Ανταγωνιστικότητα και τη θωράκιση της Ενιαίας Αγοράς κυριαρχούν στην ατζέντα της άτυπης Συνόδου Κορυφής. Σε ένα περιβάλλον μακριά από τη συνήθη πίεση της δημοσιότητας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχειρούν στην κρίσιμη αυτή σύνοδο να χαράξουν κοινή στρατηγική απέναντι στις αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις. Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων: λιγότερη γραφειοκρατία, ισχυρότερη ενιαία αγορά και περιορισμός της εξάρτησης από τρίτες χώρες.
«Στρατηγική επιταγή» η ενιαία αγορά
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έδωσε τον τόνο πριν από την έναρξη των εργασιών, τονίζοντας ότι η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς δεν αποτελεί πλέον απλώς οικονομική επιλογή, αλλά επείγουσα στρατηγική ανάγκη στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, η συζήτηση δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Στόχος είναι η επιτάχυνση πρωτοβουλιών που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη: απλοποίηση κανονισμών, μείωση διοικητικών βαρών για τις επιχειρήσεις, ενίσχυση της καινοτομίας – ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις – και καλύτερη αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Κόστα προσκάλεσε στη Σύνοδο τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα. Οι εκθέσεις που παρουσίασαν το 2024 ανέδειξαν τα διαρθρωτικά εμπόδια της ευρωπαϊκής οικονομίας, τη γραφειοκρατική ακαμψία της ενιαίας αγοράς και τις εξωτερικές εξαρτήσεις της ΕΕ, τροφοδοτώντας τον τρέχοντα διάλογο.
Παρότι δεν αναμένεται τελικό ανακοινωθέν, εκτιμάται ότι θα υπάρξει πολιτική δέσμευση για περαιτέρω απλοποίηση της νομοθεσίας και ενίσχυση της χρηματοδότησης στρατηγικών τομέων.
Ενισχυμένη συνεργασία και «ευρωπαϊκή προτίμηση»
Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτελεί και η αξιοποίηση της «ενισχυμένης συνεργασίας» για την προώθηση μεγάλων ευρωπαϊκών έργων, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί ομοφωνία.
Σε επιστολή της προς τους ηγέτες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισημαίνει ότι, παρότι ο στόχος παραμένει η συμφωνία και των 27, η Ένωση δεν πρέπει να διστάζει να ενεργοποιεί τα εργαλεία που προβλέπουν οι Συνθήκες όταν η στασιμότητα πλήττει την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα δράσης της.
Η ίδια έθεσε στο τραπέζι και την έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης», προτείνοντας να εξεταστεί εάν εταιρείες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα μπορούσαν να ενισχύουν ευρωπαϊκές βιομηχανίες μέσω των προμηθειών τους σε εξοπλισμό και τεχνολογία. Στόχος είναι η ενδυνάμωση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ σε κρίσιμους τομείς.
Μακρόν: Κοινός δανεισμός για άμυνα και καινοτομία
Πιο φιλόδοξη εμφανίζεται η προσέγγιση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Μιλώντας στην Αμβέρσα, κάλεσε τις «πρόθυμες χώρες» να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις της ενιαίας αγοράς μέσω ενισχυμένης συνεργασίας, εφόσον δεν υπάρξει συνολική συμφωνία έως τα τέλη Ιουνίου.
Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό – ακόμη και μέσω ευρωομολόγων – με στόχο τη χρηματοδότηση επενδύσεων στην άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Όπως υποστηρίζει, το κοινό χρέος θα μπορούσε να αποτελέσει το αποτελεσματικότερο εργαλείο για να διατηρήσει η ΕΕ την ανταγωνιστικότητά της έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας και να ενισχύσει την οικονομική της αυτονομία.
Σύγκλιση στους στόχους, διαφωνίες στα μέσα
Παρά τη γενική συμφωνία ως προς την ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας, οι διαφωνίες εντοπίζονται στα εργαλεία.
Ενδεικτική ήταν η «μίνι σύνοδος» που συγκάλεσαν νωρίς το πρωί οι ηγέτες της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου, με τη συμμετοχή περίπου δώδεκα χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Στο κοινό τους έγγραφο εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην «ευρωπαϊκή προτίμηση», τονίζοντας ότι τυχόν παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι εξαιρετικού χαρακτήρα, περιορισμένες και αναλογικές, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τη συνολική εμπορική στρατηγική της ΕΕ και τις διεθνείς της δεσμεύσεις.
Η άτυπη Σύνοδος στο Alden Biesen μπορεί να μην καταλήξει σε επίσημα συμπεράσματα, ωστόσο θεωρείται κρίσιμη. Όχι γιατί θα παρουσιάσει μια νέα στρατηγική από το μηδέν, αλλά γιατί θα δείξει εάν η Ευρώπη μπορεί να κινηθεί ταχύτερα και πιο συντονισμένα σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού και περιορισμένων περιθωρίων καθυστέρησης.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ/ΜΠΕ
