Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι τα κράτη-μέλη μπορούν να προβλέπουν δικαίωμα «δίκαιης αμοιβής» υπέρ των εκδοτών Τύπου, όταν αυτοί παραχωρούν άδεια χρήσης των δημοσιευμάτων τους σε παρόχους επιγραμμικών υπηρεσιών.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται πάροχοι υπηρεσιών φιλοξενίας περιεχομένου, πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου όπως το YouTube, το TikTok και το Facebook, επιγραμμικές πλατφόρμες διανομής ψηφιακού περιεχομένου, αλλά και υπηρεσίες συλλογής ειδήσεων (news aggregators), οι οποίες συγκεντρώνουν και προβάλλουν ειδησεογραφικό υλικό από διαφορετικές πηγές.
Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο προσφυγής της Meta Platforms κατά της ιταλικής ρυθμιστικής αρχής επικοινωνιών AGCOM, με αντικείμενο τη νομιμότητα της ιταλικής νομοθεσίας που εφαρμόζει την ευρωπαϊκή οδηγία για τα πνευματικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά. Η Meta υποστήριξε ότι το ιταλικό σύστημα, το οποίο επιβάλλει διαπραγματεύσεις μεταξύ πλατφορμών και εκδοτών για την καταβολή αμοιβής, παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο και περιορίζει υπέρμετρα την επιχειρηματική ελευθερία των παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών.
Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι το δικαίωμα των εκδοτών σε δίκαιη αμοιβή είναι συμβατό με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι η αμοιβή αποτελεί οικονομικό αντάλλαγμα για την άδεια χρήσης των δημοσιογραφικών εκδόσεων στο διαδίκτυο. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι εκδότες διατηρούν το δικαίωμα είτε να αρνηθούν την άδεια χρήσης είτε να την παραχωρήσουν χωρίς αντάλλαγμα. Το ΔΕΕ διευκρίνισε επίσης ότι δεν μπορεί να επιβληθεί υποχρέωση πληρωμής σε πλατφόρμες που δεν χρησιμοποιούν περιεχόμενο εκδοτών Τύπου.
Η ιταλική νομοθεσία προβλέπει για τις ψηφιακές πλατφόρμες ότι οι πάροχοι υποχρεούνται να διαπραγματεύονται με τους εκδότες χωρίς να περιορίζουν την προβολή των ειδησεογραφικών περιεχομένων κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, ενώ οφείλουν να παρέχουν και τα απαραίτητα οικονομικά στοιχεία για τον υπολογισμό της αμοιβής. Κατά το Δικαστήριο, οι υποχρεώσεις αυτές, παρότι περιορίζουν την επιχειρηματική ελευθερία των πλατφορμών, κρίνονται δικαιολογημένες, καθώς συμβάλλουν στη διασφάλιση δίκαιων διαπραγματεύσεων και στην προστασία των επενδύσεων των εκδοτών Τύπου.
Το ΔΕΕ αναγνώρισε επίσης ότι οι εκδότες βρίσκονται σε ασθενέστερη διαπραγματευτική θέση έναντι των μεγάλων ψηφιακών παρόχων, οι οποίοι διαθέτουν τα στοιχεία για την οικονομική αξία της διαδικτυακής χρήσης των δημοσιευμάτων, όπως τα έσοδα από διαφημίσεις και επισκεψιμότητα. Παράλληλα, κρίθηκε θεμιτός ο ρόλος της AGCOM στον καθορισμό κριτηρίων για τη δίκαιη αμοιβή, καθώς και η δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των πλατφορμών.
Η απόφαση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τη βιωσιμότητα του Τύπου απέναντι στις ραγδαίες αλλαγές που έχει επιφέρει η ψηφιακή εποχή.
Το Δικαστήριο σημείωσε ότι η μετάβαση στις διαδικτυακές υπηρεσίες και η κυριαρχία νέων ψηφιακών καναλιών έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση των εσόδων των εκδοτών, απειλώντας τον ρόλο τους στις δημοκρατικές κοινωνίες.
Σύμφωνα με το ΔΕΕ, οι επίμαχες ρυθμίσεις επιτυγχάνουν μια «δίκαιη ισορροπία» ανάμεσα στην επιχειρηματική ελευθερία των πλατφορμών, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και την ελευθερία και πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης.
