Τα προηγούμενα χρόνια, υπήρξε ένα θέμα ταμπού για τα κόμματα και γενικά για τον πολιτικό διάλογο. Όποιος τολμούσε να αναφερθεί με σκεπτικισμό και να προειδοποιήσει, κατηγορείτο αμέσως, ως ρατσιστής ή ακροδεξιός. Με τα χρόνια, το πρόβλημα γιγαντωνόταν και οι φωνές αυξάνονταν. Φτάσαμε στο σημείο, οι ίδιοι οι υπουργοί Εσωτερικών της Κυβέρνησης Αναστασιάδη, Πετρίδης και Νουρής, να κατηγορηθούν, κυρίως από το ΑΚΕΛ, για τα μέτρα τα οποία άρχισαν να λαμβάνουν.
Παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα, άρχισε να αποκτά και νέες μορφές, όπως τα φαινόμενα γκετοποίησης, η πολιτική εργαλιοποίηση, η εκμετάλλευση των μεταναστών από διάφορα οικονομικά και άλλα συμφέροντα, τα αντανακλαστικά που επιδείχθηκαν, ήταν αργά. Για αυτό παρά τα μέτρα που άρχισαν να λαμβάνονται, τα αποτελέσματα, ήταν μηδαμινά, κυρίως διότι δεν έγινε κατορθωτό να σταματήσουν οι ροές προς την Κύπρο.
Τα δεδομένα τους τελευταίους μήνες, έχουν αλλάξει, αφού λήφθηκαν μια σειρά από μέτρα, που χτύπησαν τη ρίζα του προβλήματος. Είναι γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια, οι αφίξεις σε ένα ημερολογιακό έτος ξεπερνούσαν τις δεκαέξι χιλιάδες, ενώ φέτος ανέρχονται περίπου σε δέκα. Σε αυτό βοήθησε σε μεγάλο βαθμό η προσπάθεια που έγινε για να μειωθούν οι ροές από τα κατεχόμενα. Αυτό έγινε κυρίως με την προσπάθεια για να εμποδιστούν οι διακινητές, από το να στέλνουν τους μετανάστες στα κατεχόμενα από τα αεροδρόμια της Τουρκίας κι από εκεί να τους οδηγούν προς τη Νεκρή Ζώνη, δίνοντας τους οδηγίες για το τι θα πρέπει να κάνουν, για να αιτηθούν άσυλο από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Παράλληλα, η προσπάθεια για να αποκοπούν μια σειρά από ρυθμίσεις, που λειτουργούσαν ως κίνητρα για τους μετανάστες, όπως για παράδειγμα το δικαίωμα τους να εργαστούν ή να λαμβάνουν επιδόματα και να κυκλοφορούν ελεύθεροι, έφεραν αποτέλεσμα. Σε συνδυασμό με άλλα μέτρα όπως η περίφραξη των κέντρων κράτησης, αλλά και η εκστρατεία ενημέρωσης επίδοξων μεταναστών, που έπεφταν θύματα παραπληροφόρησης των διακινητών και πλήρωναν αδρά, νομιζόμενοι πως η Κύπρος είναι η γη της επαγγελίας για αυτούς, βελτίωσαν την κατάσταση, κάνοντας την κατάσταση διαχειρίσιμη στην παρούσα φάση.
Γνωρίζοντας εκ των προτέρων πλέον, την πραγματική κατάσταση και τους κινδύνους, μεταξύ των οποίων, πρώτον να κλειστούν σε κέντρο κράτησης, δεύτερον να επιστραφούν στις χώρες τους και τρίτο ότι δεν δικαιούνται να εργαστούν, φαίνεται πως λειτουργεί ευεργετικά.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, άλλαξε και ο χάρτης του μεταναστευτικού το 2023. Δηλαδή, εκεί που υπήρχε ξεκάθαρα η επικράτηση της διαδρομής για είσοδο στα ελεγχόμενα από την Κυπριακή Δημοκρατία εδάφη, από τα κατεχόμενα, πλέον το 2023, επικράτησε η είσοδος στη χώρα δια θαλάσσης. Με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, το 2023, οι αφίξεις μεταναστών από τα κατεχόμενα, μειώθηκαν κατά δέκα χιλιάδες σε πραγματικούς αριθμούς, ενώ οι αφίξεις δια θαλάσσης, σε σχέση με το 2022, αυξήθηκαν κάτι λιγότερο από τρεις χιλιάδες.
Συνολικά, το 2022, έφτασαν στις ελεύθερες περιοχές από την Πράσινη Γραμμή 16501 μετανάστες, ενώ το 2023, μόλις 6586, ενώ δια θαλάσσης το 2022 έφτασαν 937 μετανάστες και το 2023, 3389. Συνολικά μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου έφτασαν στην Κύπρο 10475 μετανάστες, σε σχέση με 17438.
Σε συνδυασμό με τα μέτρα που λήφθηκαν για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου, οδήγησαν στο πολύ θετικό αποτέλεσμα, για να αλλάξει το ισοζύγιο, αφού οι αναχωρήσεις μεταναστών, έφτασαν το 105% των αφίξεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Μόλις οι μισές του 2022, οι αιτήσεις ασύλου το 2023-Τα επικαιροποιημένα στοιχεία του Μεταναστευτικού
Κλειδί το καθεστώς της Συρίας
Υπενθυμίζεται ότι στις 20 Δεκεμβρίου, σε σύσκεψη που έγινε στο Προεδρικό Μέγαρο για το μεταναστευτικό, υπό τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, αποφασίστηκε σειρά επιπρόσθετων μέτρων που αναμένεται να εφαρμοστούν το αμέσως επόμενο διάστημα.
Ανάμεσα σε άλλα είναι η συνεργασία με άλλα κράτη ώστε να αρχίσει συζήτηση στην Ευρώπη για επανεξέτασης του καθεστώτος της Συρίας και ειδικότερα κάποιων περιοχών που έχουν ήδη χαρακτηριστεί από διεθνείς οργανισμούς ως ασφαλείς, ως επίσης και η προώθηση της αυστηροποίησης και ο διπλασιασμός των προβλεπόμενων ποινών που αφορούν αδικήματα που σχετίζονται με διακίνηση παράτυπων μεταναστών.
Το κράτος αναμένεται να συστήσει ειδικό κλιμάκιο καταπολέμησης κυκλωμάτων διακίνησης παράτυπων μεταναστών στην Αστυνομία, ενώ θα γίνουν παραστάσεις στην Interpol όπως ενισχυθεί η συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές, και ανταλλαγή πληροφοριών.
Επιπλέον, η καταβολή επιδομάτων αιτητών ασύλου να γίνεται μέσω προπληρωμένης κάρτας προς διασφάλιση ότι τα επιδόματα πράγματι αξιοποιούνται για κάλυψη αναγκών διαβίωσης, καθώς επίσης και επίσπευση διαδικασιών του Κανονισμού του Δουβλίνου για επανένωση οικογενειών που βρίσκονται σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: Αυτά είναι τα επιπρόσθετα μέτρα που έλαβε η Κυβέρνηση για το μεταναστευτικό-«Βελτιωμένη η εικόνα»
Η πληγή στα δημόσια οικονομικά και η αλλαγή
Σε μια περίοδο οικονομικής αστάθειας και αβεβαιότητας, η Κύπρος καλείται να πληρώσει βαρύ τίμημα με ιδίους πόρους για το Μεταναστευτικό. Αυτό προκύπτει και από την πρόσφατη συζήτηση που έγινε στην Ολομέλεια της Βουλής, κατά τη ψήφιση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2024.
Τα ποσά που αναμένεται να δαπανηθούν το 2024, είναι ιδιαίτερα αυξημένα κυρίως λόγω των νέων δομών που ανεγείρει το Υπουργείο Εσωτερικών που θα επιλύσουν το πρόβλημα στέγασης και φιλοξενίας των μεταναστών, μέχρι την αναχώρηση τους από την Κύπρο, είτε για επιστροφή, είτε για μετεγκατάσταση τους. Οι προσυπολογιζόμενες δαπάνες για το 2024, ανέρχονται σε 103 εκατομμύρια ευρώ, ενώ σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών οι πραγματικές δαπάνες θα ανέλθουν συνολικά τα 196.024.405 εκατ. ευρώ.
Η μεγάλη αλλαγή που αναμένεται να συμβεί το 2024, σε σχέση με το Μεταναστευτικό, είναι η δημιουργία του αρμόδιου Υφυπουργείου στο οποίο θα μεταφερθούν σχεδόν όλες οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες, με στόχο να μην υπάρχει η σημερινή εικόνα, όπου υπηρεσίες που υπάγονται σε δύο, ενίοτε και σε τρία Υπουργεία, θα πρέπει να συνεργαστούν.
Σημειώνεται πως τα εν λόγω Νομοσχέδια βρίσκονται ενώπιον της Βουλής και αναμένεται πως μέσα στους επόμενους μήνες, μετά από τη σχετική διαβούλευση, θα οδηγηθούν προς ψήφιση στην Ολομέλεια. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα, ένα μεγάλο βάρος που για χρόνια ταλαιπωρεί το Υπουργείο Εσωτερικών, να μεταφερθεί στις δομές του νέου Υφυπουργείου.
Η αποτίμηση
Αναμφισβήτητα το Μεταναστευτικό αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια, μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η χώρα. Αποτέλεσε και ένα μεγάλο στοίχημα για τη νέα Κυβέρνηση, με τον ίδιο τον Νίκο Χριστοδουλίδη, τόσο προεκλογικά όσο και μετεκλογικά, να το θέτει πολύ υψηλά στην ατζέντα.
Και είναι από εκείνα τα θέματα, που η Κυβέρνηση λαμβάνει θετικό πρόσημο, από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων, για τη διαχείριση του θέματος μέχρι σήμερα, κυρίως στον τομέα της μείωσης των αφίξεων, της αύξησης των αναχωρήσεων και της βελτίωσης των χρόνων για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου.
Παρόλα αυτά, το Μεταναστευτικό παραμένει ένα από τα ενεργά μέτωπα, που ακόμα χρειάζεται να γίνουν πολλά, όχι μόνο από την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που διαχρονικά δεν κατάφερε να πείσει για τους χειρισμούς και κυρίως για την ισορροπία και την ίση μεταχείριση μεταξύ των κρατών μελών της.
