«Η Ευρώπη χρειάζεται ένα σύγχρονο κανονιστικό πλαίσιο για το διάστημα που να εμπνέει εμπιστοσύνη σε φορείς εκμετάλλευσης, επενδυτές και πολίτες», δήλωσε την Τρίτη ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής Νικόδημος Δαμιανού, κατά την έναρξη των εργασιών του υψηλού επιπέδου ευρωπαϊκού συνεδρίου «EU Space Days 2026» στη Λευκωσία, σημειώνοντας ότι το διάστημα έχει πλέον καταστεί κρίσιμος τομέας για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία.
Το ευρωπαϊκό συνέδριο «EU Space Days 2026» διεξάγεται υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και συγκεντρώνει εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για το Διαστημικό Πρόγραμμα (EUSPA), στελέχη της βιομηχανίας και ερευνητές, με στόχο τη συζήτηση για τη μελλοντική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής και της βιομηχανικής στρατηγικής.
Μιλώντας κατά τις πρωινές εργασίες του διήμερου συνεδρίου, ο κ. Δαμιανού σημείωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τις προσπάθειες ενίσχυσης της στρατηγικής της αυτονομίας στο διάστημα μέσω επενδύσεων, κανονιστικής σαφήνειας και στενότερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών.
«Το διάστημα βρίσκεται στο επίκεντρο όλων όσων έχουν σημασία για την Ευρώπη: την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο τομέας αποτελεί κρίσιμη υποδομή που υποστηρίζει την πλοήγηση, τις τηλεπικοινωνίες, την αντιμετώπιση καταστροφών, τα χρηματοοικονομικά συστήματα και τη συνδεσιμότητα σε ολόκληρη την ήπειρο.
Πρόσθεσε ότι ο διαστημικός τομέας έχει ξεπεράσει πλέον κατά πολύ την επιστημονική εξερεύνηση και αποτελεί «μέρος της γεωπολιτικής και οικονομικής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης».
«Η παγκόσμια οικονομία του διαστήματος έχει ήδη ξεπεράσει τα 500 δισ. ευρώ και αναμένεται να υπερβεί τα 1,5 τρισ. μέσα στην επόμενη δεκαετία», σημείωσε. «Η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία και να οικοδομήσει μια πραγματική ενιαία αγορά για το διάστημα», συμπλήρωσε.
Αναφερόμενος στις εκθέσεις «Draghi» και «Letta» για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, ο Υφυπουργός προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές, εάν δεν επιταχύνει τη μετατροπή της καινοτομίας σε βιομηχανική και στρατηγική ισχύ. «Ας το παραδεχτούμε, οι άλλοι προχωρούν πολύ πιο γρήγορα», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «χρειαζόμαστε όχι μόνο καινοτομία, αλλά και την ικανότητα να τη μετατρέπουμε σε πραγματική βιομηχανική και στρατηγική ισχύ».
Παράλληλα, ο κ. Δαμιανού ανέφερε ότι η Κυπριακή Προεδρία έχει επικεντρωθεί στην προώθηση του προτεινόμενου EU Space Act και στη διαμόρφωση του μελλοντικού πλαισίου του «πυλώνα» του διαστήματος στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034.
Όπως είπε, η Κύπρος έχει εργαστεί εντατικά με τα κράτη μέλη και τους εμπλεκόμενους φορείς ώστε να υποστηρίξει «ένα πιο σαφές, πιο ισορροπημένο και πιο λειτουργικό πλαίσιο για τις διαστημικές δραστηριότητες στην Ευρώπη», το οποίο θα συνδυάζει ασφάλεια, ανθεκτικότητα και περιβαλλοντική βιωσιμότητα με την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα.
Πρόσθεσε ότι η Προεδρία έχει ήδη καταθέσει κείμενο διαπραγμάτευσης για τον EU Space Act τον περασμένο Μάρτιο, ενώ οι συζητήσεις συνεχίζονται για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης και ευελιξίας για τα μελλοντικά διαστημικά προγράμματα της Ευρώπης.
«Οι φιλοδοξίες της Ευρώπης στο διάστημα απαιτούν όχι μόνο σαφήνεια, αλλά και χρηματοδοτική, βιομηχανική και τεχνολογική ικανότητα υλοποίησης», ανέφερε.
Ο κ. Δαμιανού παρουσίασε επίσης την Κύπρο ως αναδυόμενο περιφερειακό κόμβο προηγμένων τεχνολογιών και διαστημικών υπηρεσιών, επισημαίνοντας τη γεωγραφική της θέση στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής.
«Η χώρα μας φιλοξενεί πύλες διασύνδεσης και επίγειους σταθμούς δορυφόρων για κορυφαίους ευρωπαϊκούς παρόχους, καθώς και τέσσερις επιχειρησιακούς δορυφόρους που αξιοποιούν κυπριακά assets», είπε.
Πρόσθεσε ότι η Κύπρος προχωρά στον σχεδιασμό οπτικής πύλης συνδεδεμένης με τα ευρωπαϊκά συστήματα ασφαλούς συνδεσιμότητας και τις υποδομές κβαντικών επικοινωνιών, ενώ φιλοξενεί επίσης μέρος του δικτύου «Search and Rescue» του ευρωπαϊκού δορυφορικού συστήματος Galileo, που χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό σημάτων κινδύνου και τη διάσωση, καθώς και μελλοντικούς σταθμούς παρακολούθησης EGNOS που έχουν επιλεγεί από τον EUSPA.
«Δεν πρόκειται για συμβολικά έργα», ανέφερε. «Είναι στρατηγικές δυνατότητες που ενισχύουν άμεσα την ανθεκτικότητα, τη συνδεσιμότητα, την ασφάλεια και την προστασία στην ευρύτερη περιοχή μας».
Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε επίσης στη μετάβαση της Κύπρου σε καθεστώς Συνδεδεμένου Μέλους του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), χαρακτηρίζοντάς την ως σημαντικό ορόσημο για το οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας της χώρας. «Για την Κύπρο, το διάστημα δεν αποτελεί αφηρημένη συζήτηση. Είναι το επόμενο τεχνολογικό σύνορο», σημείωσε.
Χαιρετισμό απηύθυνε και ο Κύπριος Ευρωβουλευτής (S&D) Κώστας Μαυρίδης, ο οποίος προειδοποίησε ότι το διάστημα έχει εξελιχθεί σε «κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού, ευκαιριών και ευπαθειών».
«Βλέπουμε τη Ρωσία να αναπτύσσει αντιδορυφορικές δυνατότητες, να διεξάγει ηλεκτρομαγνητικό πόλεμο και ακόμη να εξετάζει την τοποθέτηση πυρηνικών όπλων στο διάστημα», δήλωσε. «Βλέπουμε την Κίνα να αναπτύσσει ελιγμούς δορυφόρους διπλής χρήσης, ικανούς να πλησιάζουν και να απενεργοποιούν άλλα διαστημικά σκάφη».
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτές οι εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη για μια ισχυρότερη και πιο συνεκτική ευρωπαϊκή στρατηγική άμυνας και ασφάλειας στο διάστημα.
«Χωρίς το διάστημα, η Ευρώπη δεν μπορεί να είναι αυτόνομη», ανέφερε.
Ο κ. Μαυρίδης σημείωσε ότι η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει μια προσέγγιση «360 μοιρών» στην ασφάλεια, αντιμετωπίζοντας απειλές που εκτείνονται από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αστάθεια στη Μέση Ανατολή έως τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Επεσήμανε ακόμη τη σημασία των τεχνολογιών διπλής χρήσης, σημειώνοντας ότι πολλά σύγχρονα διαστημικά συστήματα εξυπηρετούν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες.
Ο κ. Μαυρίδης κάλεσε επίσης σε αύξηση των ευρωπαϊκών επενδύσεων σε διαστημικές υποδομές και αμυντικές δυνατότητες, προειδοποιώντας ότι οι δαπάνες της ΕΕ εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά σε σχέση με παγκόσμιους ανταγωνιστές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.
Το συνέδριο συνεχίζεται στις 27 Μαΐου με συζητήσεις για το μέλλον του Ευρωπαϊκού Διαστημικού Προγράμματος, την άμυνα στο διάστημα, τις κβαντικές επικοινωνίες και την παρατήρηση της Γης, καθώς και τις ευρύτερες φιλοδοξίες στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης στο διάστημα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
