Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επιβεβαιώνει το τεράστιο πρόβλημα του υπερπληθυσμού στις Κεντρικές Φυλακές, που κλήθηκαν να διαχειριστούν τα τελευταία χρόνια, όσα πρόσωπα ανέλαβαν τα ηνία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, αλλά και οι Διευθύνσεις του Σωφρονιστικού Ιδρύματος, χωρίς όμως απτά αποτελέσματα.
Όπως καταδεικνύεται μέσα από την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, που έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενες εκθέσεις της Επιτροπής για την πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT), το 15-20% των προσώπων που αποφυλακίζονται, επανεισέρχονται στο Σωφρονιστικό Ίδρυμα, λόγω της διάπραξης άλλων αδικημάτων, γεγονός που διογκώνει το πρόβλημα και επιβεβαιώνει ότι χρειάζεται αναδιάρθρωση των Κεντρικών Φυλακών. Μάλιστα καταγράφει πως από το 2022, όπου το ποσοστό υποτροπής έπεσε στο 15%, στη συνέχεια παρουσιάζει ανοδική πορεία.
Παρότι επί ημερών Μάριου Χαρτσιώτη καταγράφηκε η πολυδιαφημιζόμενη επέκταση των Κεντρικών Φυλακών, εντούτοις το πρόβλημα όχι μόνο δεν επιλύθηκε, αλλά διογκώνεται συνεχώς, με αποτέλεσμα ο υπερπληθυσμός να δυσχεραίνει τις συνθήκες κράτησης των κρατουμένων και να καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την καθημερινότητά τους.
Ένα μέτρο που θα βοηθούσε στην άμβλυνση του προβλήματος του υπερπληθυσμού είναι ο κατ' οίκον περιορισμός κρατουμένων, με τη χρήση ηλεκτρονικής συσκευής εντοπισμού, ευρέως γνωστής ως βραχιολάκι, αφού με αυτό τον τρόπο, κρατούμενοι θα βρίσκονταν εκτός των Κεντρικών Φυλακών και θα εξέτιαν την ποινή από το σπίτι τους, όπως προβλέπει και νομοθεσία που ψηφίστηκε το 2021.
Παρόλα αυτά, όπως καταγράφει η έκθεση της Ελεγκτικής, από τα μόλις 40 βραχιολάκια που διαθέτουν οι Κεντρικές Φυλακές, μόνο τα μισά είναι σε χρήση, επτά είναι ελαττωματικές ή/και υπό επιδιόρθωση συσκευές, ενω οι υπόλοιπες χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση καταδίκων που βρίσκονται σε άδεια ή συνοδεύονται εκτός των Φυλακών. Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται ότι με μόλις είκοσι ηλεκτρονικές συσκευές να χρησιμοποιούνται, το θέμα του υπερπληθυσμού θα συνεχίζει να διαιωνίζεται, δεδομένου ότι οι κρατούμενοι αυξάνονται με μαθηματική ακρίβεια, μέρα παρά μέρα.
Μπορεί εδώ και αρκετά χρόνια, ο Σύνδεσμος Προστασίας των Δικαιωμάτων Φυλακισμένων και Αποφυλακισθέντων, να ζητά επιτακτικά λύσεις στο πρόβλημα του υπερπληθυσμού και να εισηγείται εναλλακτικές ποινές, όπως είναι το βραχιολάκι, ωστόσο κανένα μέτρο δεν λήφθηκε μέχρι στιγμής, προς αυτή την κατεύθυνση.
Τι προνοεί η νομοθεσία
Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η Επιτροπή Κατάταξης δύναται να επιτρέψει σε κατάδικο που καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης μεγαλύτερη των δώδεκα μηνών και μικρότερη των πέντε ετών και έχει εκτίσει τουλάχιστο το ήμισυ της ποινής του, για συγκεκριμένα αδικήματα, ο οποίος είναι ενταγμένος στο Κέντρο για περίοδο τουλάχιστον ενός μηνός προηγουμένως, να εκτίσει μέρος της επιβληθείσας ποινής με το μέτρο του κατ’ οίκον περιορισμού, για χρονική περίοδο που δεν υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες, στη βάση ορών της Επιτροπής Κατάταξης.
Το ίδιο ισχύει για όποιον καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης μικρότερη των δώδεκα μηνών και έχει εκτίσει τουλάχιστον το ένα τρίτο της ποινής του ή βρίσκεται στην ανοιχτή φυλακή και έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα απεξάρτησης με απόφαση του Γενικού Εισαγγελέα. Επίσης, το ίδιο ισχύει για όποιον βρίσκεται στην ανοιχτή φυλακή και του παραχωρήθηκε άδεια χωρίς συνοδεία ή εκπαιδευτική άδεια. Το εν λόγω δικαίωμα, έχουν επιπρόσθετα όσοι βρίσκονται στην ανοιχτή φυλακή και είναι άνω των 70 ετών, που καταδικάστηκαν για συγκεκριμένα αδικήματα ή είναι βαριά ασθενείς ή κλινήρεις. Παράλληλα, σύμφωνα με το Νόμο, νοείται ότι ο κατάδικος, ο οποίος επιλέγεται και αποδέχεται έκτιση μέρους της ποινής του με κατ’ οίκον περιορισμό, θεωρείται ότι τελεί κατά πάντα χρόνο υπό καθεστώς φυλάκισης.
Η ηλεκτρονική συσκευή, προβλέπεται να τοποθετείται σε ένα από τα άκρα του, ως επίσης στην οικία, στο χώρο εργασίας του, σε σχολή που φοιτά ή ακόμα και στο πρόγραμμα απεξάρτησής του από τα ναρκωτικά. Ωστόσο, σε περίπτωση που ο κατάδικος παραβιάζει τα καθορισμένα επιτρεπτά όρια διακίνησής του, κατά τις αναφερόμενες στην απόφαση της Επιτροπής Κατάταξης ημέρες και ώρες, το σύστημα ηλεκτρονικής παρακολούθησης και προειδοποίησης ενεργοποιεί συναγερμό. Εξάλλου, σε περίπτωση καταστροφής της συσκευής ή παραβίασης των ορίων διακίνησης, ενημερώνεται ο πλησιέστερος αστυνομικός σταθμός.
Όπως αναφέρεται στο Νόμο, ο εκάστοτε Διευθυντής οφείλει να ενημερώνει όσους κατάδικους πληρούν τα κριτήρια και έχουν να εκτίσουν μικρότερο χρόνο ποινής από 18 μήνες, για να υποβάλουν -εάν το θελήσουν- αίτηση για χρήση βραχιολιού. Ακολούθως, όσοι υποβάλουν αίτηση, θα πρέπει να αξιολογείται από υπεύθυνο αξιωματικό η εφαρμογή του μέτρου και να ετοιμάζεται έκθεση αξιολόγησης.
Σε αυτή, πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν ότι κατά πόσο με την εφαρμογή του μέτρου σε σχέση με συγκεκριμένο κατάδικο, δημιουργείται κίνδυνος διασάλευσης της δημόσιας ασφάλειας ή της ασφάλειας του κοινού, τις τυχόν επιπτώσεις στο θύμα ή την οικογένεια του θύματος του αδικήματος, για το οποίο καταδικάσθηκε ο συγκεκριμένος κατάδικος, ενδεχόμενες επιπτώσεις στο πρόσωπο ή στα πρόσωπα, με τα οποία ο συγκεκριμένος κατάδικος προτίθεται να διαμένει.
Παράλληλα, θα πρέπει να προσμετράται κατά πόσον η συμπεριφορά, η διαγωγή και η εργατικότητα του στις Φυλακές ή της διάπραξης από τον ίδιο προηγούμενων αδικημάτων, αναμένεται να συμμορφωθεί με τους όρους του μέτρου του κατ’ οίκον περιορισμού. Επιπλέον, κατά πόσον ο συγκεκριμένος κατάδικος διαθέτει κατάλληλο χώρο διαμονής ή ο εργοδότης του διαθέτει κατάλληλο χώρο εργασίας ή ο χώρος εγκατάστασης της αναγνωρισμένης σχολής δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην οποία πρόκειται να φοιτήσει ο κατάδικος, ή ο χώρος στον οποίο πρόκειται να διεξαχθεί το πρόγραμμα απεξάρτησης του κατάδικου ή ο χώρος στον οποίο πρόκειται να διεξαχθεί το πρόγραμμα απεξάρτησης του κατάδικου, πληροί τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τους αναγκαίους όρους ασφάλειας που απαιτούνται για την εφαρμογή του μέτρου, καθώς και τις παραστάσεις, ανάγκες, προσωπικές περιστάσεις και επιθυμίες του συγκεκριμένου καταδίκου.
Κατά την εφαρμογή του μέτρου του κατ΄ οίκον περιορισμού, ο κατάδικος υπόκειται σε διακριτική επιτήρηση εκ μέρους του Διευθυντή των Φυλακών, έτσι ώστε να μην προσβάλλονται τα ευαίσθητα δεδομένα του τα οποία προστατεύονται από τον περί Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Επιπλέον, η Επιτροπή Κατάταξης δύναται σε οποιοδήποτε χρόνο, με εισήγηση του Διευθυντή ή με αίτηση του καταδίκου ή οποιουδήποτε ατόμου διαμένει μαζί του, να τροποποιεί τους όρους της έγκρισης, ώστε αυτοί να προσαρμόζονται στις προσωπικές συνθήκες και τα δεδομένα της διαμονής του.
Ο Διευθυντής των Φυλακών έχει το δικαίωμα προσωρινής αναστολής του μέτρου εάν ο ίδιος κρίνει ότι συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος ή λόγοι ασφάλειας ή παραβιάσθηκε οποιοσδήποτε όρος ή εξέλιπε οποιαδήποτε προϋπόθεση της έγκρισης. Για να προχωρήσει σε μια τέτοια ενέργεια, θα πρέπει εντός επτά εργάσιμων ημερών, να συγκαλέσει την Επιτροπή Κατάταξης, για να ενημερώσει για τους λόγους της απόφασής του.
Ο Νόμος προβλέπει εξάλλου πως «τυχόν οριστική ανάκληση, της απόφασης για έγκριση του μέτρου του κατ΄ οίκον περιορισμού από την Επιτροπή Κατάταξης, αποκλείει αυτόματα τον κατάδικο από τη δυνατότητα μελλοντικής παραχώρησης έγκρισης κατά τη διάρκεια της κράτησής του. Η αιτιολογημένη απόφαση για ανάκληση της έγκρισης του μέτρου του κατ΄ οίκον περιορισμού γνωστοποιείται στον κατάδικο κατά την επανεισδοχή του στις Φυλακές».
«Τουλάχιστον 200 άτομα θα μπορούσαν να είναι έξω με βραχιόλι»
Τοποθετούμενος επί του ζητήματος που ανέδειξε η Ελεγκτική Υπηρεσία για το βραχιολάκι, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας Δικαιωμάτων Φυλακισμένων και Αποφυλακισθέντων, Αλέξανδρος Κληρίδης, εξέφρασε τη δυσφορία του για την κατάσταση που επικρατεί, χαρακτηρίζοντας ως ειρωνεία και ως υποκρισία να αναφέρει κάποιος ότι θέλουν να διορθώσουν τα προβλήματα του υπερπληθυσμού, αλλά παράλληλα να βλέπουν τα συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Μιλώντας στον REPORTER, ο κ. Κληρίδης ανέφερε πως «θεωρώ ότι τουλάχιστον 200 άτομα θα μπορούσαν να είναι έξω με βραχιόλι. Η νομοθεσία θα έπρεπε να επιτρέπει περισσότερες περιπτώσεις για χρήση βραχιολιού, όπως για υπόδικους, αλλά και να προβλέπεται ως ποινή από το Δικαστήριο, αλλά όπως φαίνεται, ακόμα και ο Νόμος να υπάρχει, δεν υπάρχει η υποδομή».
Σημείωσε ακόμα ότι «κανονικά, οι υπόδικοι και οι ελαφροποινίτες θα έπρεπε να δικαιούνταν χρήση βραχιολιού, απευθείας, με απόφαση Δικαστηρίου. Ακόμα και το Συμβούλιο Αποφυλακίσεως θα έπρεπε να έχει δικαίωμα να αποφασίζει την εφαρμογή βραχιολιού, αλλά δυστυχώς δεν έχει αυτό το δικαίωμα. Υπάρχουν τόσες πολλές εφαρμογές του συγκεκριμένου μέτρου και τόσα πολλά προβλήματα που θα μπορούσαν να λυθούν, που είναι ντροπιαστικό να ακούμε αυτά τα αποτελέσματα σήμερα (σ.σ. τα ευρήματα της Ελεγκτικής)».
Καταληκτικά, είπε «είναι τουλάχιστον ειρωνεία και υποκρισία να λέμε ότι θέλουμε να διορθώσουμε τα προβλήματα του υπερπληθυσμού, αλλά παράλληλα να ακούμε αυτά τα αποτελέσματα, τα οποία σε νούμερα μιλούν από μόνα τους».
Παραλαμβάνονται 50 νέα βραχιολάκια
Σημειώνεται ότι μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο νέος υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Φυτιρής, διαπιστώνοντας το πρόβλημα με τον υπερπληθυσμό, έθεσε στις πρώτες του προτεραιότητες την αποσυμφόρηση των Κεντρικών Φυλακών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του REPORTER, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, υπό την ηγεσία του Κώστα Φυτιρή, αποφάσισε να παραγγελθούν άλλα 50 βραχιολάκια, τα οποία αναμένονται εντός των επόμενων ημερών, για να αρχίσει η χρήση τους και να προστεθούν στα 20 που βρίσκονται σε λειτουργία από το Τμήμα Φυλακών.
Εκείνο που προκύπτει ως εύλογο ερώτημα, είναι γιατί η συγκεκριμένη διαπίστωση δεν έγινε επί ημερών Μάριου Χαρτσιώτη, δεδομένου ότι το πρόβλημα του υπερπληθυσμού χρονίζει στις Κεντρικές Φυλακές και καταγράφεται στις τελευταίες εκθέσεις της CPT ή ακόμα και από τη διεύθυνση του Σωφρονιστικού Ιδρύματος, που είναι η καθ' ύλην αρμόδια για τα συγκεκριμένα ζητήματα.
Μάλιστα, όχι μόνο δεν προνόησαν να προβούν σε αγορά επιπλέον συσκευών επιτήρησης, αλλά όπως καταδεικνύεται μέσα από την έκθεση, δεν χρησιμοποιούσαν όλα όσα είχαν στη διάθεσή τους, ούτε προσπάθησαν να επιδιορθώσουν τα ελαττωματικά, για να μεγιστοποιήσουν τον αριθμό των φυλακισμένων που θα είχαν την ευκαιρία να παραμείνουν σε κατ' οίκον περιορισμό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
