Σε κλίμα έντασης και με έντονες διαφωνίες μεταξύ οργανώσεων και εμπλεκόμενων φορέων άρχισε στη Βουλή η συζήτηση για το πολυαναμενόμενο νομοσχέδιο που αφορά τα δικαιώματα και τις παροχές προς τα άτομα με αναπηρία. Η πρώτη συνεδρία της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας ανέδειξε διαφορετικές προσεγγίσεις για κρίσιμα ζητήματα, όπως η ανεξάρτητη διαβίωση, τα εισοδηματικά κριτήρια και η κάλυψη συγκεκριμένων κατηγοριών αναπηρίας, ενώ δεν έλειψαν οι αιχμές και οι σφοδρές αντιπαραθέσεις μεταξύ οργανώσεων. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί φορείς χαιρέτισαν τη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης, άλλοι προειδοποίησαν για σοβαρά κενά και πιθανές αδικίες που, όπως υποστηρίζουν, ενδέχεται να δημιουργηθούν εάν το νομοσχέδιο προχωρήσει χωρίς ουσιαστικές αλλαγές.
Η πρώτη συζήτηση ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας ξεκίνησε χθες και από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας φάνηκε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες και διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από το περιεχόμενο του νομοσχεδίου. Ο πρόεδρος της Επιτροπής, Ανδρέας Καυκαλιάς, επισήμανε τα στενά χρονοδιαγράμματα που υπάρχουν μέχρι το νομοσχέδιο να οδηγηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής για ψήφιση και στη συνέχεια για εφαρμογή.
Το νομοσχέδιο παρουσιάστηκε από τον Γενικό Διευθυντή του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και χαιρετίστηκε από το Υπουργείο Εργασίας, το Υπουργείο Υγείας, τη Νομική Υπηρεσία, το γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως, τον ΟΑΥ και τον ΟΚΥπΥ, οι οποίοι εξέφρασαν θετική προσέγγιση ως προς τη φιλοσοφία της προτεινόμενης μεταρρύθμισης.
Η εκπρόσωπος του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού, Ελένη Κοτζιαμάνη, υπέβαλε γραπτώς τις προτάσεις της και σημείωσε πως «δεν έχουν ενταχθεί οι εισηγήσεις του γραφείου της Επιτρόπου που υπεβλήθησαν το 2017. Κατά συνέπεια έχουμε περίπου μία δεκαετία καθυστέρησης, με αποτέλεσμα η ψήφιση και εφαρμογή του νομοσχεδίου να ενδέχεται να λειτουργήσει ως μηχανισμός που θα διαιωνίσει την παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρίες. Το δεύτερο σχόλιο είναι πως το νομοσχέδιο εστιάζεται ιδιαίτερα στους ενήλικες, αφήνοντας εκτός σε μεγάλο βαθμό τα παιδιά. Από τις οκτώ υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο, μόνο σε δύο περιλαμβάνονται τα παιδιά».
Επίσης, όπως επισήμανε, «επειδή τα παιδιά εξαρτώνται από τις αποφάσεις των γονέων ή των κηδεμόνων τους, δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να λαμβάνουν απευθείας παροχές ανεξάρτητης διαβίωσης, όπως συμβαίνει με κάθε ενήλικα. Παράλληλα το συγκεκριμένο νομοσχέδιο εστιάζεται στη συμμετοχή των ενηλίκων με αναπηρίες στην αγορά εργασίας και στην ανεξάρτητη διαβίωσή τους, ενώ απέτυχε να υιοθετήσει έναν ολιστικό και καθολικό σχεδιασμό για την αναπηρία».
Τόνισε παράλληλα πως «για άλλη μία φορά η αξιολόγηση θα διεξάγεται από το αρμόδιο τμήμα και αφορά κυρίως τις παροχές και τις υπηρεσίες που μπορεί να λάβει ένα άτομο από το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, αφήνοντας εκτός τη συμμετοχή των παιδιών σε άλλα πλαίσια, όπως το σχολικό περιβάλλον, η ψυχαγωγία και άλλες κοινωνικές δραστηριότητες. Κατά συνέπεια το νομοσχέδιο συνεχίζει να προωθεί την άρνηση της αναπηρίας και της αξιολόγησής της με βάση τα διαφορετικά πλαίσια στα οποία τα παιδιά συμμετέχουν».
Επισήμανε ακόμη πως «παιδιά με μέτρια ή ήπια αναπηρία παραμένουν εκτός του νομοσχεδίου, κάτι που είχαμε θέσει επίσης το 2017. Επειδή τα παιδιά βρίσκονται σε αναπτυξιακό στάδιο, ακόμη και σε σχέση με την ίδια την αναπηρία, πρέπει να δίδονται οι παροχές και οι υπηρεσίες που χρειάζονται στη βάση των πραγματικών αναγκών του παιδιού».
Από την πλευρά της η εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου, Μαρίνα Παύλου, σημείωσε πως «σήμερα μετά λύπης μου βλέπω ότι ακόμη και με τη νέα νομοθεσία δεν θα καλυφθούν αρκετές σπάνιες παθήσεις. Αν οι αναπηρίες που υπάρχουν στο Ινστιτούτο, όπως για παράδειγμα αυτές που δεν βρίσκονται σε τροχοκάθισμα αλλά παρουσιάζουν αταξία και αστάθεια βάδισης και πολλές άλλες μορφές αναπηρίας, θα εμπίπτουν στον ορισμό για τη μέτρια και σοβαρή αναπηρία».
Επίσης ανέφερε πως «εάν δούμε τα στατιστικά στοιχεία για τις απορρίψεις, εύχομαι ότι δεν θα επαναληφθεί αυτό το φαινόμενο και στη νέα νομοθεσία, αλλά πολύ φοβάμαι ότι θα συμβεί. Ένα άλλο σημείο είναι το θέμα των υπηρεσιών φροντίδας. Έγινε μία πολύ καλή αρχή στο ζήτημα της παροχής φροντίδας μέσω φροντιστών, αλλά δεν υπάρχουν φροντιστές, αφού το επάγγελμα δεν είναι ακόμη καταχωρημένο στην Κύπρο. Έρχονται ασθενείς και τους αναζητούν, αλλά το σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί».
Μίλησε με στοιχεία η ΚΥΣΟΑ
Η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ, Θέμιδα Ανθοπούλου, κατά τη δική της τοποθέτηση σημείωσε πως «στη διαδικασία ετοιμασίας του νομοσχεδίου για πρώτη φορά καταγράφηκαν οι πραγματικές ανάγκες και το κόστος της αναπηρίας για όλα τα άτομα από εμάς τους ίδιους. Η διεύθυνση του Υφυπουργείου Πρόνοιας αποδέχθηκε ουσιαστικά τη δική μας καταγραφή για τα άτομα με αναπηρία».
Σημείωσε πως «το συνολικό κόστος της αναπηρίας για κάθε άτομο ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια ευρώ. Κάναμε πολλές ενέργειες για να πετύχει αυτή η προσπάθεια και είναι κάτι που διεκδικεί το αναπηρικό κίνημα εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό είχαμε συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με τον Υπουργό Οικονομικών, με την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας και είχαμε μπαράζ επαφών με όλα τα κοινοβουλευτικά κόμματα, τα οποία στο άκουσμα των 700 εκατομμυρίων μας απάντησαν ότι καμία διακυβέρνηση δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί».
Ως ΚΥΣΟΑ, σημείωσε, «διεκδικήσαμε την αύξηση των παροχών στηριζόμενοι σε οικονομικά κριτήρια και στις ανάγκες των ίδιων των ατόμων, καθώς και την προσαρμογή τους ως προς το πραγματικό κόστος της αναπηρίας για όλα τα άτομα με αναπηρία. Έχουμε δώσει στη δημοσιότητα τα ποσά που έχουμε αιτηθεί. Με αίσθημα υπευθυνότητας παραθέτουμε τη θετική μας θέση στο νομοσχέδιο με συγκεκριμένες τροποποιήσεις».
Την ίδια ώρα η κ. Ανθοπούλου σημείωσε πως το συγκεκριμένο νομοσχέδιο «σπάει τον κύκλο των διακρίσεων. Είναι κάτι το οποίο δεν έχουμε αντιληφθεί και αποδεχθεί στο πραγματικό του εύρος. Η διάκριση μεταξύ διαφόρων κατηγοριών αναπηρίας έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες και συγκεκριμένα με το άρθρο 5 που αφορά την ισότητα».
Το υφιστάμενο σύστημα οδηγεί, όπως σημείωσε, «σε άμεση διάκριση ατόμων με διάφορες μορφές αναπηρίας, όπως άτομα με νοητική αναπηρία, με ψυχοκοινωνικές αναπηρίες, σπάνιες παθήσεις, κώφωση και άλλες κινητικές αναπηρίες. Επιπλέον υπάρχει αντίθεση με το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας, καθώς η επιλογή συγκεκριμένων αναπηριών για εξαίρεση από εισοδηματικά κριτήρια αποτελεί κατάλοιπο του ιατρικού μοντέλου, όπου η διάγνωση καθορίζει το δικαίωμα».
Μιλώντας με αριθμούς η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ τόνισε πως «σήμερα υπάρχουν 17 χιλιάδες δικαιούχοι του ΕΕΕ, από τους οποίους οι 11 χιλιάδες είναι άτομα με αναπηρίες. Πρόσφατα συμπολίτες μας, λόγω της αύξησης 30 ευρώ στις συντάξεις τους, έχασαν 370 ευρώ από το αναπηρικό επίδομα. Όποιο άτομο με νοητική ή ψυχική αναπηρία, πολλαπλή σκλήρυνση, ρευματοπάθεια, κώφωση, θαλασσαιμία ή σπάνιες παθήσεις εργάζεται και λαμβάνει μισθό άνω των 500 ευρώ, δεν δικαιούται κρατική πρόνοια».
Ξεκαθάρισε ότι με το υφιστάμενο σύστημα «εάν ένα άτομο με οπτική αναπηρία ή παραπληγία εργάζεται, δεν χάνει τις αναπηρικές παροχές του. Εάν όμως ένα άτομο με νοητική αναπηρία εργάζεται και λαμβάνει λίγο πάνω από 500 ευρώ, παίρνει μηδέν σε παροχές από το κράτος και αυτό περιορίζει την αυτονομία του και την ποιότητα της ζωής του. Δεν εννοούμε σε καμία περίπτωση να έρθουμε να βάλουμε εισοδηματικά κριτήρια στις τρεις κατηγορίες οπτική αναπηρία, τετραπληγία και παραπληγία, αφού ήδη οι παροχές που λαμβάνουν είναι πολύ χαμηλές και εδώ και 20 χρόνια δεν έχουν αυξηθεί. Το κράτος εδώ και πάρα πολλά χρόνια έχει άτσαλα τσουβαλιάσει τη συντριπτική πλειοψηφία των ατόμων με αναπηρίες στο ΕΕΕ».
Υπάρχουν, όπως τόνισε η κ. Ανθοπούλου, «4.500 άτομα που λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας και ανικανότητας με σοβαρές αναπηρίες και επειδή η σύνταξή τους είναι πάνω από 380 ευρώ, παίρνουν μηδέν παροχές. Υπάρχουν επίσης άτομα που ενώ ήταν δικαιούχοι του ΕΕΕ, επειδή αύξησαν λίγο τα εισοδήματά τους, βρέθηκαν εκτός του συστήματος».
Από πλευράς του ο εκπρόσωπος του Παγκύπριου Συμβουλίου Εθελοντισμού, Ηλίας Δημητρίου, χαιρέτισε το νομοσχέδιο και επισήμανε πως «όταν άκουσα τις τοποθετήσεις του γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας Δικαιωμάτων του Παιδιού, μας προβλημάτισαν σε σχέση με το αν θα προλάβουμε να προχωρήσουμε. Εύχομαι να προλάβουμε, γιατί θα είναι ό,τι χειρότερο να μην περάσει το νομοσχέδιο. Θέλω να τονίσω ότι το θέμα της ανεξάρτητης διαβίωσης και η αποσύνδεση από τα εισοδηματικά κριτήρια είναι πάρα πολύ σημαντικά».
Έντονος ο Λαμπριανίδης
Εκ μέρους της ΟΣΑΚ και της ΟΠΑΚ, ο Δημήτρης Λαμπριανίδης κατά την τοποθέτησή του σημείωσε πως «νιώθω ότι οι περισσότεροι που βρίσκονται εδώ δεν έχουν ξεκάθαρη εικόνα για τις νομοθεσίες και τα σχέδια παροχών προς τα άτομα με αναπηρίες στη χώρα μας και συγχέουν πολλά πράγματα».
Εξήγησε πως «η νομοθεσία αυτή, να θυμίσουμε, ετοιμάστηκε χωρίς διαβούλευση με όλες τις οργανώσεις και σίγουρα όχι με τη δική μας. Είναι καλά να γνωρίζετε ότι επειδή λειτουργεί υπηρεσία παροχής κατ’ οίκον φροντίδας και εργοδοτούμε προσωπικό στην Κύπρο, για έναν υπάλληλο σε οκτάωρη εργασία χρειάζονται περίπου 1.600 ευρώ ως κόστος εργοδότησης. Πρέπει να εκτιμούμε τις ανάγκες των διαφορετικών μορφών αναπηρίας και των αναγκών που αυτές δημιουργούν».
Επιπρόσθετα ο κ. Λαμπριανίδης υπενθύμισε πως «τα επιδόματα αναπηρίας από το Τμήμα Ενσωμάτωσης δίδονται βάσει συμπτωμάτων και όχι βάσει ιατρικής διάγνωσης. Επίσης έχουμε το δικαίωμα να επιλέξουμε τον φροντιστή μας και όσον αφορά την αναγνώριση του κόστους αναπηρίας, νομίζω ότι πρέπει να ζούμε σε διαφορετικές πραγματικότητες».
Τόνισε πως η συγκεκριμένη νομοθεσία «αποτελείται από δύο τμήματα. Το παράρτημα Α αφορά τις υποστηρικτικές υπηρεσίες και κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο δεν προνοεί τη δημιουργία και παροχή υπηρεσιών κατ’ οίκον φροντίδας που είναι η βασικότερη ανάγκη για τα άτομα με βαριές μορφές κινητικής αναπηρίας ή άλλες αναπηρίες που δημιουργούν ανάγκες φροντίδας. Είναι η βασική υπηρεσία για να πετύχουμε την ανεξάρτητη διαβίωση».
Όπως σημείωσε, «αφού δεν προνοούνται αυτές οι υπηρεσίες μέσα από το πλαίσιο του νομοσχεδίου, τότε μένουν στο κομμάτι των επιδομάτων. Όσο καθυστερούμε να ξεκινήσει η υλοποίηση των υπηρεσιών, μάλλον θα χαθούν και άλλα χρήματα από το κονδύλι που ήταν διαθέσιμο. Το ποσό ήταν αρχικά 30 εκατομμύρια ευρώ και έγινε 10 εκατομμύρια, διότι δεν θα προλάβει να αντληθεί από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Είχαμε πει στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας από πέρσι να ξεκινήσει την υλοποίηση για να μην χαθούν χρήματα και ακόμη δεν ξεκίνησε».
Παράλληλα σημείωσε πως «το παράρτημα δύο που αφορά παροχές σε επιδόματα από το κράτος μάς βρίσκει επιφυλακτικούς σε σχέση με τη συνέχιση συγκεκριμένων επιδομάτων, αφού αφορούν αυστηρά τα άτομα που εκπροσωπούμε και έχουν στόχο να καλύψουν το κόστος διαβίωσης. Εκείνο για τη βαριά κινητική αναπηρία δόθηκε για διαφορετικό σκοπό, το επίδομα φροντίδας παραπληγικών για άλλο. Σήμερα λαμβάνονται από περίπου 2.500 άτομα στη χώρα μας».
Ο πολυδιαφημιζόμενος διαχωρισμός του ΕΕΕ από το αναπηρικό εισόδημα, όπως τόνισε ο κ. Λαμπριανίδης, «δεν φέρει καμία αύξηση στα άτομα με βαριές κινητικές αναπηρίες που λαμβάνουν το ΕΕΕ. Σε όσους δεν το λαμβάνουν θα φέρει μία αύξηση της τάξης των 368 ευρώ. Τα τελευταία τρία χρόνια η χώρα είχε πλεόνασμα πέραν των τριών δισεκατομμυρίων ευρώ και εδώ και δύο χρόνια μας κοροϊδεύουν ότι περιμένουμε μία νέα νομοθεσία για τα άτομα με αναπηρίες. Τελικά τα άτομα με βαριές αναπηρίες που δεν λαμβάνουν ΕΕΕ θα δουν αύξηση 368 ευρώ. Αυτό κάποιοι το χαρακτηρίζουν εμβληματική μεταρρύθμιση».
Απασφάλισε ο Νικολαΐδης εναντίον του Εισαγγελέα
Σε αρκετά έντονο ύφος, ο πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Τυφλών, Χριστάκης Νικολαΐδης, κατά την τοποθέτησή του σημείωσε πως «η πρώτη μου παρατήρηση αφορά το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα που ανέλαβε τον ρόλο της διαμόρφωσης κοινωνικής πολιτικής. Στο σημείωμα αναφέρεται ότι η Γενική Εισαγγελία, βλέποντας το νομοσχέδιο, θεώρησε ότι θα έπρεπε να γίνει νόμος για να καταργηθεί η χορηγία τυφλών, κάτι που θεωρώ ότι αποτελεί υπέρβαση εξουσίας από τον Γενικό Εισαγγελέα».
Επισήμανε πως «έρχεται να καταργήσει ένα επίδομα, αλλά με ποια εξουσιοδότηση; Θα έπρεπε πρώτα να δει εάν αυτό το ζήτημα έτυχε διαβούλευσης».
Σε παρέμβασή του ο εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας ανέφερε πως «η χορηγία των τυφλών ενσωματώνεται στο νομοσχέδιο. Η αιτιολογική έκθεση είναι κάτι το οποίο συνοδεύει πάντοτε ένα νομοσχέδιο και υπογράφεται από τον Γενικό Εισαγγελέα ανεξαρτήτως από πού προήλθε. Δεν πρόκειται για απόφαση του Γενικού Εισαγγελέα».
Λαμβάνοντας εκ νέου τον λόγο ο κ. Νικολαΐδης ανέφερε πως «δεν αποδεχόμαστε το χτύπημα προς τους τυφλούς και μάλιστα από τον ίδιο τον Γενικό Εισαγγελέα που αποφάσισε να καταργήσει αυτόν τον νόμο, ενώ το πρώτο που έπρεπε να εξεταστεί ήταν με ποιους έγινε διαβούλευση. Πότε συναντήθηκε το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας με την Οργάνωση Τυφλών; Πόσες επιστολές στείλαμε στο Υφυπουργείο, στην ΚΥΣΟΑ και πόσες συναντήσεις έγιναν με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Υπουργό Οικονομικών, από τις οποίες αποκλείστηκε η οργάνωσή μας;»
Επισήμανε πως «το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ΚΥΣΟΑ και το Υφυπουργείο, αλλά και η ίδια η Προεδρία. Φτάναμε στο τέλος του μήνα και λόγω των πολιτικών της Κυβέρνησης και του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης πέρσι και πρόπερσι δεν είχαμε χρήματα για να πληρώσουμε τους συνοδούς μας».
Τόνισε πως η υφιστάμενη νομοθεσία «εφαρμόζεται σε βάρος των τυφλών πριν ακόμη ψηφιστεί η νέα. Αντίθετα από όσα λέει η Γενική Εισαγγελία, δεν περιγράφεται η χορηγία τυφλών στη νομοθεσία και αυτή η ενσωμάτωση θα γίνει με όρους και κριτήρια. Το επίδομα φροντίδας που λαμβάνουν σήμερα οι τυφλοί θα δοθεί με αυστηρά κριτήρια και από τους 2.000 μόνο οι 150 το λαμβάνουν. Η επίθεση εναντίον της οργάνωσης θα είναι μεγαλύτερη. Ο λόγος που καταργείται η νομοθεσία είναι για να εξοικονομηθούν χρήματα ώστε να διευρυνθούν οι ομάδες αναπήρων και να δοθούν παροχές σε άτομα που δεν έχουν σοβαρές αναπηρίες, κάτι που δεν συμβαίνει σε καμία άλλη χώρα».
Παράλληλα ο κ. Νικολαΐδης επισήμανε πως «η ΚΥΣΟΑ είναι αυτή που επιτίθεται εναντίον των τυφλών αυτή τη στιγμή. Στα 13 χρόνια που ήμουν πρόεδρος της οργάνωσης έστειλα 11 χιλιάδες επιστολές και από αυτές μόνο τρεις αφορούσαν τυφλούς».
Η συζήτηση για το νομοσχέδιο αναμένεται να συνεχιστεί σε επόμενες συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας, όπου θα κατατεθούν περαιτέρω θέσεις και εισηγήσεις από φορείς και οργανώσεις, με στόχο να διαμορφωθεί το τελικό πλαίσιο πριν οδηγηθεί το νομοσχέδιο στην Ολομέλεια της Βουλής για ψήφιση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Ήγγικεν η ώρα της αλήθειας για το νομοσχέδιο της αναπηρίας-Οδηγείται στη Βουλή για συζήτηση, τι προβλέπει
- Στο περίμενε οι ΑμεΑ για πάνω από ένα μήνα για την νομοθεσία της αναπηρίας-«Δεν μπορεί ο κόσμος να περιμένει ακόμη ένα χρόνο»
- Βελτίωση παροχών προς κόσμο με αναπηρία ζητά η Κοινωνική Συμμαχία για τον Πολίτη
- Ξεκινούν τα τετ α τετ Παπαέλληνα για την νομοθεσία για την αναπηρία-Επιστολή σε Χριστοδουλίδη από ΚΥΣΟΑ για συνάντηση
- Τη σύσταση της «Κοινωνικής Συμμαχίας για τον Πολίτη» ανακοίνωσαν ΚΥΣΟΑ, ΟΣΑΚ και Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας
- Ζητά αύξηση κονδυλίου για τη νομοθεσία για αναπηρία η ΚΥΣΟΑ, θεωρούν μη υλοποιήσιμη την Κυβερνητική εξαγγελία
- Καυτή πατάτα για την Παπαέλληνα η νομοθεσία για την αναπηρία-Ασφυκτικός κλοιός για συζήτηση στη Βουλή
