Το ερώτημα αν και πώς μπορεί να ανατραπεί το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με νέο κύμα μαζικών διαδηλώσεων που έχει ως αποτέλεσμα εκατοντάδες νεκρούς μέχρι στιγμής και ταυτόχρονα με σενάρια στρατιωτικής επέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών, εφόσον ο Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να προχωρήσει σε επίθεση.
Σύμφωνα με το BBC, η ιστορία των τελευταίων 17 ετών δείχνει ότι το Ιράν έχει βρεθεί επανειλημμένα μπροστά σε παρόμοιες κρίσεις, χωρίς όμως να έχει πλησιάσει πραγματικά το σημείο κατάρρευσης του καθεστώτος.
Κάθε φορά που ξεσπούν μαζικές κινητοποιήσεις, επανέρχονται τα ίδια κρίσιμα ερωτήματα: τι θα χρειαζόταν για να ανατραπεί η Ισλαμική Δημοκρατία και πώς θα μπορούσε να διαπιστωθεί ότι έχει επιτευχθεί ένα καθοριστικό σημείο καμπής.
Για να βρεθεί το καθεστώς σε πραγματικό και άμεσο κίνδυνο, θα απαιτείτο μαζική και ουσιαστική μεταστροφή δυνάμεων ασφαλείας, με μεγάλα τμήματα του μηχανισμού καταστολής να εγκαταλείπουν την ηγεσία και να συντάσσονται με τους διαδηλωτές. Μέχρι σήμερα, κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί. Αυτό κατ' επέκταση σημαίνει ότι είναι πολύ νωρίς για να βγουν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσο ο ιστός του καθεστωτικού μηχανισμού έχει διαβρωθεί από το κύμα οργής.
Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει έναν από τους πιο βαθιά ριζωμένους και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ασφάλειας διεθνώς. Το σύστημα περιλαμβάνει δίκτυα πληροφοριοδοτών, εκτεταμένη παρακολούθηση επικοινωνιών, έλεγχο διαδικτυακού περιεχομένου και έναν πολυάριθμο παραστρατιωτικό μηχανισμό Basij, με αποστολή τη διαφύλαξη του καθεστώτος και των θεοκρατικών του αξιών. Αυτός ο μηχανισμός έχει αποδειχθεί ικανός να καταστέλλει κάθε προηγούμενο κύμα διαμαρτυρίας, χρησιμοποιώντας ακραία βία, μαζικές συλλήψεις και, σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις, βασανιστήρια κρατουμένων, οι οποίοι συχνά αφήνονται ελεύθεροι σε κακή ψυχολογική και σωματική κατάσταση, λειτουργώντας αποτρεπτικά για τους υπόλοιπους.
Η στρατηγική αυτή περιγράφεται ως πολιτική «αποτροπής μέσω φόβου» και μέχρι στιγμής έχει αποδώσει για το καθεστώς, παρά το κοινωνικό κόστος και τη διεθνή κατακραυγή. Σε αυτό το περιβάλλον, τα σενάρια εξωτερικής στρατιωτικής παρέμβασης προσθέτουν έναν ακόμη απρόβλεπτο παράγοντα.
Την ίδια ώρα ο Ντόναλντ Τραμπ έχει στη διάθεσή του μια γκάμα στρατιωτικών επιλογών για ενδεχόμενη αμερικανική επέμβαση στο Ιράν, με την Τεχεράνη να έχει ήδη διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σε περίπτωση επίθεσης. Το προηγούμενο υπάρχει: τον Ιούνιο του περασμένου έτους, Ισραήλ και Ιράν ενεπλάκησαν σε έναν σύντομο αλλά έντονο πόλεμο διάρκειας 12 ημερών, με την αμερικανική αεροπορία να παρεμβαίνει στο τέλος, πλήττοντας κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σε τρεις τοποθεσίες.
Αν εγκριθούν νέες αμερικανικές επιθέσεις, αυτές εκτιμάται ότι θα στοχεύσουν στον πυρήνα του μηχανισμού ασφαλείας της χώρας: το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τις δυνάμεις Basij και, σε ακραίο σενάριο, ακόμη και τον ίδιο τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια στρατηγική ενέχει σοβαρούς κινδύνους αντιστροφής του αποτελέσματος.
Το καθεστώς έχει ήδη παρουσιάσει τους διαδηλωτές ως «τρομοκράτες που προσπαθούν να ευχαριστήσουν τον Ντόναλντ Τραμπ». Μια αμερικανική αεροπορική επιδρομή με απώλειες αμάχων θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να ενισχύσει το αφήγημα αυτό και να συσπειρώσει μέρος της κοινωνίας γύρω από την ηγεσία, αντί να την αποδυναμώσει.
Παρά τις απώλειες ισχύος των τελευταίων μηνών, το Ιράν διατηρεί ακόμη μέσα αντίδρασης. Διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους, διατηρεί συμμαχικές δυνάμεις, όπως οι Χούθι στην Υεμένη, και θα μπορούσε να επιχειρήσει να πλήξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα, ακόμη και με ναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα σημεία για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Την ίδια στιγμή, όμως, η θέση της Τεχεράνης είναι αισθητά ασθενέστερη σε σύγκριση με πριν από ενάμιση χρόνο. Το Ιράν έχει χάσει τον βασικό του σύμμαχο στη Συρία και έχει δει το Ισραήλ να διαπερνά τις αεράμυνές του και να πλήττει στόχους όπου κρίνει απαραίτητο στη Μέση Ανατολή.
Το αν η συνδυασμένη πίεση εσωτερικής εξέγερσης και εξωτερικής στρατιωτικής απειλής μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική ανατροπή του καθεστώτος παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Από εκατοντάδες έως χιλιάδες οι νεκροί στις διαδηλώσεις, σύμφωνα με οργανώσεις
Εν τω μεταξύ, επίσημα ιρανικά ΜΜΕ μεταδίδουν πως δεκάδες μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν σκοτωθεί από την αρχή των διαδηλώσεων, την 28η Δεκεμβρίου, την ώρα, ωστόσο, που οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με έδρα το εξωτερικό, κάνουν λόγο για εκατοντάδες ή ακόμα και χιλιάδες νεκρούς στην καταστολή.
Η ΜΚΟ Iran Human Rights (IHR), που εδρεύει στη Νορβηγία, ανέφερε χθες πως έχει επιβεβαιώσει τον θάνατο τουλάχιστον 192 διαδηλωτών, όμως προειδοποίησε πως ο απολογισμός θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερος και κατήγγειλε μία «σφαγή». «Μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες αναφέρουν πως τουλάχιστον πολλές εκατοντάδες, ήτοι περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, βάσει ορισμένων πηγών, έχουν σκοτωθεί», υπογράμμισε η μη κυβερνητική οργάνωση, κάνοντας επίσης λόγο για περισσότερες από 2.600 συλλήψεις.
Δείτε βίντεο, πλήθη σε νεκροτομείο έξω από την Τεχεράνη:
BREAKING:
— Visegrád 24 (@visegrad24) January 11, 2026
New footage shows the bodies of more than a hundred murdered anti-regime protesters brought to the Kahrizak Forensic Medical Center in Tehran on January 8th.
It proves that the death toll in Iran is much higher than previously thought, and is likely in the thousands pic.twitter.com/8bqhwpj6Xj
Από την πλευρά της, η οργάνωση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με έδρα τις ΗΠΑ, HRANA, είπε πως έχει επαληθεύσει τους θανάτους 554 ανθρώπων, 496 διαδηλωτών και 48 μελών των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ 10.681 άνθρωποι έχουν συλληφθεί από την 28η Δεκεμβρίου και την έναρξη των κινητοποιήσεων.
Οι Μουτζαχεντίν του Λαού, μια απαγορευμένη στο Ιράν οργάνωση, λένε πως, σύμφωνα με πηγές από το εσωτερικό της χώρας, περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
