Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και δημοσιονομικών πιέσεων, η συζήτηση για τις προτεραιότητες της τρέχουσας Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ αποκτά καίρια σημασία. Ενώ η ατζέντα συχνά επικεντρώνεται στην ασφάλεια και την ψηφιακή μετάβαση, υπάρχει ένας τομέας που αγγίζει τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της κοινωνικής συνοχής: η υγεία και τα δικαιώματα των ασθενών. Στην Κύπρο, η εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ) αποτέλεσε μια κορυφαία κοινωνική κατάκτηση, θεμελιωμένη στην αρχή της αλληλεγγύης και της καθολικής κάλυψης. Ωστόσο, η ύπαρξη ενός συστήματος δεν συνεπάγεται αυτόματα και την πλήρη κατοχύρωση των δικαιωμάτων των χρηστών του σε κάθε πτυχή της ζωής τους. Η ουσιαστική δημοκρατία στην υγεία απαιτεί συνεχή βελτίωση, προστασία του κοινωνικού κράτους και, κυρίως, την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στη διαμόρφωση των πολιτικών που τους αφορούν.
Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έργο EU Presidency Project 5 (EUPP5), το οποίο υλοποιείται στην Κύπρο από το ερευνητικό κέντρο CARDET, λειτουργεί ως γέφυρα. Μεταφέρει τις ανησυχίες και τις προτάσεις της Κοινωνίας των Πολιτών στα κέντρα λήψης αποφάσεων, διασφαλίζοντας ότι η φωνή του πολίτη συμβάλλει ενεργά και εποικοδομητικά στη διαμόρφωση μιας πιο δίκαιης ευρωπαϊκής ατζέντας.
Μια τέτοια ουσιαστική παρέμβαση πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Απρίλιο.
Μέσω της σειράς "Open Dialogue Series" που διοργάνωσε το CARDET με θέμα «Δικαιώματα των Ασθενών στην Κύπρο», δημιουργήθηκε ένα βήμα ζωντανού δημόσιου διαλόγου όπου αναδείχθηκαν οι τεράστιες δυνατότητες, αλλά και οι προκλήσεις του υφιστάμενου συστήματος. Με την καθοδήγηση του δημοσιογράφου κ. Κωνσταντίνου Κωνσταντίνου, οι ομιλητές, η κα. Μαρίνα Νικολάου (Βουλεύτρια και Μέλος της Επιτροπής Υγείας της Βουλής) και ο κ. Ευτύχιος Παπαμιχαήλ (Γενικός Γραμματέας της Ε.ΚΥ.ΣΥ) έθεσαν επί τάπητος τα ζητήματα που απασχολούν καθημερινά τη βάση της κοινωνίας μας.
Ένα από τα κύρια συμπεράσματα της διαβούλευσης ήταν η αναγκαιότητα για ένα σύστημα που θα προστατεύει έμπρακτα τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί, το κόστος ορισμένων φαρμάκων εξακολουθεί να δημιουργεί ανισότητες, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τους χαμηλοσυνταξιούχους και τους χρόνιους ασθενείς.
Παράλληλα, οι πιεστικές ανάγκες στον τομέα της ψυχικής υγείας αναδεικνύουν την υποχρέωση της πολιτείας για ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων δομών αποκατάστασης, επανένταξης και υποστήριξης. Κανένας ασθενής δεν πρέπει να νιώθει αβοήθητος
Η σημασία αυτών των διαβουλεύσεων, ωστόσο, υπερβαίνει τα εθνικά μας σύνορα. Καθώς η ΕΕ προωθεί το όραμα της "Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας", με κεντρικό στόχο τη θωράκιση και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δημόσιων συστημάτων υγείας, τα βιώματα των Κυπρίων ασθενών και οι τεκμηριωμένες προτάσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να εμπλουτίσουν ουσιαστικά αυτόν τον διάλογο.
Αξιοποιώντας τη δυναμική της τρέχουσας Κυπριακής Προεδρίας, έχουμε την ευκαιρία να προβάλουμε το κοινωνικό πρόσωπο της Ευρώπης, αναδεικνύοντας στην πράξη ότι η πραγματική ασφάλεια των πολιτών περνά αναπόδραστα μέσα από την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότιμη προσβασιμότητα στην υγεία. Εδώ ακριβώς η Κοινωνία των Πολιτών, μέσα από οργανισμούς όπως το CARDET και πρωτοβουλίες όπως το EUPP5, αποδεικνύει ότι είναι ο καταλύτης που μετατρέπει τις πολιτικές εξαγγελίες σε απτά αποτελέσματα. Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών δεν αποτελεί απλώς δικαίωμα, αλλά τον ακρογωνιαίο λίθο για ένα ανθεκτικό κράτος πρόνοιας.
Η υγεία είναι δημόσιο αγαθό και η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο. Μόνο μέσα από τη συμμετοχική δημοκρατία, την ενσυναίσθηση και την έμπρακτη αλληλεγγύη μπορούμε να οικοδομήσουμε μια κοινωνία και μια Ευρώπη που πραγματικά δεν αφήνει κανέναν πίσω.
Το έργο «Προς μια ανοιχτή, δίκαιη και βιώσιμη Ευρώπη στον κόσμο – Πρόγραμμα Προεδρίας της ΕΕ 2024–2026» συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και υλοποιείται από τους Global Focus, Grupa Zagranica, CARDET και CONCORD, την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης και διεθνούς συνεργασίας. Αριθμός έργου: 2024/459-484. Το περιεχόμενο αυτής της δημοσίευσης αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του CARDET και δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νικόλας Αθηνής,
Διαχειριστής Ευρωπαϊκών Έργων, CARDET
