγω Σχέδιο εμπίπτει καθ’ ύλην στις αρμοδιότητες του ΥΕΚΑ το οποίο ασκεί τις αρμοδιότητές του και λαμβάνει αποφάσεις στη βάση των ευρύτερων κοινωνικοοικονομικών πολιτικών του κράτους και ως εκ τούτου το ΥφΤ δεν έχει θεσμική ή διοικητική αρμοδιότητα να τοποθετηθεί επί ζητημάτων που άπτονται του σχεδιασμού, των κριτηρίων, των όρων ή της εφαρμογής του εν λόγω Σχεδίου, ούτε να παρέμβει σε αποφάσεις που λαμβάνονται από το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων του.
1.3 Αδειοδότηση Αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων
1.3.1 Αδειοδοτημένα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα σε επικίνδυνη οικοδομή
Με αφορμή την κατάρρευση κτηρίου στη Γερμασόγεια, στις 11 Απριλίου 2026, στο οποίο διαπιστώθηκε ότι λειτουργούσαν τρία αυτοεξυπηρετούμενα διαμερίσματα, εγγεγραμμένα στο Μητρώο του ΥφΤ από τον Μάρτιο και Μάιο 2025, διενεργήθηκε προκαταρκτική διερεύνηση για την αξιολόγηση του πλαισίου αδειοδότησης και εποπτείας των εν λόγω καταλυμάτων.
Σημειώνεται ότι τα πιο κάτω ευρήματα προέκυψαν στο πλαίσιο προκαταρκτικής διερεύνησης η οποία διενεργήθηκε μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου μας στο ΥφΤ. Το θέμα της αδειοδότησης και εποπτείας των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων δεν αποτελεί αντικείμενο του παρόντος ελέγχου.
1.3.2 Κενά στη ενημέρωση του ΥφΤ
Από τη διερεύνηση διαπιστώθηκε ότι, παρά το γεγονός ότι η οικοδομή είχε χαρακτηριστεί ως επικίνδυνη από τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης Λεμεσού τον Μάρτιο 2026, και είχαν ενημερωθεί οι ιδιοκτήτες, δεν υπήρξε σχετική ενημέρωση προς το ΥφΤ, ως η αρμόδια αρχή για την αδειοδότηση και εποπτεία των αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων, με αποτέλεσμα τα διαμερίσματα να παραμείνουν εγγεγραμμένα στο Μητρώο και να συνεχίσουν να διατίθενται «νόμιμα» μέσω διαδικτυακών πλατφορμών μέχρι και την ημερομηνία της κατάρρευσης.
Η απουσία θεσμοθετημένου μηχανισμού έγκαιρης ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων κυβερνητικών υπηρεσιών φαίνεται να είχε ως αποτέλεσμα το ΥφΤ να μην είναι σε θέση να επανεξετάσει εγκαίρως την καταλληλότητα των διαμερισμάτων για φιλοξενία επισκεπτών και ενδεχομένως την αναστολή ή διαγραφή τους από το σχετικό Μητρώο.
1.3.3 Νομοθετικό πλαίσιο και υφιστάμενες απαιτήσεις
Σύμφωνα με το άρθρο 16Α του Ν.34(Ι)/2019, δεν δύναται να ενοικιάζεται και/ή να εκμισθώνεται αυτοεξυπηρετούμενο κατάλυμα εκτός:
▪ εάν είναι εγγεγραμμένο στο Μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων Καταλυμάτων το οποίο τηρεί το ΥφΤ,
▪ διατηρεί κατά τον χρόνο λειτουργίας του σε ισχύ και έχει ανανεώσει την άδεια εγγραφής του και
▪ φέρει τα χαρακτηριστικά και προδιαγραφές μεμονωμένης κατοικίας και/ή μεμονωμένης τουριστικής επιπλωμένης έπαυλης ή/και μεμονωμένου διαμερίσματος, όπως αυτά ορίζονται στον Νόμο.
Από τον προκαταρκτικό έλεγχο που διενεργήσαμε εντοπίστηκε ότι οι απαιτήσεις για εγγραφή στο εν λόγω Μητρώο περιορίζονται κυρίως στην υποβολή διοικητικών εγγράφων, όπως άδειες οικοδομής και λογαριασμοί κοινής ωφελείας, χωρίς να προβλέπονται υποχρεωτικοί επιτόπιοι έλεγχοι, έστω και σε δειγματοληπτική βάση, ή η προσκόμιση επικαιροποιημένων πιστοποιητικών ασφάλειας, όπως συμβαίνει στις ξενοδοχειακές μονάδες.
Τα πιο πάνω ευρήματα καταδεικνύουν ότι το υφιστάμενο πλαίσιο εγγραφής λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός καταγραφής και όχι ως ολοκληρωμένο σύστημα διασφάλισης της καταλληλότητας και ασφάλειας των καταλυμάτων. Οι αδυναμίες αυτές δημιουργούν ουσιώδεις κινδύνους για την ασφάλεια των επισκεπτών και ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την αξιοπιστία και την ποιότητα του τουριστικού προϊόντος της Κύπρου.
Το ΥφΤ μας ενημέρωσε ότι στο νέο Νομοσχέδιο το οποίο το ΥφΤ προτίθεται να προωθήσει για τη ρύθμιση της λειτουργίας καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης, υπάρχει πρόθεση περίληψης και άλλων υποχρεωτικών πιστοποιητικών καθώς και πρόνοια για επιτόπιο έλεγχο.
1.3.4 Ενδείξεις μη καταγεγραμμένων καταλυμάτων στο Μητρώο Αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων
Σύμφωνα με το εν λόγω Μητρώο του ΥφΤ, στις 6.5.2026 ήταν καταγραμμένα 8.464 αδειούχα αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα σε παγκύπρια βάση, τα οποία κατανέμονται στις διάφορες επαρχίες, ως παρουσιάζονται στο πιο κάτω γράφημα.
Ομοίως με τον έλεγχο για τα ξενοδοχεία και τουριστικά καταλύματα (βλ. σημείο 1.2.2) από δειγματοληπτικό έλεγχο που διενεργήσαμε σε διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων υπάρχουν ενδείξεις ότι σημαντικός αριθμός αυτοεξυπηρετούμενων καταλυμάτων λειτουργεί και διαφημίζεται χωρίς να είναι καταχωρισμένος στο Μητρώο ή με ανακριβή στοιχεία αδειοδότησης, γεγονός που δεν επιτρέπει τον αποτελεσματικό έλεγχο και εποπτεία τους.
Επίσης, μεγάλος αριθμός καταλυμάτων δεν κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθεί, αφενός επειδή δεν αναγραφόταν στη διαφήμιση/καταχώρηση στην πλατφόρμα ο αριθμός άδειας εγγραφής του, όπως απαιτεί η νομοθεσία, και αφετέρου στο ότι, ιδίως στην πλατφόρμα Airbnb οι καταχωρίσεις εμφανίζονταν χωρίς σαφή στοιχεία ταυτοποίησης, γεγονός που δυσχέραινε την αντιστοίχισή τους με τα στοιχεία του Μητρώου.
Από τα είκοσι καταλύματα του δείγματος που κατέστη δυνατό να ταυτοποιηθούν, μόνο έξι (30%) ήταν καταχωρισμένα στο Μητρώο και διέθεταν έγκυρη άδεια εγγραφής. Από τα υπόλοιπα, τα δέκα καταλύματα (50%) δεν ανέγραφαν αριθμό άδειας εγγραφής και δεν φαίνεται να ήταν καταχωρισμένα στο Μητρώο, ενώ σε τέσσερις περιπτώσεις (20%), παρότι αναγραφόταν αριθμός άδειας εγγραφής, αυτός δεν συμφωνούσε με τα στοιχεία του Μητρώου, καθώς είτε δεν αντιστοιχούσε σε εν ισχύ αριθμό εγγραφής είτε αφορούσε σε διαφορετικό κατάλυμα.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει παράλληλα την ύπαρξη κενών στους μηχανισμούς εποπτείας και ελέγχου των ηλεκτρονικών πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης από το ΥφΤ.
Το ΥφΤ μας ενημέρωσε ότι το γεγονός ότι αριθμός καταλυμάτων που διαφημίζουν στις διαδικτυακές πλατφόρμες δεν είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο του ΥφΤ ή δεν εμφανίζουν αριθμό εγγραφής θα αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΕ)2024/1028 της 11ης Απριλίου 2024 ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2024, με τις σχετικές υποχρεώσεις του να εφαρμόζονται από τις 20 Μαΐου 2026.
1.4 Αξιολόγηση της αποδοτικότητας του ΥφΤ - Επιμέρους Στόχοι, Δείκτες και παρακολούθηση
Το ΥφΤ δεν έχει θέσει σαφείς, μετρήσιμους και προκαθορισμένους στόχους, ούτε σε επίπεδο Στρατηγικού Σχεδιασμού ούτε στα επιμέρους Σχέδια Επιχορήγησης που εξετάστηκαν. Η απουσία μετρήσιμων δεικτών καθιστά ουσιαστικά αδύνατη την τεκμηριωμένη αξιολόγηση του βαθμού επίτευξης των στόχων, καθώς και την έγκαιρη λήψη διορθωτικών ενεργειών όπου απαιτείται.
1.4.1 Σχέδια Επιχορήγησης
Δεν έχουν τεθεί εκ των προτέρων ειδικοί και μετρήσιμοι στόχοι για τα Σχέδια Επιχορήγησης, ούτε έχουν καθοριστεί κατάλληλοι δείκτες επίδοσης/απόδοσης (KPIs) για την παρακολούθησή τους. Ως εκ τούτου, δεν καθίσταται δυνατή η μέτρηση της πραγματικής αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας των Σχεδίων. Η παρακολούθηση περιορίζεται ουσιαστικά στον βαθμό απορρόφησης των κονδυλίων, γεγονός που υπονομεύει την αξιολόγηση της ουσιαστικής τους συμβολής στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων.
Ενδεικτικοί στόχοι τόσο για τα ξενοδοχειακά και τουριστικά καταλύματα όσο και για τους χώρους εστίασης θα μπορούσε να ήταν η αύξηση των κρατήσεων στις ανακαινισμένες μονάδες, η επέκταση της περιόδου λειτουργίας, η αύξηση των εσόδων, η βελτίωση των κριτικών από επισκέπτες.
1.4.2 Στρατηγικός Σχεδιασμός 2022-2024
Σε ότι αφορά στους δείκτες επίδοσης/απόδοσης που έχουν καθοριστεί στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού του ΥφΤ, ο έλεγχος ανέδειξε αδυναμίες τόσο στην αξιοπιστία των δεδομένων όσο και στη μεθοδολογία υπολογισμού τους, καθώς και απουσία τακτικής και συστηματικής παρακολούθησής τους.
Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις χρήσης μη επαληθευμένων δεδομένων για εξαγωγή των δεικτών, ασυνέπειες μεταξύ των πηγών πληροφόρησης καθώς και διαφοροποιήσεις στον τρόπο υπολογισμού των δεικτών μεταξύ ετών, που οδηγούν σε μη αξιόπιστη σύγκριση των αποτελεσμάτων.
Επιπρόσθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δείκτες βασίζονται σε δεδομένα που δεν αντανακλούν πλήρως το σύνολο του πληθυσμού αναφοράς, γεγονός που επηρεάζει την εγκυρότητα και αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Η απουσία επαρκών και αξιόπιστων δεικτών, σε συνδυασμό με τις πιο πάνω αδυναμίες ως προς την εγκυρότητά τους καθώς και η μη τακτική παρακολούθησή τους, περιορίζει σημαντικά τη χρησιμότητά τους ως εργαλείο διοίκησης και τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων, ενώ ενδέχεται να οδηγεί και σε παραπλανητική εικόνα ως προς τον βαθμό επίτευξης των στόχων του ΥφΤ.
1.5 Διαχείριση των Σχεδίων Επιχορήγησης - ελλείψεις και αδυναμίες που εντοπίστηκαν
Για τη διενέργεια του ελέγχου μας επιλέχθηκε τυχαίο δείγμα εγκεκριμένων αιτήσεων, το οποίο αντιπροσώπευε ποσοστό 11% για το Σχέδιο αναβάθμισης χώρων εστίασης, 43% για το Σχέδιο έργων αναβάθμισης ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων και 27% για το Σχέδιο ποιοτικής και αισθητικής αναβάθμισης των παραλιών, με τα κυριότερα ευρήματα να συνοψίζονται πιο κάτω:
- Στις χορηγίες ήσσονος σημασίας (de minimis), η συνολική ενίσχυση ανά δικαιούχο δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις €200.000 σε περίοδο τριών ετών, γεγονός που καθιστά το Κεντρικό Μητρώο Κρατικών Ενισχύσεων (ΚΜΚΕ) κρίσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με το όριο αυτό. Παρόλα αυτά, από τις 31 περιπτώσεις που εξετάστηκαν και αφορούσαν στα Σχέδια αναβάθμισης χώρων εστίασης και τουριστικών καταλυμάτων, που εμπίπτουν στις χορηγίες ήσσονος σημασίας, στις 16 διαπιστώθηκαν ασυμφωνίες μεταξύ του ποσού που καταχωρίστηκε στο ΚΜΚΕ και του πραγματικού ποσού ενίσχυσης (π.χ. καταχώριση μόνο της προκαταβολής ή μη επικαιροποιημένου ποσού), με αποτέλεσμα να επηρεάζεται ο υπολογισμός της συνολικής ενίσχυσης ανά δικαιούχο. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι η ημερομηνία καταβολής της ενίσχυσης δεν καταχωρίζεται συστηματικά.
- Οι έλεγχοι που διενεργεί το ΥφΤ για αποφυγή πολλαπλής χρηματοδότησης ιδίων δαπανών, ως προνοείται στους Οδηγούς των Σχεδίων, δεν κρίνονται επαρκείς. Οι έλεγχοι αυτοί περιορίζονται στη λήψη υπεύθυνης δήλωσης από τον αιτητή (μόνο για ποσά πάνω από €20.000) και διασταύρωσή της με το ΚΜΚΕ, και σε προφορικές διαβεβαιώσεις με άλλους αρμόδιους Φορείς, χωρίς να υπάρχει σχετική επαρκής τεκμηρίωση. Οι διαδικασίες αυτές δεν διασφαλίζουν κατά πόσο οι ενισχύσεις αφορούν στις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, με αποτέλεσμα να παραμένει αυξημένος ο κίνδυνος διπλής επιχορήγησης των ιδίων δαπανών. Επιπλέον, στο Σχέδιο για ποιοτική και αισθητική αναβάθμιση των παραλιών, το οποίο χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους, δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε διαδικασία ελέγχου από το ΥφΤ για το εν λόγω θέμα.
- Οι πολιτικές χειρισμού διαφόρων θεμάτων, περιλαμβάνονται σε οδηγούς ή πλαίσια που καθοδηγούν τους εμπλεκόμενους. Εντούτοις, παρουσιάστηκαν περιπτώσεις που, με κατ’ εξαίρεση έγκριση, ακολουθήθηκε διαφορετική πολιτική, με αποτέλεσμα την ανομοιομορφία στις διοικητικές αποφάσεις, την άνιση μεταχείριση των αιτητών και τον κίνδυνο αμφισβήτησης της νομιμότητας της απόφασης.
Για παράδειγμα, αίτηση απορρίφθηκε επειδή το εκδομένο τιμολόγιο δεν ήταν στο όνομα του δικαιούχου, ενώ σε παρόμοιες περιπτώσεις άλλου Σχεδίου, το τιμολόγιο έγινε αποδεκτό είτε απευθείας, είτε μετά από επανέκδοσή του, με έγκριση του Γενικού Διευθυντή (ΓΔ). Επιπλέον, σε 10 περιπτώσεις καταβλήθηκαν επιχορηγήσεις σε δικαιούχους που δεν κάλυπταν το απαιτούμενο ελάχιστο ποσοστό υλοποίησης που καθορίστηκε στο 80% της συνολικής επιλέξιμης δαπάνης, αλλά μόνο το 60%-79%, με κατ’ εξαίρεση έγκριση και πάλι από τον ΓΔ. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις η απόκλιση δεν ήταν μεγάλη, η τήρηση του 80% ως προϋπόθεση του Σχεδίου, υποδεικνύει ότι οποιαδήποτε έγκριση για χαμηλότερο ποσοστό συνιστά παρέκκλιση και ενδέχεται να δημιουργεί άνιση μεταχείριση των αιτητών.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν περιπτώσεις κατ’ εξαίρεση παραχώρησης παρατάσεων ολοκλήρωσης της επένδυσης, η οποία υπερέβαινε το προβλεπόμενο όριο των τριών μηνών ή/και δόθηκαν περισσότερες από μία παρατάσεις, επίσης κατά παρέκκλιση των σχετικών όρων.
- Με βάση τον Οδηγό Σχεδίων και σχετικό Ευρωπαϊκό Κανονισμό, νομικά ή φυσικά πρόσωπα που εμπλέκονται σε πράξεις απάτης, δωροδοκίας, νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή/και άλλες πράξεις, αποκλείονται από τη συμμετοχή τους σε Σχέδια επιχορήγησης. Ωστόσο, η σχετική υπεύθυνη δήλωση που υποβάλλεται από τον αιτητή, περιορίζεται σε καταδίκες που σχετίζονται με Σχέδια χορηγιών του ΥφΤ ή άλλων Αρμόδιων Αρχών, χωρίς να καλύπτει το πλήρες φάσμα του προνοεί ο Κανονισμός και ο Οδηγός. Πέραν της μη συμμόρφωσης με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό, ελλοχεύει και ο κίνδυνος να επιχορηγηθούν πρόσωπα που εμπλέκονται σε σοβαρά αδικήματα.
- Υπήρξαν περιπτώσεις όπου απαιτήθηκε η προσκόμιση δικαιολογητικών, χωρίς αυτά να συνδέονται είτε με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, είτε με τα κριτήρια αξιολόγησης, όπως δήλωση μη προβληματικής επιχείρησης ή δήλωση μεγέθους επιχείρησης, και ως εκ τούτου δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαδικασία αξιολόγησης, προσθέτοντας έτσι διοικητικό κόστος στο ΥφΤ, διοικητικό και οικονομικό κόστος στους αιτητές, και καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των διαδικασιών. Σημειώνεται ότι, ο αποκλεισμός των προβληματικών επιχειρήσεων ίσχυε έως τις 31.12.2013, ενώ από 1.1.2014 με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1407/2013 δεν προβλέπεται πλέον σχετικός αποκλεισμός.
- Στο Σχέδιο για ποιοτική και αισθητική αναβάθμιση των παραλιών εντοπίστηκαν ορισμένες ελλείψεις ως προς την ευθυγράμμιση με τις Γενικές Αρχές Διοικητικού Δικαίου, καθώς δεν προβλέπεται διαδικασία ένστασης, δεν τηρούνται πρακτικά συνεδριάσεων για σκοπούς αιτιολόγησης των αποφάσεων και δεν καθορίζονται καταληκτικές ημερομηνίες για την υποβολή επιπλέον στοιχείων. Τα πιο πάνω ενδέχεται να περιορίζουν τα δικαιώματα των αιτητών και να επηρεάζουν την πληρότητα της διαδικασίας αξιολόγησης, καθώς και το επίπεδο διαφάνειας.
- Η αξιολόγηση των αιτήσεων πραγματοποιείται από το ΥφΤ με βάση την αρχή της χρονικής προτεραιότητας (FIFO) και, δεδομένου ότι τα Σχέδια δεν περιλαμβάνουν συγκεκριμένα οικονομικά ή/και κοινωνικά κριτήρια, όπως για παράδειγμα η εργοδότηση Κυπρίων εργαζομένων, η συμβολή της ενίσχυσης στην τουριστική αποκέντρωση ή η ενίσχυση της πράσινης οικονομίας, αιτητές με διαφορετικά επίπεδα ανάγκης αντιμετωπίζονται ομοιόμορφα με βάση μόνο τη σειρά υποβολής της αίτησής τους.
Για παράδειγμα, αιτητής με επαρκείς ιδίους πόρους μπορεί να λάβει επιχορήγηση λόγω έγκαιρης υποβολής της αίτησης, ενώ άλλος με περιορισμένη οικονομική δυνατότητα, που ενδεχομένως να έχει μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης και να παρουσιάζει και εντονότερη κοινωνική ή/και αναπτυξιακή συνεισφορά, δύναται να μην εξυπηρετηθεί, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις περιορισμένου διαθέσιμου προϋπολογισμού. Εκφράσαμε την άποψη ότι, θα μπορούσε να λαμβάνονται υπόψη πρόσθετα οικονομικά ή/και κοινωνικά κριτήρια, τα οποία να μοριοδοτούνται και να συνάδουν με τους στόχους του εκάστοτε Σχεδίου, ώστε η κατανομή των πόρων να γίνεται πιο στοχευμένα για αύξηση της αποτελεσματικότητας των Σχεδίων.
1.6 Απουσία μηχανογραφικού συστήματος διαχείρισης αιτήσεων και μη διαλειτουργικότητα συστημάτων
Η απουσία ενός κατάλληλου ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος διαχείρισης αιτήσεων, με την καταγραφή και παρακολούθηση της πορείας των αιτήσεων να πραγματοποιείται μέσω αρχείων τύπου Excel με χειροκίνητες διαδικασίες, περιορίζει την αποτελεσματικότητα του ελέγχου, καθώς ο έλεγχος πρόσβασης στα δεδομένα και η ύπαρξη ελεγκτικού ίχνους (audit trail) δεν διασφαλίζονται. Κατά συνέπεια, θεωρούμε ότι υφίσταται αυξημένος κίνδυνος απώλειας, αλλοίωσης δεδομένων ή διενέργειας μη εξουσιοδοτημένων τροποποιήσεων σε αυτά.
Πέραν του πιο πάνω, ελλείψει ηλεκτρονικής διασύνδεσης μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων των εμπλεκόμενων δημόσιων υπηρεσιών, οι πληροφορίες και στοιχεία συλλέγονται είτε χειροκίνητα από άλλες υπηρεσίες, είτε προσκομίζονται από τον αιτητή, διαδικασία που δυσχεραίνει την άμεση πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες και οδηγεί σε χρονοβόρες και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες συλλογής και επαλήθευσης δεδομένων. Ως αποτέλεσμα αυξάνεται ο διοικητικός φόρτος και ο κίνδυνος διενέργειας λαθών να επεκτείνεται, ενώ παράλληλα καθυστερεί η λήψη αποφάσεων. Πληροφορίες σχετικά με επιβεβαίωση φορολογικών και κοινωνικοασφαλιστικών υποχρεώσεων, ύπαρξη πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών, εντοπισμός οφειλών προς δημόσιους φορείς και αποφυγή διπλής χρηματοδότησης, θα μπορούσαν ευκολά και άμεσα να συλλέγονται με διαλειτουργική διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, συμβάλλοντας στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ΥφΤ και της εξυπηρέτησης των πολιτών.
