Εν μέσω αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών υπό την ηγεσία Τραμπ από κρίσιμα προγράμματα διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την Τετάρτη την πρωτοβουλία OceanEye, με στόχο να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην παρακολούθηση των ωκεανών παγκοσμίως. Όπως τόνισε ο αρμόδιος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, η ανακοίνωση της πρωτοβουλίας δεν θα μπορούσε να έχει καλύτερη χρονική στιγμή.
Ερωτηθείς από το ΚΥΠΕ για το κατά πόσον η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει το επίπεδο επενδύσεων που απαιτείται για να καλύψει αυτό το κενό, ο Επίτροπος Καδής αναγνώρισε την αξία της διεθνούς συμμαχίας, στην κάλυψη του κενού. Μετά και την αποκάλυψη της στρατηγικής Τραμπ, ο Επίτροπος επικαλέστηκε στην εναρκτήρια τοποθέτησή του τα «εξαιρετικά ανησυχητικά σήματα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού για την αποδόμηση συστημάτων παρακολούθησης ωκεανών,» σημειώνοντας ότι σε αυτή τη συγκυρία, «το να καταστεί η ΕΕ πρωτοπόρος στον τομέα της παρατήρησης των ωκεανών δεν αποτελεί στόχο καθεαυτόν, αλλά αναγκαιότητα».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ, η αμερικανική κυβέρνηση προχωρά στην κατάργηση του Ocean Observatories Initiative, του συστήματος παρακολούθησης βαθέων υδάτων εκτιμώμενης αξίας 320 εκατ. ευρώ που αποτελεί εδώ και μια δεκαετία κεντρική πηγή παγκόσμιων κλιματικών δεδομένων.
«Το OceanEye δε μπορούσε να ανακοινωθεί σε καλύτερη χρονική συγκυρία,» δήλωσε ο Καδής. «Παρατηρούμε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ Πολιτειών δεν δίνει πλέον έμφαση σε αυτές τις δραστηριότητες. Ως εκ τούτου, υπάρχει ένα κενό και θα προσπαθήσουμε να καλύψουμε μέρος αυτού του κενού με την παρούσα πρωτοβουλία», τόνισε ο Επίτροπος.
«Από αύριο ξεκινάμε την προσπάθειά μας προκειμένου να προσελκύσουμε την υποστήριξη τρίτων χωρών, χωρών με παρόμοια νοοτροπία, διεθνών οργανισμών και από φιλανθρωπίες, προκειμένου να υποστηρίξουν τη διεθνή συμμαχία που δημιουργούμε», ανέφερε.
Έτσι, «καλύπτοντας τουλάχιστον ένα μέρος του κενού που θα δημιουργηθεί με την προσέγγιση των ΗΠΑ πιστεύω ότι ο ωκεανός γίνεται πιο χρήσιμος δεδομένου του, του τρέχοντος γεωπολιτικού πλαισίου», σημείωσε ο Επίτροπος Καδής.
«Διάβασα χθες το άρθρο και το μετανιώνω πραγματικά για αυτή την απόφαση», δήλωσε ο Επίτροπος, σημειώνοντας ότι «ο ετήσιος προϋπολογισμός 48 εκατ. ευρώ αυτού του δικτύου παρακολούθησης ήταν μικρός σε σχέση με την αξία των δεδομένων που συνέλεγε». Χαρακτήρισε την αποχώρηση «συνέχεια μιας αποδόμησης από τις ΗΠΑ σε διάφορους τομείς διεθνούς επιστημονικής υποστήριξης».
Από την πλευρά της, η Επίτροπος για την Έρευνα, Εκατερίνα Ζαχαρίεβα, σημείωσε ότι δεν βλέπει αυτή την εξέλιξη μόνο ως κενό, αλλά ως μια «τεράστια ευκαιρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση να ηγηθεί» καθώς η Ευρώπη «μπορεί να ηγηθεί στην τεχνολογία», δημιουργώντας εταιρείες που μπορούν να πάρουν αξία πόλλών τρισεκατομμυρίων.
Η Επίτροπος Ζαχάριεβα εντόπισε την στρατηγική διάσταση της πρωτοβουλίας, υπογραμμίζοντας ότι «ο ωκεανός είναι σίγουρα ένα περιβαλλοντικό και οικονομικό αγαθό, αλλά είναι επίσης και ένα αγαθό ασφάλειας».
Ανακοίνωσε ότι η ανάπτυξη τεχνολογιών θα ενσωματώνει εξαρχής «διπλής χρήσης και σχεδιασμό με γνώμονα την ασφάλεια», με στόχο την προστασία από σαμποτάζ και ξένες παρεμβάσεις. «Θέλουμε να κάνουμε την ήπειρό μας την κορυφαία παγκόσμια δύναμη σε ασφαλείς και υπεύθυνες λύσεις ωκεάνιας νοημοσύνης», τόνισε.
Η Ζαχάριεβα ανέφερε επίσης ότι η αγορά παρακολούθησης ωκεανών αξίζει μεταξύ 10 και 20 δισ. ευρώ, με ετήσια ανάπτυξη 5 έως 10%, εξυπηρετώντας ένα ευρύτερο επιχειρηματικό οικοσύστημα αξίας έως 90 δισ. ευρώ. «Κάθε ευρώ που επενδύεται σε συστήματα παρακολούθησης ωκεανών αποφέρει απόδοση 5 έως 6 ευρώ σε οικονομικά και κοινωνικά οφέλη», επισήμανε.
Η πρωτοβουλία OceanEye, που εντάσσεται στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς του 2025, οργανώνεται γύρω από τέσσερις πυλώνες δράσης. Ο πρώτος αφορά τη βελτιωμένη διακυβέρνηση για μια πιο ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση, με το νέο πλαίσιο να κωδικοποιείται στον Νόμο για τους Ωκεανούς που θα προταθεί έως το τέλος του 2026. Ο δεύτερος, την παγκόσμια ηγεσία μέσω Διεθνούς Συμμαχίας για την ενίσχυση του Παγκόσμιου Συστήματος Παρακολούθησης Ωκεανών (GOOS), με έμφαση σε υποπαρακολουθούμενες περιοχές όπως το Νότιο Ημισφαίριο, η Αρκτική και τα βαθιά νερά.
Τρίτος πυλώνας, μια εικονική αναπαράσταση του ωκεανού που θα είναι πλήρως λειτουργική έως το 2030, συνδυαστικά με στήριξη της καινοτομίας και της βιομηχανικής ανάπτυξης, και τέταρτος, η κοινωνική δέσμευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, με τη σύσταση Εργαστηρίου του Νέου Ευρωπαϊκού Bauhaus για Ωκεανούς, Παράκτιες και Νησιωτικές Κοινότητες.
Η Επιτροπή δεσμεύεται για 92 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα Horizon Europe: 50 εκατ. για την ενίσχυση του GOOS, 12 εκατ. για συστήματα δεδομένων και 30 εκατ. για καινοτομία μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας. Παράλληλα, καλεί κράτη μέλη, τρίτες χώρες και ιδιωτικούς φορείς να συμμετάσχουν στη Διεθνή Συμμαχία με πρόσθετες δεσμεύσεις χρηματοδότησης και πρόσβασης σε υποδομές παρακολούθησης.
Πηγή: ΚΥΠΕ
