Η εικόνα που διαμορφώνεται στο μέτωπο του Λιβάνου είναι πολύ πιο σύνθετη από την κλασική ανάγνωση μιας ισραηλινής στρατιωτικής υπεροχής απέναντι σε έναν αντίπαλο της μορφής και του μεγέθους της Χεζμπολάχ.
Το Ισραήλ μπήκε σε αυτόν τον γύρο σύγκρουσης με τη Χεζμπολάχ έχοντας έναν φαινομενικά καθαρό στόχο: να αλλάξει τους όρους ασφαλείας στα βόρεια σύνορά του, να απωθήσει την οργάνωση μακριά από τη μεθόριο και να δημιουργήσει μια ζώνη ασφαλείας που θα επέτρεπε στους εκτοπισμένους κατοίκους του βορρά να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Στην πράξη, όμως, αυτή η στρατηγική έχει αρχίσει να θυμίζει λιγότερο επιχείρηση αποφασιστικής έκβασης και περισσότερο παρατεταμένη φθορά. Το πιο ανησυχητικό για το Ισραήλ είναι ότι αυτή η φθορά δεν προέρχεται από ένα στρατηγικό όπλο υψηλής τεχνολογίας, αλλά από κάτι πολύ πιο απλό, φθηνό και δύσκολο να εξουδετερωθεί τα FPV drones της Χεζμπολάχ. Σε μία όχι και τόσο αδόκιμη σύγκριση το Τελ Αβίβ σήμερα είναι πιθανό να βρίσκεται μπροστά στον ίδιο «πονοκέφαλο» με την Μόσχα…
Το ισραηλινό δίλημμα: Πίεση από μέσα, φρένο από την Ουάσιγκτον
Η προειδοποίηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου και του υπουργού Άμυνας ότι η ισραηλινή αεροπορία θα μπορούσε να πλήξει τα νότια προάστια της Βηρυτού δεν ήταν απλώς απειλή κλιμάκωσης. Ήταν μάλλον και ένδειξη αμηχανίας. Όταν λίγες ώρες μετά η απειλή αποσύρθηκε, φάνηκε το βασικό πρόβλημα της ισραηλινής κυβέρνησης: βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πιέσεις που δεν συνδυάζονται εύκολα.
Από τη μία πλευρά υπάρχει η εσωτερική πολιτική απαίτηση για αποφασιστικό πλήγμα στη Χεζμπολάχ. Χιλιάδες Ισραηλινοί πολίτες από τον βορρά είτε παραμένουν εκτοπισμένοι είτε ζουν με την καθημερινή απειλή των πυραύλων, των αντιαρματικών και πλέον των drones. Για τον Νετανιάχου, που κινείται σε προεκλογικό ορίζοντα -εκλογές σύμφωνα με το νόμο πρέπει να γίνει το αργότερο μέχρι τον Οκτώβριο- η αδυναμία αποκατάστασης της ασφάλειας στον βορρά είναι πολιτικό βάρος. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η πίεση των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον δεν θέλει έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο στον Λίβανο, ιδίως όσο επιχειρεί να κρατήσει ζωντανό ένα ευρύτερο πλαίσιο αποκλιμάκωσης με το Ιράν. Έτσι, το Ισραήλ έχει δύναμη πυρός, αλλά όχι πλήρη ελευθερία χρήσης της.
Το Ισραήλ ξέρει τι δεν μπορεί να αποδεχθεί - μια Χεζμπολάχ στα σύνορα. Δεν έχει, όμως, ακόμη απαντήσει πειστικά στο τι μπορεί ρεαλιστικά να επιβάλει χωρίς να βυθιστεί σε μια νέα μακρά λιβανέζικη εμπλοκή.
Τα drones άλλαξαν τη γεωμετρία και του συγκεκριμένου μετώπου
Η Χεζμπολάχ δεν κερδίζει τον πόλεμο με την κλασική έννοια. Δεν έχει τη δυνατότητα να αναμετρηθεί συμμετρικά με τον ισραηλινό στρατό. Δεν μπορεί να σταματήσει την ισραηλινή αεροπορία, ούτε να αποτρέψει την καταστροφή υποδομών της στον νότιο Λίβανο. Αυτό που έχει καταφέρει, όμως, είναι κάτι διαφορετικό και στρατηγικά σημαντικό: έχει αυξήσει το κόστος παραμονής του Ισραήλ μέσα στη ζώνη ασφαλείας.
Τα FPV drones με οπτική ίνα είναι κρίσιμος παράγοντας σε αυτήν τη μετατόπιση. Δεν εξαρτώνται από κλασικά ασύρματα σήματα που μπορούν εύκολα να παρεμβληθούν. Δεν είναι ακριβά. Δεν χρειάζονται τεράστια υποδομή. Χτυπούν μικρές μονάδες, στρατιώτες, διοικητές, οχήματα, φυλάκια. Και, ίσως εξίσου σημαντικό, παράγουν εικόνα. Κάθε χτύπημα μπορεί να γίνει βίντεο. Κάθε βίντεο γίνεται μήνυμα. Η Χεζμπολάχ δεν επιδιώκει μόνο στρατιωτικό αποτέλεσμα. Επιδιώκει ψυχολογική και πολιτική φθορά.
Το Ισραήλ είχε υπολογίσει ότι μια αποδυναμωμένη Χεζμπολάχ, πιεσμένη από τα ισραηλινά πλήγματα και από την ευρύτερη σύγκρουση με το Ιράν, θα μπορούσε να απωθηθεί. Αντί γι’ αυτό, βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν αντίπαλο που μπορεί να μη διαθέτει τη συνολική ισχύ του παρελθόντος, αλλά έχει προσαρμοστεί στο νέο πεδίο. Το αποτέλεσμα είναι μια παράδοξη εικόνα: το Ισραήλ διατηρεί τη στρατιωτική υπεροχή, αλλά η Χεζμπολάχ δείχνει πιο ανθεκτική από όσο υπολόγιζαν στο Τελ Αβίβ.
Η παγίδα της ζώνης ασφαλείας
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο για το Ισραήλ δεν είναι μόνο οι απώλειες. Είναι ο χαρακτήρας της αποστολής. Όσο περισσότερο ο ισραηλινός στρατός κρατά στατικές θέσεις στον νότιο Λίβανο, τόσο περισσότερο θυμίζει το ιστορικό προηγούμενο της περιόδου 1982-2000. Τότε, το Ισραήλ είχε μπει στον Λίβανο με υποσχέσεις σύντομης παραμονής. Έμεινε 18 χρόνια. Και μέσα από εκείνη την κατοχή γεννήθηκε, νομιμοποιήθηκε και γιγαντώθηκε η Χεζμπολάχ.
Αυτό είναι το ιστορικό βάρος που σήμερα επιστρέφει. Μια ζώνη ασφαλείας μπορεί να φαίνεται στρατιωτικά λογική. Δημιουργεί βάθος. Απομακρύνει άμεσα ορισμένες απειλές. Επιτρέπει στο Ισραήλ να λέει στους πολίτες του βορρά ότι δεν αφήνει τη Χεζμπολάχ να στέκεται πάνω στη μεθόριο. Όμως, από τη στιγμή που αυτή η ζώνη απαιτεί μόνιμη παρουσία, μετατρέπεται σε μαγνήτη επιθέσεων.
Ο απόστρατος ταξίαρχος Ασάφ Οριόν το θέτει με ακρίβεια: η στατική παραμονή αντιβαίνει στα μαθήματα που πήρε το Ισραήλ από τον Λίβανο. Πολιτικά, δίνει στη Χεζμπολάχ το πρόσχημα που χρειάζεται για να αναζωογονήσει την ιδέα της «αντίστασης». Επιχειρησιακά, μετατρέπει τις ισραηλινές δυνάμεις σε στόχους. Δηλαδή, το μέτρο που σχεδιάστηκε για να αυξήσει την ασφάλεια μπορεί να αρχίσει να παράγει ακριβώς το αντίθετο: διαρκή έκθεση, απώλειες και πολιτική πίεση.
Η Χεζμπολάχ «αγοράζει» χρόνο
Η Χεζμπολάχ δεν χρειάζεται να πετύχει μια θεαματική νίκη. Χρειάζεται να αποδείξει ότι δεν ηττήθηκε. Αυτή είναι η λογική των ασύμμετρων πολέμων. Για έναν κρατικό στρατό, η μη επίτευξη των αρχικών στόχων μοιάζει με αποτυχία. Για μια οργάνωση όπως η Χεζμπολάχ, η επιβίωση, η συνέχιση των επιθέσεων και η διατήρηση της εικόνας αντίστασης μπορούν να παρουσιαστούν ως επιτυχία.
Τα drones υπηρετούν ακριβώς αυτήν τη στρατηγική. Δεν ανατρέπουν τους συσχετισμούς ισχύος. Τους θολώνουν. Αναγκάζουν το Ισραήλ να πληρώνει καθημερινό κόστος για κάθε μέτρο παραμονής στον Λίβανο. Ενισχύουν το αφήγημα ότι η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να μάχεται. Και περιορίζουν την ικανότητα του Νετανιάχου να παρουσιάσει την επιχείρηση ως καθαρή στρατιωτική επιτυχία.
Η οργάνωση παίζει, επίσης, με τον χρόνο. Όσο οι ΗΠΑ πιέζουν το Ισραήλ να μην ανοίξει πλήρως το μέτωπο της Βηρυτού, η Χεζμπολάχ αναπνέει. Όσο οι συνομιλίες ΗΠΑ - Ιράν λειτουργούν ως διπλωματικό φρένο, η Χεζμπολάχ κερδίζει χώρο. Και όσο το Ισραήλ παραμένει μέσα στον νότιο Λίβανο χωρίς σαφή έξοδο, η οργάνωση μπορεί να μετατρέπει κάθε ισραηλινή παρουσία σε επιχείρημα για συνέχιση του πολέμου.
Το πρόβλημα της Βηρυτού
Στο ισραηλινό επιτελείο υπάρχει μια ξεκάθαρη τάση: η άποψη ότι χωρίς πλήγματα στην «καρδιά» της Χεζμπολάχ -στη Βηρυτό, στην κοιλάδα Μπεκάα, στις διαδρομές λαθρεμπορίου, στις εγκαταστάσεις παραγωγής όπλων και στην ηγετική δομή- ο πόλεμος θα μείνει σε κατάσταση γάτας με ποντίκι. Αυτή είναι η λογική της Σαρίτ Ζεχάβι και όσων υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί τελικά βοηθούν τη Χεζμπολάχ.
Το επιχείρημα έχει στρατιωτική βάση. Αν ο αντίπαλος διατηρεί βάθος, δίκτυα, διοίκηση και ανεφοδιασμό, η εκκαθάριση μόνο της πρώτης γραμμής δεν αρκεί. Όμως η άλλη πλευρά του επιχειρήματος είναι εξίσου σοβαρή. Ένα χτύπημα μεγάλης κλίμακας στη Βηρυτό θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης, να προκαλέσει τεράστιες απώλειες αμάχων, να φέρει το Ισραήλ σε σύγκρουση με την Ουάσιγκτον και να ανοίξει έναν πόλεμο που δύσκολα θα περιοριζόταν γεωγραφικά.
Εκεί βρίσκεται η ουσία του διλήμματος. Το Ισραήλ μπορεί να θεωρεί ότι χρειάζεται μεγαλύτερη ελευθερία δράσης για να πιέσει τη Χεζμπολάχ. Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι αυτή η ελευθερία μπορεί να καταστρέψει το ευρύτερο πλαίσιο που προσπαθούν να χτίσουν με το Ιράν. Και ο Λίβανος, για άλλη μια φορά, γίνεται το πεδίο όπου συγκρούονται στρατιωτική ανάγκη, πολιτικός υπολογισμός και διεθνής διαχείριση κρίσης.
Η συμφωνία ως πιθανή έξοδος
Η πιο ενδιαφέρουσα ανάγνωση είναι ίσως αυτή που βλέπει μια συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν όχι ως περιορισμό του Ισραήλ, αλλά ως πιθανή έξοδο από μια δύσκολη παγίδα. Αν μια τέτοια συμφωνία περιλάμβανε πραγματική εκεχειρία στον Λίβανο, δέσμευση της Χεζμπολάχ και μερική απόσυρση του Ισραήλ από τη ζώνη ασφαλείας, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος χωρίς να εμφανιστεί ως πλήρης υποχώρηση.
Αυτό, όμως, προϋποθέτει κάτι που μέχρι στιγμής δεν είναι δεδομένο: μηχανισμό εφαρμογής. Η Χεζμπολάχ δεν αφοπλίζεται με δηλώσεις. Ο λιβανέζικος στρατός δεν έχει δείξει ότι μπορεί να επιβάλει μόνος του έλεγχο στον νότο. Και το Ιράν δεν εγκαταλείπει εύκολα ένα από τα σημαντικότερα περιφερειακά του εργαλεία. Άρα η διπλωματική έξοδος υπάρχει, αλλά δεν είναι καθαρή. Είναι μια έξοδος με γκρίζες ζώνες, εγγυήσεις, επιτηρήσεις και αμοιβαίες ασάφειες.
Η ισραηλινή στρατηγική στον Λίβανο δεν κατέρρευσε. Αλλά έχασε την απλότητα με την οποία παρουσιάστηκε. Η ιδέα ότι η Χεζμπολάχ μπορούσε να απωθηθεί με μια ισχυρή επιχείρηση, να χαθεί από τα σύνορα και να αφήσει τον βορρά του Ισραήλ να επιστρέψει γρήγορα στην κανονικότητα, αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξη.
Τα drones δεν άλλαξαν μόνο την τακτική εικόνα. Άλλαξαν το πολιτικό κόστος της επιχείρησης. Έκαναν τη στατική παρουσία πιο επικίνδυνη. Έδωσαν στη Χεζμπολάχ νέο εργαλείο φθοράς. Και υπενθύμισαν στο Ισραήλ ότι στον Λίβανο η στρατιωτική υπεροχή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε στρατηγική λύση.
Το Ισραήλ βρίσκεται τώρα μπροστά σε τρεις κακές επιλογές. Να μείνει στη ζώνη ασφαλείας και να υποστεί φθορά. Να κλιμακώσει προς τη Βηρυτό και να ρισκάρει ευρύτερο πόλεμο και ρήγμα με την Ουάσιγκτον ή να δεχθεί μια διπλωματική ρύθμιση που θα περιορίζει τη Χεζμπολάχ, αλλά δεν θα την εξαφανίζει.
Αυτό είναι το πραγματικό αδιέξοδο. Όχι ότι το Ισραήλ δεν μπορεί να χτυπήσει την Χεζμπολάχ. Μπορεί. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να τη χτυπήσει με τρόπο που να τελειώνει τον πόλεμο - και όχι να ανοίξει τον επόμενο.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
