Την ανάγκη ενίσχυσης της ετοιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στους κινδύνους που απορρέουν από τα προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, ανέδειξε η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά. Η παρέμβασή της πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια συζήτησης την Τρίτη στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, όπου εκπροσώπησε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας.
Στην ομιλία της στη συζήτηση υπό τον τίτλο «Κυβερνοασφάλεια και ετοιμότητα της ΕΕ έναντι των προηγμένων συστημάτων ΤΝ», η κα Ραουνά ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται με ταχείς ρυθμούς στις οικονομίες και στις υποδομές ασφάλειας.
Σημείωσε ότι η εξέλιξη αυτή μετασχηματίζει πολλούς τομείς, από την υγεία και τις μεταφορές έως τα χρηματοοικονομικά, την ενέργεια, την εκπαίδευση και την άμυνα.
Αναφερόμενη στην κυβερνοασφάλεια, είπε ότι η νέα γενιά προηγμένων συστημάτων ΤΝ, αποτελεί ισχυρό εργαλείο, το οποίο όμως συνοδεύεται και από σημαντικούς κινδύνους. Εξήγησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό ευπαθειών και στην ενίσχυση της άμυνας, ωστόσο όταν χρησιμοποιείται από κυβερνοεγκληματίες ή εχθρικούς κρατικούς παράγοντες, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο κρίσιμα συστήματα.
Πρόσθεσε πως ήδη παρατηρούνται τέτοιες περιπτώσεις, επισημαίνοντας ότι η ΤΝ είναι σε θέση να εντοπίζει αδυναμίες λογισμικού, να αυτοματοποιεί σύνθετες επιθέσεις ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) και να δημιουργεί ιδιαίτερα πειστική παραπληροφόρηση. Υπογράμμισε επίσης ότι κακόβουλοι ξένοι δρώντες αναμένεται να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες αυτές.
Υπό το πρίσμα αυτό, η Υφυπουργός σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένη και να προλαμβάνει τέτοιες απειλές, χαιρετίζοντας τη σχετική συζήτηση ως ιδιαίτερα επίκαιρη. Όπως ανέφερε, είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να μην μείνει πίσω, σημειώνοντας την ανάγκη έγκαιρης εμπλοκής για την παρακολούθηση της ανάπτυξης και χρήσης προηγμένων μοντέλων ΤΝ και την αντιμετώπιση ενδεχόμενων κινδύνων.
Είπε ακόμη ότι η συνεργασία με τη βιομηχανία είναι καθοριστικής σημασίας, τόσο για την κατανόηση των τεχνολογικών εξελίξεων όσο και για τη διαμόρφωσή τους με βάση τις ευρωπαϊκές αξίες και τις απαιτήσεις ασφάλειας. Παράλληλα, ανέφερε ότι το Συμβούλιο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με τακτικές τεχνικές συζητήσεις που διασφαλίζουν την ευθυγράμμιση και την ενημέρωση των κρατών μελών.
Η Υφυπουργός αναφέρθηκε στην υιοθέτηση του Κανονισμού για την Κυβερνοανθεκτικότητα, χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, επισημαίνοντας ότι η προσέγγιση «ασφάλεια εκ σχεδιασμού» (security-by-design), συμβάλλει στη μείωση των ευπαθειών σε λογισμικό και υλικό, καθώς και στη βελτίωση της ανταπόκρισης όταν αυτές εντοπίζονται.
Χαιρέτισε επίσης την πρόταση της Κομισιόν για το νέο πακέτο κυβερνοασφάλειας που παρουσιάστηκε στα τέλη Ιανουαρίου, σημειώνοντας ότι η Κυπριακή Προεδρία είναι πλήρως δεσμευμένη στην προώθηση των σχετικών διαβουλεύσεων, ιδίως για τον νέο Κανονισμό Κυβερνοασφάλειας, στον οποίο έχει ήδη σημειωθεί πρόοδος.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι προγραμματίζεται ειδική συζήτηση για τα προηγμένα συστήματα ΤΝ και την κυβερνοασφάλεια την 1η Ιουνίου, κατά τη συνεδρίαση της Οριζόντιας Ομάδας Εργασίας για θέματα κυβερνοασφάλειας, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η προτεινόμενη νομοθεσία θα συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυβερνοασφάλειας.
Παράλληλα, ανέφερε ότι με τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη η ΕΕ διαθέτει ήδη ένα ισχυρό πλαίσιο για την παρακολούθηση των πλέον ισχυρών μοντέλων ΤΝ που ενέχουν συστημικούς κινδύνους. Πρόσθεσε πως από τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, θα καθίστανται δυνατή η επιβολή απαιτήσεων διαφάνειας, τεκμηρίωσης και μετριασμού κινδύνων, σηματοδοτώντας μία σημαντική φάση στην εφαρμογή του Κανονισμού.
Ωστόσο, η κα Ραουνά επεσήμανε ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί, τονίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της τεχνολογικής αυτονομίας της ΕΕ. Παρατήρησε πως η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εξωτερικούς παράγοντες σε κρίσιμους τομείς, όπως οι υποδομές υπολογιστικού νέφους, οι αλυσίδες εφοδιασμού ημιαγωγών, οι προηγμένοι υπολογιστικοί πόροι και τα εργαλεία κυβερνοασφάλειας.
Σημείωσε ότι η εξάρτηση αυτή εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, εκφράζοντας το ενδιαφέρον του Συμβουλίου για το επικείμενο πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας που έχει ανακοινώσει η Κομισιόν, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει βασικό στοιχείο της συνολικής στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε δευτερολογία της, με την ολοκλήρωση των τοποθετήσεων των Ευρωβουλευτών, η Υφυπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη στενής συνεργασίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών.
Είπε ότι, παρότι αναγνωρίζονται οι πιθανοί κίνδυνοι που απορρέουν από τη χρήση των εν λόγω συστημάτων, είναι εξίσου αναγκαίο να διερευνηθούν και τα οφέλη τους για την ασφάλεια και τη διακυβέρνηση.
Η Υφυπουργός σημείωσε ότι η Κυπριακή Προεδρία έχει δεσμευθεί να συνεχίσει την προώθηση της συνεργασίας σε ζητήματα ασφάλειας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την ενίσχυση της συνολικής σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, ανέφερε ότι το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά με το Ευρωκοινοβούλιο και την Κομισιόν στο πλαίσιο της κοινής προσπάθειας για την ενίσχυση της τεχνολογικής αυτονομίας της ΕΕ.
Από την πλευρά της, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για θετικούς όσο και για κακόβουλους σκοπούς, με ιδιαίτερη επίπτωση στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.
Πρόσθεσε ότι η ΤΝ παρέχει στους αμυνόμενους ισχυρά εργαλεία για την προστασία κρίσιμων υποδομών, ωστόσο ταυτόχρονα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κακόβουλους παράγοντες, επιταχύνοντας και αυτοματοποιώντας επιθέσεις. Επισήμανε ότι τα νέα προηγμένα μοντέλα, λειτουργούν με υψηλή ταχύτητα και αυτοματοποίηση, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο εντοπισμού ευπαθειών από μήνες σε λίγες ώρες.
Σημείωσε ότι η πρόκληση πλέον δεν αφορά μόνο τον εντοπισμό, αλλά και την ταχεία διόρθωση των αδυναμιών, τονίζοντας ότι το νέο περιβάλλον δημιουργεί αυξημένους κινδύνους που απαιτούν ετοιμότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αναφέρθηκε επίσης στην εμφάνιση νέων εργαλείων κυβερνοασφάλειας από διεθνείς παρόχους, επισημαίνοντας ότι η τάση αυτή αναμένεται να ενταθεί.
Η κα Βίρκουνεν ανέφερε ότι η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, το οποίο περιλαμβάνει τον Κανονισμό για την ΤΝ, την Οδηγία NIS2 και τον Κανονισμό για την Κυβερνοανθεκτικότητα. Όπως είπε, τα εργαλεία αυτά θέτουν υποχρεώσεις για διαχείριση κινδύνων, ασφάλεια εκ σχεδιασμού και ταχεία αντιμετώπιση ευπαθειών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία ενίσχυσης των ευρωπαϊκών μηχανισμών κυβερνοάμυνας, συμπεριλαμβανομένου του ENISA και του EU Cyber Reserve, καθώς και την ανάγκη για ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και έγκαιρες προειδοποιήσεις μεταξύ κρατών μελών.
Εξήγησε ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την τεχνολογική της αυτονομία και να στηρίξει το δικό της οικοσύστημα κυβερνοασφάλειας και τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τρίτες χώρες και να αναπτυχθούν ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές λύσεις.
(ΚΥΠΕ/ΚΠΙ/ΑΓΚ)
